تبیین معارف مهدوی توسط امام سجاد

09:02 - 1395/02/27

چکیده: امام سجاد (علیه‌السلام) در دوران خود اهمیت ویژه‌ای برای بحث مهدویت قائل بودند و طرح و تبیین مسائل آن پرداختند. امام سجاد (علیه‌السلام) به تبیین ضرورت وجود امام را در هرزمانی می‌پردازند.

بحث مهدویت و تبیین مبانی معرفتی آن، هم‌چنین آگاهی دادن به مردم در این رابطه، یکی از مسائل مهمی بود که ائمه اطهار(علیهم‌السلام) در طول دوران حیات خود به آن اهتمام داشتند. امام سجاد(علیه‌السلام) هم در دوران امامت خویش به بحث مهدویت پرداخته است.
این نوشتار بر آن است تا با مراجعه به سخنان گهربار این امام همام، بخش‌هایی از این آموزه‌های مهدوی را فرا روی خوانندگان گرامی قرار دهد.

ضرورت وجود امام در بین مردم
یکی از نکات اصلی در امامت و مهدویت بحث ضرورت وجود امام معصوم می‌باشد. امام سجاد(علیه‌السلام) در ضمن روایتی، پس از معرفی جایگاه والای امام در نظام هستی، به بحث ضرورت وجود امام در هر زمان پرداخته و می‌فرماید: «از زمانی‌که خداوند آدم را آفرید، زمین خالی از حجت الهی نیست. این حجت یا ظاهر و مشهور است و یا غایب و پنهان و زمین تا روز قیامت از حجت خدا خالی نخواهد بود، چرا که در غیر این صورت پرستش خداوند از بین می‌رود».[1]
حضرت در این روایت، غرض اصلی وجود امام را اصل عبودیت و بندگی خداوند ذکر می‌کند و در واقع صراحتاً به این نکته اشاره دارد که اگر زمین، از وجود حجت خدا خالی شود، اصل عبادت و بندگی انسان‌ها از بین می‌رود و در حقیقت پرستش خداوند متعال به برکت وجود امام صورت می‌پذیرد، خواه این امام ظاهر باشد و مستقیماً با مردم در ارتباط باشد و یا این‌که به خاطر مصالحی به‌ صورت موقت از دید مردم پنهان‌شده باشد.

زندگی مخفیانه و غیبت
خبر ظهور حضرت مهدی(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) و انتظار شیعه برای ظهور ایشان، امر شایعی بود و حکومت وقت، در پی یافتن این مولود گرامی بود. امام حسن عسکری(علیه‌السلام) نیز ولادت فرزندش را مخفی نگه داشت، به همین دلیل در زمان حیات خویش، تولد فرزندش را برای همگان آشکار نکرد و اکثریت مردم پس از شهادت حضرت فرزند او را نمی‌شناختند.[2]
امام سجاد(علیه‌السلام) در مورد تولد مخفیانه امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) فرمودند: «تولد قائم ما از مردمان مخفی است تا جایی که برخی می‌گویند که ایشان متولد نشده‌ است».[3]
حضرت  در روایت دیگری فرمود: «برای قائم ما دو غیبت است که یکی از دیگری طولانی‌تر است ... و امّا آن غیبت طولانی تا جایی ادامه دارد که بیشتر معتقدین به آن حضرت، از این امر باز گردند و بر آن ثابت نمانند، مگر کسی که یقینش قوی و معرفتش درست باشد و در دلش حرجی از آن‌چه حکم می‌کنیم نبوده و تسلیم ما اهل‌بیت باشد».[4]
هم‌چنین در روایت دیگری به علت این غیبت اشاره کرده و می‌فرماید: «تا بیعت هیچ‌کسی بر گردن او نباشد».[5]
در واقع امام سجاد(علیه‌السلام) در این دو روایت دو علت مهم غیبت حضرت ولی عصر(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) را بیان می‌فرمایند که یکی از آن‌ها شناخته شدن منتظران واقعی و دیگری هم پرهیز از بیعت با حاکمان ستم‌گر است.

سختی‌ها و فتنه‌های دوران غیبت
یکی از مشکلات همه انسان‌ها در دوران غیبت وجود مشکلات و سختی‌های فراوان در این برهه زمانی است. امام زین العابدین(علیه‌السلام) درباره مشکلات دوران غیبت خطاب به یکی از اصحاب خود می‌فرمایند: «ای اباخالد! به‌راستی که(در دوران غیبت) فتنه‌ها هم‌چون قطعه‌های شب تار هجوم می‌آورند».[6] بهترین راه‌حل برای مواجهه با این اوضاع دشوار، انتظار فرج منجی است و حضرت در این‌باره می‌فرمایند: «انتظار فرج خود بزرگ‌ترین فرج است».[7]
حضرت هم‌چنین در اوصاف منتظران می‌فرمایند: «مردم زمان غیبت او که معتقد به امامت او و منتظر ظهور او باشند، برتر از مردمان هر زمان دیگری هستند، زیرا خدای تبارک‌وتعالی به آن‌ها آن‌قدر عقل، فهم و شناخت عطا فرموده است که غیبت امام در پیش آن‌ها مانند زمان حضور شده است. خداوند اهل آن زمان را همانند مجاهدانی قرار داده که در محضر پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) شمشیر می‌زنند، ایشان مخلصان حقیقی و شیعیان واقعی و دعوت‌کنندگان به دین خدا در آشکار و نهان هستند».[8]

در نتیجه: امام سجاد(علیه‌السلام) در دوران خود، اهمیت ویژه‌ای به بحث مهدویت می‌داد و به طرح و تبیین مسائل آن می‌پرداخت که در این نوشتار به چند مورد از جملات آن حضرت در این زمینه اشاره شد.

_______________________
پی‌نوشت
[1]. کمال الدین و تمام النعمه، شیخ صدوق، تهران، اسلامیه، 1395ق، ج1، ص207.
[2]. الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، شیخ مفید، انتشارات سعید بن جبیر، قم، ۱۴۲۸ق، ص۵۱۰.
[3]. اعلام الورى باعلام الهدى، فضل بن حسن‏ طبرسی، ناشر: اسلاميه،‏ چاپ سوم، تهران، ‏1390ق، ص428.
[4]. کمال الدین و تمام النعمه، همان، ج1، ص324-323.
[5]. اعلام الورى باعلام الهدى، همان.
[6]. بحار الانوار، علامه مجلسی، دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، بیروت، 1403ق، ج51، 135.
[7]. کمال الدین و تمام النعمه، همان، ج1، ص320.
[8]. الإحتجاج على أهل اللجاج، طبرسى، احمد بن على‏، تصحیح: محمد باقر خرسان، نشر مرتضى‏، چاپ اول، مشهد، 1403ق، ج2، ص318.

نظرات

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.