بنده‌ی خدا باش! مهم نیست از چه نژاد باشی

16:49 - 1394/10/17

چکیده: ملاک برتری انسان‌ها، تقوا و پرهیز از گناهان است و ملاک پیروی، پیروی از انسان‌های کامل و معرفی شده از سوی خداوند است هرچند نژاد‌ها مختلف باشند.

ارزش به تقواست

در زمان جاهلیت قدیم، مردم به دنبال ‍‌پیروی از اجداد و نیاکان خود بودند و به راه‌های بهتر زندگی، که پیامبران الهی از طرف خداوند، برای آنان بیان می‌کردند فکر نمی‌کردند، به همین خاطر بود که خداوند در مورد این طرز فکر آنان فرمود: «وَ إِذا قیلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى‏ ما أَنْزَلَ اللَّهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ قالُوا حَسْبُنا ما وَجَدْنا عَلَیْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا یَعْلَمُونَ شَیْئاً وَ لا یَهْتَدُون‏؛[مائده/۱۰۴] و هنگامى كه به آنها گفته شود: «به سوى آنچه خدا نازل كرده، و به سوى پیامبر بیایید!»، مى‏‌گویند: «آنچه از پدران خود یافته‏‌ایم، ما را بس است!»؛ آیا اگر پدران آنها چیزى نمى‏‌دانستند، و هدایت نیافته بودند (باز از آنها پیروى مى‏‌كنند)؟!»
یا در آیه‌ای دیگر در مذمت پیروی نادرست از دیگران فرمود: «وَ كَذلِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فی‏ قَرْیَةٍ مِنْ نَذیرٍ إِلاَّ قالَ مُتْرَفُوها إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى‏ أُمَّةٍ وَ إِنَّا عَلى‏ آثارِهِمْ مُقْتَدُون‏؛[زخرف/۲۳] و این‌گونه در هیچ شهر و دیارى پیش از تو پیامبر انذاركننده‌‏اى نفرستادیم مگر اینكه ثروتمندان مست و مغرور آن گفتند: «ما پدران خود را بر آئینى یافتیم و به آثار آنان اقتدا مى‏‌كنیم.»»

پیروی صحیح و عاقلانه
اما در مقابل، پیروی درست از پدر آسمانی مسلمانان را چنین معرفی کرد: «وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَیْكُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبیكُمْ إِبْراهیمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمینَ مِنْ قَبْلُ وَ فی‏ هذا؛[حج/۷۸] و در راه خدا جهاد كنید، و حقّ جهادش را ادا نمایید! او شما را برگزید، و در دین (اسلام) كار سنگین و سختى بر شما قرار ندارد؛ از آیین پدرتان ابراهیم پیروى كنید؛ خداوند شما را در كتابهاى پیشین و در این كتاب آسمانى «مسلمان» نامید.»
البته در این آیه منظور از «جهاد»، چنان‌که بیشتر مفسران گفته‌اند؛ هر گونه جهاد و كوشش در راه خدا و تلاش براى انجام نیكی‌ها، و مبارزه با هوس‌هاى سركش (جهاد اكبر) و پیكار با دشمنان ظالم و ستمگر (جهاد اصغر) می‌باشد.[تفسیر نمونه، ج‏۱۴، ص۱۸۱]
در آیه‌ای دیگر فرمود: «وَ مَنْ یَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهیمَ إِلاَّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَیْناهُ فِی الدُّنْیا وَ إِنَّهُ فِی الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحین‏؛[بقره/۱۳۰] جز افراد سفیه و نادان، چه كسى از آیین ابراهیم، (با آن پاكى و درخشندگى،) روى‏‌گردان خواهد شد؟! ما او را در این جهان برگزیدیم؛ و او در جهان دیگر، از صالحان است.»
حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) کسی است از عاقل‌ترین انسان‌ها و قهرمان یکتاپرستی و تسلیم فرمان خدا بود و قرآن کریم در مورد او فرمود: «إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبّ‏ِ الْعَالَمِین‏؛[بقره/۱۳۱] در آن هنگام كه پروردگارش به او گفت: اسلام بیاور! (و در برابر حق، تسلیم باش! او فرمان پروردگار را، از جان و دل پذیرفت؛ و) گفت: «در برابر پروردگار جهانیان، تسلیم شدم.»

ملاک برتری انسان‌ها
پس ملاک برتری انسان‌ها بندگی خداست، و تقوا و دوری از گناهان، می‌توانند عاملی برای فضیلت و برتری باشند و بودن اقوام و نژادهای گوناگون، عامل برتری نیست؛ بلکه تنها برای شناخت است؛ چنان‌که قرآن کریم فرمود: «یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُم‏؛[حجرات/۱۳] اى مردم! ما شما را از یك مرد و زن آفریدیم و شما را تیره‌‏ها و قبیله‌‏ها قرار دادیم تا یكدیگر را بشناسید؛ (اینها ملاك امتیاز نیست،) گرامى‌‏ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست‏.» و پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) در توضیح این آیه فرمود: «ای مردم راستى كه پروردگار شما یكى است، و پدر شما یكى، همه شماها از آدم هستید و آدم از خاك است و گرامی‌ترین شماها نزد خدا باتقواترین شماها است، هیچ عربى را بر هیچ عجمى برترى نیست مگر به تقوى‏.»[1]

جستجوی «الگو» برای رسیدن به سعادت
وقتی انسان، به هدف خلقت خود پی ببرد که برای بندگی خدا و رسیدن به تکامل و سعادت، به وجود آمده است؛ به دنبال الگویی کامل می‌گردد تا با پیروی از او مسیر تکامل با بپیماید.

حق‌پرستی به جای نژادپرستی
اگر انسان‌ها قائل به جدایی اقوام عرب و عجم و غیر این‌ها از یک‌دیگر باشند و یا از این بد‌تر؛ اگر در مقابل یک‌دیگر قرار بگیرند و به اصطلاح «نژادپرست» باشند به سعادت نخواهند رسید،‌ بلکه با «پیروی از حق» است که راه درست از نادرست، شناخته می‌شود.

دو الگوی رسیدن به سعادت
قرآن کریم، کاری ندارد که انسان‌ها از چه نژاد و قومی هستند بلکه به تکامل و سعادت انسان می‌اندیشد و به انسان‌هایی که شناخته‌اند که از کجا و برای چه آمده‌اند و به کجا خواهند رفت، اما نمی‌دانند که چگونه این راه را بروند؛ به آن‌ها می‌فرماید که از هر قوم و نژآد که هستید از دو اسوه و الگوی نیکویی که به شما معرفی می‌کنم پیروی کنید که خوشبختی و رسیدن به تکامل را به شما نشان می‌دهند:
1- حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) که «قهرمان یکتاپرستی» است.[2]
2- حضرت محمد(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) که آخرین پیامبر الهی است و خوبی‌های همه‌ی هزاران پیامبر گذشته را داراست و کامل‌ترین انسان‌هاست.[3]

در نتیجه
از دید‌گاه اسلام، «ملاک برتریِ» انسان‌ها، تقوا و پرهیز از گناهان است و هدف، رسیدن انسان، به تکامل می‌باشد و «ملاک پیروی»، پیروی عاقلانه و مطابق با فطرت انسان‌هاست نه پیروی از آداب و رسوم نادرست و پیروی از اشخاصی که هم‌نژاد هستند، و در مسیر نادرست و انحرافی می‌باشند، زیرا کتاب راه‌نمای انسان‌ها (قرآن کریم) الگوهایی را برای همه‌ی انسان‌ها با نژاد‌های مختلف، معرفی کرده است و اشکالی نیست که انسان، الگویی داشته باشد که از نژاد او نیست اما یک انسان کامل از همه‌ی جهات انسانی است مانند حضرت محمد(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) و حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) که الگویی برای همه‌ی انسان‌ها هستند، هرچند که الگو و پیرو، از یک نژاد نباشند؛ اما تأکید می‌شود که الگوی مناسب، آن است که از طرف خداوند متعال، معرفی شود.

------------------------------------------------------------
پی‌نوشت
[۱]. أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَبَّكُمْ وَاحِدٌ وَ إِنَّ أَبَاكُمْ وَاحِدٌ كُلُّكُمْ لِآدَمَ وَ آدَمُ مِنْ تُرَابٍ- إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ وَ لَیْسَ لِعَرَبِیٍّ عَلَى عَجَمِیٍّ فَضْلٌ إِلَّا بِالتَّقْوَى‏؛«تحف العقول(ناشر: جامعه مدرسین‏)، ص34»
[2]. قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فی‏ إِبْراهیمَ وَ الَّذینَ مَعَه‏؛[ممتحنه/۴] شما الگوى خوبى در ابراهیم و پیروان او دارید.
[3]. لَقَدْ كانَ لَكُمْ في‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛[احزاب/۲۱] همانا براى شما در (سيره‏‌ى) رسول خدا الگو و سرمشقى نيكوست‏»

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.