چرا امیرالمومنین، معاویه را عزل کرد؟

10:00 - 1395/04/27

چکیده: از اين رو، اگر امیرالمومنین(عليه‌السلام) وى را ابقا مى‌‏كرد، نه تنها موافقتش را كسب نمى‏‌كرد، كه مخالفت انقلابیون را هم به دنبال داشت.[1] بنابراين، حضرت چاره‌‏اى جز مواجهه با معاويه و از ميان برداشتن فتنه  او نداشت و تصمیم حضرت مبنی بر عزل معاویه بهترین تصمیم در آن شرایط بود. از اين رو به همراه ياران خود جهت جنگ با او رهسپار شد.

نیرنگ معاویه

یکی از اشکالاتی که معمولا افراد روشن‌فکر و جاهل به مقام عصمت اهل بیت(علیهم‌السلام) بر امیرالمومنین(علیه‌السلام) و حکومت او می‌گیرند، این است که می‌گویند: حضرت در ابتدای حکومت خود می‌بایست با معاویه کنار می‌آمد و او را عزل نمی‌کرد، یعنی حضرت می‌بایست ابتدا پایه‌های حکومت خود را تثبیت می‌کرد و چند سالی می‌گذشت و بعد از ثابت شدن حکومت، به سراغ معاویه می‌رفت و او را عزل می‌کرد؛ چنان‌كه نظر برخى از سياست‌مداران زمان خود امام(عليه‌السلام) مانند «مغيره» نيز همين بود.[1]

در پاسخ به این شبهه توجه به چند نکته لازم است:
نکته اول:
ماندن معاويه به عنوان حاکم شام، شرعا جايز نبود؛ زيرا او فردى فاسق، بى‌‏ايمان و ظالم بود و حكومت چنين شخصى بر مسلمان‌ها جايز نبود. و این مطلب با عصمت امام و سیره و روش ایشان سازگار نبود.

نکته دوم: انقلاب مردم برای كشتن عثمان، به خاطر روش ستم‌گرانه عاملان او بود. با اين حساب، هر گونه رفتار مسالمت‌‏آميز با معاويه(به عنوان یکی از مهم‌ترین حاکمان ظالم عثمان) و يا ابقاى او در قدرت، به معناى رويارويى با خواسته آن گروهی بود كه‏ برای برکناری عثمان قیام کرده بودند.

نکته سوم: معاويه فردى زيرك و باهوش بود و اگر حضرت وى را ابقا مى‌‏كرد، احتمال اين‌كه او اين امر را موقتى بداند، بسيار زیاد بود؛ زيرا او امیرالمومنین(عليه‌السلام) را به خوبى مى‏‌شناخت. از اين رو نامه حضرت را بر منبر مى‏‌خواند، آن‌گاه مى‏‌گفت: «مردم! ببينيد، على(عليه‌السلام) به من اعتماد دارد و من‌را لايق حكومت مى‏‌داند، اما من هنوز تكليف شرعى‏‌ام را نمى‏‌دانم كه با او موافقت و هم‌كارى كنم يا مدتى صبر كنم تا ببينم او بر طبق موازين شرعى سلوك و رفتار مى‌‏كند يا نه؟» و بدون شک به تهيه مقدمات و آماده كردن نيرو مى‌‏پرداخت تا در شرايط مساعد اعلام مخالفت كند يا از روز اول مى‌‏گفت: من چون على(عليه‌السلام) را خليفه شرعى مسلمانان نمى‌‏دانم و حاضر نيستم با او هم‌كارى كنم، مگر اين‌كه مجددا از عموم مسلمانان و از جمله مردم شام بيعت بگيرد.

از اين رو، اگر امیرالمومنین(عليه‌السلام) وى را ابقا مى‌‏كرد، نه تنها موافقتش را كسب نمى‏‌كرد، كه مخالفت انقلابیون را هم به دنبال داشت.[1] بنابراين، حضرت چاره‌‏اى جز مواجهه با معاويه و از ميان برداشتن فتنه  او نداشت و تصمیم حضرت مبنی بر عزل معاویه بهترین تصمیم در آن شرایط بود. از اين رو به همراه ياران خود جهت جنگ با او رهسپار شد.

___________________________________________________
پی‌نوشت
[1]. امامت پژوهى(بررسى ديدگاههاى اماميه، معتزله واشاعره)، ص 383.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.