شرح دعای روز ششم ماه مبارک رمضان

09:45 - 1398/02/22

چکیده: از جمله مهمترین عوامل خوار کننده انسان در دنیا و آخرت گناه است که پیامدهای شوم دنیوی و اخروی را برای انسان به دنبال دارد

دعای روز ششم

دعای روز ششم ماه مبارک رمضان

بسم الله الرحمن الرحیم

اَللّهُمَّ لا تَخْذُلْنی فیهِ لِتَعَرُّضِ مَعْصِیَتِکَ: ...خدایا در این ماه به خاطر دست زدن به نافرمانیت خوارم مساز

وَلاتَضْرِبْنی بِسِیاطِ نَقِمَتِکَ: .....و تازیانه‌های عذابت را بر من مزن

وَزَحْزِحْنی فیهِ مِنْ مُوجِباتِ سَخَطِکَ:..... و از موجبات خشمت دورم بدار

بِمَنِّکَ وَاَیادیکَ یا مُنْتَهی رَغْبَةِ الرّاغِبینَ:.. با منت و بخششت بر من ببخشای ای نهایت آرزوی آرزومندان».[1]

فراز ابتدایی دعا: گناه خوار کننده انسان.
در فراز ابتدای دعای روز ششم ماه مبارک رمضان علاوه بر اینکه از خدای منان مسئلت می نماییم که ما را به آتش گناه و معصیت گرفتار ننماید، می آموزیم که در فرهنگ اسلامی گناه از جمله عوامل مهم خواری و پستی انسان به شمار می آید. با توجه به جهان بینی که در فرهنگ اسلام حاکم است به روشنی پیداست که این خوار شدن علاوه بر حیات مادی حیات ابدی را نیز در بر می گیرد. به همین جهت شاهد هستیم در منابع اسلامی بسیار بر گناه شناسی و اجتناب از آنها تأکید شده است. یکی از تکان دهنده ترین آیاتی که عواقب سوء گناه را به انسان یاد آورد می شود آیه 81 سوره مبارکه بقره است.« بَلى‏ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ؛[بقره/81] آرى، هر كه كار بدى كند و گناهش او را فراگيرد آنان دوزخيانند و در آن جاودانند».

ریشه و عوامل اصلی پیدایش گناه در وجود انسان
علمای اخلاق و دانشمندان علوم اسلامی ریشه و منشأ گناه را در انسان، سه قوه و نیرو در وجود انسان معرفی کرده اند:

1- قوه شهويّه، 2- قوه غضبيّه، 3- قوه وهميّه.
قوه شهويّه،
انسان را به افراط در لذت‏خواهى نفسانى، مى‏ كشاند، كه سرانجامش، غرق شدن در فحشا و زشتى‏ها است.
قوهّ غضبيّه، انسان را به ظلم و طغيان آزار رسانى و تجاوز، وادار مى ‏كند.
قوهّ وهميّه، برترى طلبى و انحصار جويى و تكبر و روح خوداخواهى را در انسان زنده مى‏ كند و او را به گناهان بزرگى در اين كانال، وا مى‏ دارد. [2]

اگر با دقت بررسى كنيم در مى‏يابيم كه اكثر گناهان (اگر نگوييم همه‏ى گناهان) به اين سه قوه باز مى‏ گردند. البته نباید نقش شیطان را در اغواء و گمراه کردن انسان از یاد برد.اين سه قوه در وجود انسان لازم است، ولى اگر كنترل و تعديل نشود و به افراط و تفريط كشانده شود، سرچشمه‏ ى گناهان بسيار خواهد شد.[3]

عواقب و پیامدهای اخروی و دنیوی گناه در زندگی انسان
با رجوع به منابع اسلامی به خوبی به آیات و روایات فراوانی مواجه می شویم که گویای عواقب و پیامدهای شوم و خطرناک گناه در زندگی انسان است. عذابهای سهمگین، دنیوی و اخروی که بسیار از افراد را در خود غوطه ور نموده حاصل و منشأ بی مبالاتی نسبت به محارم الهی و ارتکاب فواحش است. خداوند متعال در آیات متعددی آثار و پیامدهای پناه را این چنین بیان می فرماید:

1-عذاب های هولناک دنیوی:  «فَانزلنا عَلى الّذينَ ظلموا رِجزاً مِنَ السّماءِ بِما كانوا يَفسقُون؛[بقره/59] بر ستمگران بخاطر نافرمانى عذابى از آسمان فرستاديم.» و همچنین در سوره مبارکه مائده می فرماید: «يريد اللّه ان يُصيبَهم بِبَعض ذُنُوبهم؛[مائده/49]خدا مى‏خواهد آنان را به پاره‏اى از گناهانشان مجازات كند.» خداوند متعال در سوره انعام علت هلاکت بعضی از اقوام را گناه و معصیت ایشان معرفی می فرماید: «.. فَاهلَكناهُم بِذُنوبِهم؛[انعام/6] آنها را به خاطر گناهانشان نابود ساختيم.» خداوند متعال در خصوص منشأ عذاب قوم ثمود می فرماید: « فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاها؛[شمس/14] آنها (و سرزمينشان) را بخاطر گناهانشان در هم كوبيد و با خاك يكسان و صاف كرد!»

2-عذاب های اخروی: شعله های سوزان و شعله ور جهنم را  چیزی نیست که کسی بتواند تاب تحمل اندکی از آن را داشته باشد و ولی انسان های گنهکار به ارتکاب محارم و آلودگی های اخلاقی این چنین وانمود می کنند که گویا برای جنهم و زندگی در آن تلاش می کنند. خدای متعال عذاب های سخت و دردناک گنهکاران رادر جهنم ین چنین بیان می فرماید: « وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ؛[نمل/90] و آنها كه اعمال بدى انجام دهند، به صورت در آتش افكنده مى‏شوند آيا جزايى جز آنچه عمل مى‏كرديد خواهيد داشت؟!» «تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النَّارُ وَ هُمْ فيها كالِحُ؛[مومنون/104] شعله‏هاى سوزان آتش همچون شمشير به صورتهايشان نواخته مى‏شود و در دوزخ چهره‏اى عبوس دارند».

پیامدهای شوم گناه در روایات
با بررسى روايات بدست مى‏آيد كه گناهان مختلف، داراى آثار گوناگون است، كه ما در اينجا به ذكر چند اثر شوم گناه مى ‏پردازيم:

1- قساوت قلب‏:  در منابع روایی از اميرمؤمنان على (عليه السلام) نقل شده است: «ما جَفَّت الدّموعُ الّا لِقَسوة القُلوب و ما قَست القُلوب الّا لِكَثرة الذّنوب؛[4]اشك چشم‏ها نخشكد مگر به خاطر قساوت و سختى دل‏ها و دل‏ها سخت نشود مگر بخاطر گناهان بسيار.»
2- سلب نعمت‏: در منابع روایی از امام صادق (عليه السلام) نقل شده است که فرمودند: پدرم همواره مى‏فرمود: «انّ اللّه قَضى‏ قَضاء حَتماً الّا يُنعِمُ على العبد بِنِعمةٍ فَيَسلُبها ايّاه حتّى يُحدِث العبد ذَنباً يَستَحقّ بذلك النّقمة؛[5] «خداوند حكم قطعى فرموده كه نعمتى را كه به بنده‏اش داده، از او نگيرد، مگر زمانى كه بنده گناهى انجام دهد كه بخاطر آن سزاوار كيفر گردد.»
3- عدم استجابت دعا: در متون روایی از امام باقر (عليه السلام) فرمودند: «همانا بنده از خدا حاجتى مى‏خواهد، اقتضا دارد كه زود يا دير برآورده شود، سپس آن بنده گناهى انجام مى‏دهد خداوند به فرشته مى‏فرمايد: حاجت او را روا مكن و او را محروم ساز زيرا در معرض خشم من درآمد و سزاوار محروميت شد».‏[6]

فراز های پایانی دعا: خدایا به عذاب خودت من را گرفتار ننما
در فراز های پایانی این دعای ارزشمند از خدای متعال خواستاریم که ما را به عذاب و خشم خودش گرفتار نماید؛ پر واضح است که یکی از علل و اسباب عذاب الهی همان طور که در مطالب پیشین نیز بیان شده ارتکاب محام الهی و بی مبالاتی در انجام فرایض شرعی و دینی است. هر گاه انسان خود را موظف به امور دینی و شرعی نماید امید است که که در کنف حمایت الهی قرار داشته باشد و به عذاب خوار کننده باری تعالی مبتلا نشود.

پی نوشت ها:
[1]. إقبال الأعمال: ج‏1، ص130.
[2]. تفسير فخررازى: ج 20 ص 104.
[3]. گناه شناسی، محسن قرائتی: ص42.
[4]. بحار الأنوار: ج‏67، ص55، ح24.
[5].  الكافي: (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص273، ح22.
[6]. همان: ج 2 ص 271؛ بحار، ج 73 ص 329.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.