توانمندسازی روح عبادت

07:46 - 1395/04/01

چکیده: به محاسبه کشیدن نفس بسیار مؤثر است یعنی باید انسان پای حساب بنشیند که ببیند چه کرده، آیا منفعتی معنوی و عبادی کسب کرده یا ضرر کرده اگر ضرر کرده در روزهای بعد با تزکیه و مراقبه درصدد جبران آن برآید.

روح عبادت

در ایام ماه مبارک رمضان و غیر آن از فضائل اخلاقی که شایسته است بدان پرداخت شود فضیلت توانمند سازی روح عبادت در نهاد انسان است که در بعد فردی از مسائلی که موجب تقویت این فضیلت اخلاقی می‌شود، تزکیه و تربیت نفس است.
در این راستا انسان می‌تواند در سایه یاد و ذکر مستمر خداوند متعال با خود شرط کند که فضائل اخلاقی را به‌موقع و به شکلی مستمرانجام دهد مثلاً انجام عباداتی همچون نماز اول وقت، که شرط می‌کند همیشه نمازش را در اول وقت بخواند. در مرحله بعد انسان از نفسش مراقبت نماید که مبادا اعضا و افکار را به خلاف و معصیت الهی وا دارد و روح با ارزش عبادت را ضایع کند.
در این راستا به محاسبه کشیدن نفس بسیار مؤثر است یعنی باید انسان پای حساب بنشیند که ببیند چه کرده، آیا منفعتی معنوی و عبادی کسب کرده یا ضرر کرده اگر ضرر کرده در روزهای بعد با تزکیهٔ مراقبه درصدد جبران آن برآید یعنی با به عتاب کشیدن و سرزنش کردن نفس اگر که نفس ضرر کرده و منفعتی کسب ننموده می‌توان با عتاب کردن و عذاب دادن نفس به عذابهای شرعیه مثلاً روزه گرفتن تیرگی غبار تیرگی را از روح عبادت زدود و باعث تقویتان شد.
در بحث توانمند سازی روح عبادت نباید از مباحث اجتماعی نیز غافل شد که در رأس همه آنها احسان به خلق خداست، پس از عوامل اجتماعی که موجبات سعادت و عبادت را برای انسان فراهم می‌کند، احسان و نیکی کردن به خلق خدا و بخصوص پدر و مادر است.
در این راه دوست معنوی داشتن نیز عامل مهمی است، چه بسیار افرادی بودند که به‌واسطه مصاحبت و همراهی افراد درستکار و دوستان خوب راه سعادت و بندگی را در پیش گرفتند. دوستان نه تنها باهم انس می‌گیرند و با مصاحبت و هم‌نشینی موجب شادی و نشاط یکدیگر را فراهم می‌سازند. بلکه هر دوستی به مقیاس درجه رفاقت و دوستی در امور معنوی و مادی در رفیق خود نفوذ می‌کند. پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) چنین بر تأثیری که دوست بر روی دوست می‌تواند داشته باشد، تا کید می‌فرمایند: «ألمَرءُ عَلَی دین خَلیلِهِ فَلیَنظُر أحَدُکُم مَن یُخالِلُ [1] آدمی بر آیین دوست خود است پس بنگرید با که دوستی می‌کنید. و حضرت سلیمان نیز دراین‌باره می‌فرماید: «درباره کسی به نیکی یا بدی قضاوت نکنید تا رفقایش را ببینید، چه آنکه آدمی از دوستانش شناخته می‌شود و به صفات دوستانش توصیف می‌گردد». [2]
البته نباید نادیده گرفته که دوست بد عامل شقاوت در انسان نیز می‌شود چنانکه قرآن کریم از زبان اهل جهنم نقل می‌کند، که: «یا لیتنی لم أتخذ فلاناً خلیلاً [فرقان/ 28] ای کاش فلانی را دوست صمیمی خود قرار نمی‌دادم».
و در انتها می‌توان برای توانمندسازی روح عبادت از یاد مرگ نام برد یاد مرگ یعنی یاد روزی که تنها خواهیم شد و فریادرسی هم برای ما نخواهد بود، از عواملی است که با به یاد داشتن آن ترک معصیت بر انسان آسان‌تر می‌شود، و میل و رغبت در او بر انجام فضائل عبادی و اذکار و کارهای نیک زیاد می‌شود، و در دنیا زهد می‌آورد و مصیبتهای روزگار برای انسان آسان می‌شود. و این نظر داشتن به مرگ او را به توبه وا‌می‌دارد، و او را از آرزوهای دراز بازمی‌دارد. رسول اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) دراین‌باره می‌فرمایند: «کسی که بداند از دوستان جدا می‌شود و در خاک ساکن می‌شود، با حساب روبرو می‌شود. سزاوار است قطع امید از دنیا کند و اعمال خود را نیکو کند». [3]
--------------------------
پی نوشت:
[1]. بحارالانوار، علامه مجلسی، چاپ: بیروت، ج71 ص192.
[2]. رابطة دوستي و محبت، مطهري، احمد، انتشارات اسلامي، 1375، ص 53.
[3]. ارشاد القلوب ديلمي، ديلمي، ابي محمد حسن، ترجمه عباس طباطبايي، انتشارات اسلامي، 1376، ص 74.

 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.