بررسی آیه ولایت در منابع اهل سنت

08:10 - 1394/11/07

چکیده:بدون هیچ شک و تردیدی با این تصریحات بزرگان اهل سنت و کثرت طرق و روایات صحیح، قطعا آیه 55 سوره مائده در شأن حضرت علی(علیه‌السلام) نازل شده است.

برسی  آیه ولایت در منابع اهل سنت

آیات فراوانی در شأن امیرالمومنین(علیه‌السلام) نازل شده است که یکی از قوی‌ترین این آیات در سوره مائده است که می‌فرماید: «انَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آَمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُون [مائده/55] به درستی که ولی شما خدا و پيامبر او و کسانی هستند که ایمان آورده‌اند، همان کسانی‌كه نماز می‌خوانند و در ركوع صدقه می‌دهند». در این نوشتار به بررسی جامع نظرات بزرگان اهل سنت در شأن نزول این آیه می‌پردازیم.

جناب سيوطی از بزرگان نام‌دار اهل سنت می‌گوید: «اين آيه در حق علی(علیه‌السلام) نازل شده است و ابن مردويه از ابن عباس نقل كرده است؛ هم‌چنين از علی(علیه‌السلام) و ابن جرير طبری از مجاهد نقل كرده است و ابن ابی حاتم از سلمه بن كهيل نقل كرده است. اين شواهدی است كه يكديگر را تقويت می‌كند».[1]

ابن تيميه هم می‌گويد: «تعدد و کثرت طرق یکدیگر را تقویت می‌کند، هر چند ناقلین فاجر و فاسق هم باشند».[2] البته با این وجود ابن تیمیه به دلیل کینه و دشمنی خود با علی(علیه‌السلام) نمی‌تواند چنین فضیلتی را در حق حضرت تحمل کند و با کمال وقاحت و دروغ‌گویی می‌گوید: «نزول این آیه در شأن علی به اتفاق اهل علم، دروغ است».[3]
و دلیل خود را این‌چنین بیان می‌کند: «اما اهل علمی که خيلی بزرگ هستند مثل ابن جرير طبری و ابن ابی حاتم که جعليات را نقل نمی‌کنند، اين روايت را نقل نکرده‌اند».[4]  

ما در این رابطه  به دو روایت از دو کتاب مهم تفسیر طبری و ابن ابی حاتم با بررسی سندی اشاره می‌نماییم، که نه تنها راویان آن فاجر و فاسق نیستند، بلکه نزد اهل سنت روایات این دو نفر در نهایت صحت و از صحیح‌ترین روایات نیز هستند و این تهمت و دروغی بزرگ می‌باشد که فقط از فردی هم‌چون ابن تیمیه برمی‌آید.

طبری از عتبة بن ابی حکیم  نقل می‌کند: «آیه «إنّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ...» در شأن علی(علیه‌السلام) نازل شد».[5]

بررسي سندی
1. ابن جرير طبری:
ذهبی می‌گويد: «او مورد اطمینان و راستگو و حافظ حدیث و سرامد در تفسیر و امام در فقه است».[6]
2. اسماعيل بن اسرائيل رملی:
ابن ابی حاتم می‌گويد: «ما از او حدیث نوشتیم و او بسیار راست‌گو است».[7]
3. ايوب بن سويد
ابن حجر عسقلانی می‌گويد: «او بسیار راست‌گو است اما دچار خطا شده است».[8]
ابن ابی حاتم نیز از سلمه نقل می‌کند: «اميرالمؤمنين(علیه‌السلام) انگشترش را در حال ركوع صدقه داد و اين آيه نازل شد».[9]

بررسی سندی
1. ابو سعيد اشج
آقاي ذهبی می‌گويد: «ابوحاتم گفته که ابو سعید ثقه و امام معاصرین خویش بود».[10]
ابن حجر نیز می‌گويد: «او ثقه است».[11]
2. فضل بن دكين
ابن حجر می‌گويد: «او ثقه و از بزرگ‌ترین اساتید بخاری است».[12]
3. موسی بن قيس حضرمی:
ذهبی می‌گويد: ثقة است.[13]
4. سلمه بن كهيل:
يحيی بن معين می‌گويد: «او ثقه است».[14]

علاوه بر این، بزرگانی هم‌چون قاضی عضد الدین ایجی و تقتازانی نیز در مهم‌ترین کتب اعتقادی اهل سنت، در مورد نزول این در شأن امیرالمومنین(علیه‌السلام) ادعای اجماع می‌کنند و هیچ نقد و ردی بر آن ارئه نمی‌کنند: «اين آيه، به اتفاق تمام پیشوایان تفسیر در حق علی بن ابی طالب(علیه‌السلام) نازل شده است».[15]

هم‌‌چنین آلوسی می‌گوید: «غالب اخباريين و معظم محدثین بر اين هستند كه اين آيه در حق علی(علیه‌السلام) نازل شده است».[16]

بنابراین بدون هیچ شک و تردیدی با این تصریحات بزرگان اهل سنت و کثرت طرق و روایات صحیح، قطعا این آیه در شأن امیرالمومنین(علیه‌السلام) نازل شده است و تعبیر ابن تیمیه مبنی بر دروغ بودن این روایات حکایت از همان حقد و کینه‌ او نسبت به امیرالمومنین(علیه‌السلام) دارد.

_________________________________
پی‌نوشت:
[1]. لباب النقول، ج1، ص93.
[2]. علوم الحديث (من مجموع الفتاوی)، ج 18، ص 26. متن: «تعدد الطرق وكثرتها يقوی بعضها بعضا ولو كان الناقلون فجارا فساقا».
[3]. منهاج السنة النبوية، ج2، ص30، مؤسسة قرطبة - 1406 .
[4]. همان، ج۷، ص ۱۳.
[5]. تفسير الطبری ج 6 ص 288،دار الفكر - بيروت – 1405. متن: «قال:حدثنا إسماعيل بن إسرائيل الرملي، قال: ثنا أيوب بن سويد، قال: ثنا عتبة بن أبي حكيم في هذه الآية( إنّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ) قال: علی بن أبی طالب».
[6]. «كان ثقة صادقا حافظا رأسا فی التفسير إماما فی الفقه». سير أعلام النبلاء، ج 14، ص 270.
[7]. «كتبنا عنه و هو صدوق». الجرح والتعديل، ج 2، ص 158.
[8]. «صدوق يخطئ». تقريب التهذيب، ج 1، ص 118.
[9]. تفسير ابن أبي حاتم ج 4 ص 1162،المكتبة العصرية. متن: «حدثنا عن أبو سعيد الأشج: ثنا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْن أبو نعيم الأحول، ثنا موسى بن قيس الحضرمي، عن سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْل، قال: «تصدق علي بخاتمه وهو راكع، فنزلت: {إنّما وَلِيُّكُمُ}».
[10]. «قال أبو حاتم ثقة إمام أهل زمانه». الكاشف، ج 1، ص 558.
[11]. تقريب التهذيب، ج 1، ص 305.
[12]. «ثقة ثبت وهو من كبار شيوخ البخاری». تقريب التهذيب، ج 1، ص 446.
[13]. الكاشف، ج 2، ص 307.
[14]. تهذيب الكمال، ج 11، ص 315.
[15]. كتاب المواقف، ج 3 ، ص 601، دار الجيل - لبنان - بيروت - 1417هـ ؛ شرح المقاصد في علم .الكلام ج 2 ص 288، دار المعارف النعمانية - باكستان - 1401هـ.
[16]. روح المعانی ج 6 ص 167 و ص 186، دار إحياء التراث العربی – بيروت.

نظرات

تصویر ناشناس
نویسنده ناشناس در

مفید بود ممنون

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.