شرح دعای روز دوازدهم ماه مبارک رمضان

07:09 - 1395/03/29

چکیده: عیب پوشی، قناعت، عفاف،عدل و انصاف از جمله نکات کلیدی دعای روز دوازدهم ماه مبارک رمضان است.

 دعای روز دوازدهم ماه مبارک رمضان

بسم الله الرحمن الرحیم

اللّهمّ زَینّی فیهِ بالسّتْرِ والعَفافِ
خدایا زینت ده مرا در آن با پوشش و پاک‌دامنی

واسْتُرنی فیهِ بِلباسِ القُنوعِ والکَفافِ
و بپوشانم در آن جامه قناعت و خودداری

واحْمِلنی فیهِ علی العَدْلِ والإنْصافِ
و وادارم نما در آن بر عدل و انصاف

وامِنّی فیهِ من کلِّ ما أخافُ بِعِصْمَتِکَ
و آسوده‌ام دار در آن از هر چیز که می‌ترسم

یا عِصْمَةَ الخائِفین
به نگاه‌داری خودت ای نگه‌دار ترسناکان.[1]

درس اول: عیب پوشی و عفاف را زینتم نما
در روز دوازدهم ماه مبارک رمضان می آموزیم که علاوه بر پوشیدن عیوب دیگران، پاکدامنی نیز یکی از زیباترین زینت ها انسان به حساب می آید، این مطلب به خوبی می فهماند بر خلاف تصور کسانی که همیشه برهنگی و بد حجابی را برای خود زیبا قلمداد می کنند، در مکتب اهل بیت(علیهم السلام) و آموزه های اسلامی این عفاف و پاکدامنی است که به انسان زیبایی می بخشد. در فراز اول این دعای ارزشمند ستاریت را از خدای متعال مسئلت می نماییم. ستر یعنی؛ گناهان مردم را مخفی کن، دنبال عیوب خویشتن باش، در سید رضی در نهج البلاغه سخن زیبایی را از امام علی(علیه السلام) نقل می کند که گویای اهمیت و ارزش عیب پوشی می باشد. «يَا أَيُّهَا النَّاسُ طُوبَى لِمَنْ شَغَلَهُ عَيْبُهُ عَنْ عُيُوبِ النَّاسِ وَ طُوبَى لِمَنْ لَزِمَ بَيْتَهُ وَ أَكَلَ قُوتَهُ وَ اشْتَغَلَ بِطَاعَةِ رَبِّهِ وَ بَكَى عَلَى خَطِيئَتِهِ فَكَانَ مِنْ نَفْسِهِ فِي شُغُلٍ وَ النَّاسُ مِنْهُ فِي رَاحَة؛[2]اى مردم! خوشا به حال كسى كه عيب شناسى نفس، او را از عيب جويى ديگران باز دارد و خوشا به حال كسى كه به خانه و خانواده خود پردازد، و غذاى حلال خود را بخورد، و به اطاعت پروردگار مشغول باشد و بر خطاهاى خويش بگريد، و همواره به خويشتن خويش مشغول باشد و مردم از او در امان باشند».عیب پوشی را انسان باید از خدای متعال یاد بگیرد روزی نیست که انسانی در زمین گناه و اشتباهی را انجام ندهد ولی با این حال خدای مهربان و ستار العیوب هیچ گاه به راحتی عیوب بنده اش را برای دیگران بازگو و برملا نمی کند. تا اینکه بنده خود موجبات رسوایی خود را فراهم نماید.

عفت و پاکدامنی برترین عبادت
عفت در لغت به معنای مطلق «خودداری»است که به طور شایع در خود داری از انجام کارهای حرام و زشت استعمال می شود، «عفت» در لغت حاصل شدن حالتی برای نفس و جان آدمی است که به وسیله آن از غلبه و تسلط شهوت جلوگیری می‌شود و اصلش بسنده کردن در گرفتن چیز اندک است. و طلب عفت و پاکدامنی و بازایستادن از حرام، استعفاف نام دارد.[3]

و در علم اخلاق صفتی نفسانی است که در اثر مقابله و مجاهده در برابر حاکمیت شهوات، پاکدامنی و تعدیل تمایلات جنسی از افراط و تفریط، پرهیز ازشکم پرستی و تربیت صحیح شکم و دامن به وجود آمده و جایگاه انسان را از حیوانات جدا می سازد. ملکه عفت به مثابه سد محکمی در برابر طغیان امیال جنسی و زیاده روی در اجابت خواهش های شکم پرستانه، و به منزله حصار عظیمی در برابر هر گونه شهوت پرستی، پلیدی اخلاقی و بی عفتی است. که در پرتو آن زمینه دستیابی به سایر کمالات انسانی رشد و تعالی به مقام شامخ آدمیت فراهم می گردد.[4]  

در چند آیه به مسئله عفت پرداخته شده است، از جمله: «وَلْیَسْتَعْفِف الّذینَ لا یَجِدونَ بکاحاً حَتّی یُغنیَهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ...؛[نور/33] و کسانی که امکانی برای ازدواج، نمی‌یابند، باید پاکدامنی پیشه کنند تا خداوند از فضل خود آنان را بی‌نیاز گرداند.» در فرهنگ روایات نیز عفت از جایگاه ممتازی بر خوردار است کما اینکه در روایتی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) در کتاب کافی این چنین نقل شده است: «إنَّ اللّهَ يُحِبُّ الحَيِىَّ الحَليمَ العَفيفَ المُتَعفِّفَ؛[5]خداوند انسان با حياىِ بردبارِ پاك دامنى را كه پاكدامنى مى ‏ورزد، دوست دارد».

درس دوم: لباس قناعت را بر من بپوشان
واسْتُرنی فیهِ بِلباسِ القُنوعِ والکَفافِ؛ و بپوشانم در آن جامه قناعت و خودداری

از جمله صفات نیکو و مکارم پسندیده که به گفته ی عالمان اخلاق منشأ بسیاری از فضائل انسانی و اخلاقی است و آدمی را از دغدغه های نفسانی و وسوسه شیطانی فراغت بال و اطمینان خاطر می بخشد قناعت است. قناعت حالتی است نفسانی که انسان دراثر آن به آنچه خداوند روزی کرده راضی و به قدر حاجت و نیاز قانع و خشنود می گردد شخص قانع به طور طبیعی از بسیاری از رذایل اخلاقی همچون حرص و طمع، حسد دنیا طلبی و ....فارغ بوده و ضمن آنکه فی الجمله از گرفتاری های دنیایی آسوده خاطر است. تحصیل آخرت نیز برای  او آسان خواهد گشت، و از مزایای نعمت های اخروی و پاداش های بی نظیر معنوی بهره مند خواهد شد.[6]  در کتاب کافی از امام علی(علیه السلام) نقل شده است که فرمودند: «مَنِ اقتَصَرَ عَلى بُلغَةِ الكَفافِ فَقَدِ انتَظَمَ الراحَةَ وَ تَبَوَّأَ خَفضَ الدَّعَةِ؛[7] هر كس به مقدار كفايت، قناعت كند، آسايش مى‏ يابد و براى خويش زمينه گشايش فراهم مى ‏كند».

درس سوم: من را به عدل و انصاف و دار
واحْمِلنی فیهِ علی العَدْلِ والإنْصافِ،و وادارم نما در آن بر عدل و انصاف
برخورداری از روحیه انصاف و حق طلبی از فضیلت های مبارک و شریفی است که از صفت ارزشمند عدالت سر چشمه می گیرد. شرافت و وجدان انسانی و عقل و خرد همواره انسان را به حق خواهی و انصاف فرا می خواند  گرچه به زیان او باشد وی را از نادیده گرفتن انصاف و پایمال کردن حقوق دیگران به خاطر رسیدن به دنیای نا مشروع و ارضای خواسته های حیوانی و هواهای نفسانی بر حذر می دارد.[8] در روایتی از کتاب کافی از امام صادق(علیه السلام) نقل شده است: «ثَلاثٌ مَنْ اَتَى اللّه بِواحِدَةٍ مِنْهُنَّ اَوْجَبَ اللّهُ لَهُ الْجَنَّةَ: اَلاْنْفاقُ مِنْ اِقْتارٍ وَ الْبِشْرُ لِجَميعِ الْعالَمِ وَ الاِنْصافُ مِنْ نَفْسِهِ؛[9]هر كس يكى از اين كارها را به درگاه خدا ببرد، خداوند بهشت را براى او واجب مى ‏گرداند: انفاق در تنگدستى، گشاده ‏رويى با همگان و رفتار منصفانه.

درس چهارم: از گناه باید ترسید
وامِنّی فیهِ من کلِّ ما أخافُ بِعِصْمَتِکَ،و آسوده‌ام دار در آن از هر چیز که می‌ترسم
در پایان این دعای زیبا از خدای متعال مسئلت می نماییم که ما را از هرآنچه که می ترسیم در امان خود نگهدار، هر چند که در زندگی و حیات مادی بسیاری از چیزها می تواند انسان را در معرض تحدید و خطر قرار دهد، از دشمن بیرون همچون شیطان گرفته تا شیاطین انسی و حتی عذاب ها و سختی های دنیوی گرفته تا عذابهای اخروی ولی به نظر نگارنده انسان باید ابتدا از خود و هوای نفسش و گناهان خطرناک بترسد چرا که این گناه و هوای نفس است که می تواند زندگی نگون بخشت و عذاب آوری در دنیا و آخرت را برای انسان به ارمغان آورد.

پی نوشت ها:
[1].الإقبال بالأعمال الحسنة (ط - الحديثة): ج‏1، ص284
[2]. نهج البلاغة (للصبحي صالح: ص255.
[3]. مفردات راغب: ج۱، ص۳۳۹.
[4]. فرهنگ صفات، عباس اسماعیلی یزدی: ص237.
[5]. کافى(ط-الاسلامیه): ج 2 ، ص 112، ح 8.
[6]. فرهنگ صفات عباس اسماعیلی یزدی: ص219.
[7]. کافی(ط-الاسلامیه): ج 8 ، ص 19 - نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 540 ، حكمت 371.
[8]. فرهنگ صفات عباس اسماعیلی یزدی: ص131.
[9]. کافی(ط-الاسلامیه): ج 2 ، ص 103 ، ح 2.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.