فضائل و آداب نوروز و سال‌تحویل

12:12 - 1394/12/28

چکیده: اسلام عید نوروز را پذیرفت و برای آن اعمالی خاص مقرر کرد که مورد توجه مسلمین و خصوصاً شیعیان قرار گرفت چرا که طبق روایات این عید مصادف با عید غدیر خم، و فرج آقا امام زمان (عج) است.

سال‌تحویل

در فرهنگ، آداب و رسوم هر قوم و ملتی، روزهایی است که ریشه تاریخی و فرهنگی و نمادی از اعتقاداتی است که حتی تا مقدسات دینی و مذهبی آنها پیش رفته و هویت فرهنگی و تاریخ آن جامعه را نشان می‌دهد. یکی از این روزها آغاز سال نو خورشیدی است با اینکه این روز و پاس داشت آن متعلق به ایران باستان است و آیینی کهن به شمار می‌رود و طی هزاران سال دگرگون یافته است اما هرگز از میان نرفته است و از سوی اقوام و مذاهب مختلف ایرانی، مهر تأیید خورده است.
با ظهور اسلام و برخورد مسالمت‌آمیز آن با سایر ادیان و آیین‌ها موجب شد که نه تنها این مراسم و آداب از بین نرود، بلکه اسلام مهر تأییدی بر این عید زد و برای آن آداب و برنامه تعیین کرد. احترام نوروز در اسلام هرچند که به مذهب شیعه منحصر نیست، اما چنان میان شیعیان فراگیر است که حتی روایاتی از امامان شیعه در بزرگداشت نوروز نقل‌شده چه اینکه امروزه نوروز آیینی متعلق به همه مذاهب و اقوام و فرهنگ‌های ایرانی و بسیاری از کشورهای تحت نفوذ فرهنگ ایرانی چون افغانستان، پاکستان، هندوستان، کشورهای آسیای میانه و قفقاز و مناطق کردنشین ترکیه، عراق و سوریه است.
بنابراین نوروز یک عید متعلق به ایرانی‌ها و فارس زبانان است، که اسلام نیز این روز را محترم شمرده و برای آن آدابی مقرر فرموده است و مهمترین سندی که بر نکوداشت نوروز دلالت دارد، روایت معلّی بن خُنَیس از امام صادق (علیه‌السلام) است که در پرتو آن کلام نورانی علاوه بر آداب خاصی که برشمرده شده است. نماز مستحبی مخصوصی نیز تعلیم شده است و آن بدین مضمون است که: «... چهار رکعت نماز به‌جا آور یعنی هر دو رکعت به یک سلام و در رکعت اول، بعد از حمد، ده مرتبه سورة انا انزلناه فی لیلة القدر را بخوان و در رکعت دوم، بعد از حمد، ده مرتبه سورة قل یا ایها الکافرون و در رکعت سوم، بعد از حمد، ده مرتبه سورة قل هو الله احد و در رکعت چهارم، بعد از حمد، ده مرتبه سوره‌های قل اعوذ به رب الناس و قل اعوذ به رب الفلق و بعد از نماز به سجده شکر برو و دعا بخوان. [1]
امام خمینی (ره) نیز در این زمینه می‌فرماید: «... از آداب امروز (عید نوروز) روزه گرفتن است، از آداب امروز دعا کردن است، نمازخواندن است و این به ما می‌فهماند که اگر ملّتی بخواهد به راه راست برود و بخواهد استقلال خودش را، آزادی خودش را حفظ کند، باید در عیدش و غیرعیدش تذکر داشته باشد... به یاد خدا باشد، برای خدا باشد». [2]
و در آداب عید نوروز سایر مراجع تقلید نیز فتوا به استحباب غسل نوروز داده‌اند از جمله آیت الله سیستانی که یکی از مراجع تقلید مشهور شیعیان به‌خصوص در عراق و لبنان و سایر کشورهاست. [3]
در فضیلت نوروز نیز روایاتی درباره مصادف بودن این روز با روزهای مهم تاریخ اسلام به‌خصوص تاریخ تشیع واردشده است. در روایتی آمده است که پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در چنین روزی علی (علیه‌السلام) را به جانشینی خود معین فرمودند یعنی روز غدیر خم مصادف با نوروز بوده است. و نیز در چنین روزی علی (علیه‌السلام) در نهروان بر خوارج پیروز شد و در چنین روزی فرج امام زمان (عج) تحقق خواهد یافت. [4]
مرحوم شیخ عباس قمی، در روایتی از امام صادق (علیه‌السلام) اعمالی برای عید نوروز بیان می‌کند که از جمله آنها غسل، نماز به ترتیب خاص و خواندن دعاهای وارده و اینکه خود را خوشبو کند و بهترین لباس‌های خود را بپوشد. [5]
بنابراین با توجه به اینکه نوروز از اعیاد باستانی ایرانیان است ولی بعد از ورود اسلام به ایران این آئین جدید، این عید را پذیرفت و برای آن اعمالی خاص مقرر کرد که موردتوجه مسلمین و خصوصاً شیعیان قرار گرفت چراکه طبق روایات این عید مصادف با عید غدیر خم، و فرج آقا امام زمان (عج) می‌باشد لذا شیعیان توجه خاصی بر این روز دارند. و این در صورتی است که احادیث و اخبار وارد شده به اطلاع شیعیان رسیده باشد. علاوه بر این‌ها دعای مذکور (یا مقلب‌القلوب و...) دعائی است که از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) وارد شده و در کتب متعدد شیعه و سنی وارد شده است. [6] که در مواقع معین و مشخص‌شده قرائت می‌کنند که یکی از این موارد اعیاد است. و یکی از اعیاد مسلمین عید نوروز است. و در مناطقی که مراسم عید نوروز برقرار می‌شود معتقدین به اسلام حتماً این دعا را قرائت می‌کنند.

---------------------------------------
پی‌نوشت:
[1]. وسائل الشيعه، شیخ حر عاملی، ج 7، ص 173.
[2]. صحيفه نور، موسوي خميني، روح الله، مركز مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، تهران، وزارت ارشاد، 1364، ج 17، ص215.
[3]. توضيح المسائل، سيستانی، سيد علی، قم، مهر، 1415ق، ص141، مسئله 652.
[4]. عوالي اللئالی، احسائی، محمد بن علی، قم، دار سيد الشهداء 1405ق، ج3، ص41.
[5]. مفاتيح الجنان، قمي، شيخ عباس، ترجمه موسوی دامغانی، تهران، فيض، 1371ش، ص495.
[6]. اللمعة البيضاء، تبريزی، انصاری. محمد علی، قم، الهادی، 1418ق، ص377 و اعانة الطالبين، بکری، دمياطی، بيروت، دارالفکر، 1418ق، ج4، ص393.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.