اسرار نهفته در دل حج

00:36 - 1394/08/10

چکیده: حجّ، سیر از عالم ملک به جهان ملکوت است، کسی که قصد حجّ دارد عالم ملک را رها کرده و با تمام وجودش به ملکوت کوچ می‌کند، سفر حج فرار از غیر خدا به سوی خداست

حاجیان ضیوف الرحمن هستند

امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «لایَزالُ الدّین قائِماً ماقامَتْ الکَعْبَةُ؛ تا زمانی که کعبه پابرجاست دین نیز پابرجا خواهد بود».[1]
حج «قصد» است و آهنگ، «حرکت » است، از خود و از دیار خود به مقصد خانه‌ای مقدس و به منظور تجدید پیمان با ذات اقدس صاحب‌خانه. و جای جای آن حرم و حریم پاک و پیرامون آن کانون نور، هر چه هست، چشمه حیات است و برکه برکت و آبشار رحمت.

در ادعیه مختلف، انسان از خداوند طلب حج می‌کند، یکی از برجسته‌ترین دعاهای ماه مبارک رمضان، همان طلب حج است، که در دعاهای شب و روز گاهی به این صورت ذکر می‌شود: «و ارزقنی حج بیتک الحرام فی عامی هذا و فی کل عام: خدایا! زیارت خانه‌ات و انجام مراسم و مناسک حج را هر ساله نصیب من بفرما». این دعا جزء دعاهای برجسته ماه مبارک رمضان است؛ پس معلوم می شود حجّ یکی از عبادات بزرگ و معنوی انسان است که بدون به جا‌ آوردن آن، اسلام فرد ناقص است؛ عظمت حج به قدری در دعاهای ماه مبارک رمضان چشم‌گیر است که معلوم می‌شود خدا می‌خواهد ضیافت خود را در طی این چند ماه تتمیم کند.
آغاز ضیافت همان شهر‌الله(ماه مبارک رمضان) است و پایانش هم ذی‌الحجه است که پایان مراسم حج است؛ زیرا حج به نوبه خود ضیافت خداست. حاجیان «ضیوف الرحمن»اند.[2]

ضیافت الهی دو مرحله دارد
مهنانی خداوند متعال دو مرحله دارد؛ یک مرحله آن است که مهمان‌دار به مهمان می‌گوید چه می‌خواهی؛ در مرحله دیگر مهمان‌دار آن‌چه را که مهمان خواسته به او عطا می‌کند. در ماه مبارک رمضان که مهمان‌دار خداست به بندگان روزه‌دارش دستور می‌دهد که از من حج طلب کنید. در مراسم و مناسک حج که آن‌جا هم سخن از ضیافت است، آن‌جا سخن از طلب نیست [بلکه] سخن از عطاست، آن‌جا نمی‌گوید از من بخواه، آن‌جا خواسته‌ها را عطا می‌کند.

حجّ، سیر از عالم ملک به جهان ملکوت است، کسی که قصد حجّ دارد، عالم ملک را رها کرده و با تمام وجودش به ملکوت کوچ می‌کند، سفر حج فرار از غیر خدا به سوی خداست و چون خدا همه جاهست، معنای «سیر الی الله» سیر مکانی یا زمانی نیست. فرار به سوی خدا، بدین معناست که انسان غیر خدا را ترک کرده، خدا را طلب کند. با توجه به این بیانات معلوم می‌شود حجّ، همانند نماز و روزه(و سایر فرایض دینی) فریضه ای الهی است که به جا آوردنش (در صورت استطاعت) واجب است و به هیچ بهانه‌ای نباید این فریضه الهی ترک شود، همان‌طور که فریضه نماز به هیچ عنوان ترک نمی‌شود، فریضه حجّ(در صورت استطاعت) نیز نباید ترک شود.

بهانه‌هایی هم‌چون کمک به نیازمندان به جای فریضه حج و ... موجب تعطیلی این فریضه الهی نخواهد بود، چه آن‌که واجبات الهی در هیچ شرایطی نباید ترک شوند؛ چون امور واجب جهت استکمال نفس واجب شده‌اند و با توجّه به این‌که هدف از خلقت انسان، رسیدن به مقام عبودیت(که همان کمال نهایی انسانیّت) است، امور واجب نیز در این راستا وضع شده‌اند تا انسان را به کمال برسانند.
حج تجلّی توحید است. لحظه به لحظه اعمال حج درسی است برای انسان، قربانی کردن درس فداکاری و جهاد در راه خدای بزرگ را به فرزندان آدم و اصفیا و اولیای خدا می‌دهد. این پدرِ توحید و بت شکنِ جهان، به ما و همه انسان‌ها آموخت که خود و عزیزان خود را فدا کنید و دین خدا و عدل الهی را برپا نمایید. به همه ما ذریه آدم فهماند که «مکه» و منی قربان‌گاه عاشقان است و محل نَشر توحید و نفی شرک است، محل کنار گذاشتن دل‌بستگی به دنیا و عزیزان خود است».[3]

سخن پایانی این‌که: اسلام دارای مبانی و اركانی است. يكي از اين اركان «حج» است. چنان‏‌كه امام باقر(عليه‌السلام) فرمود: «اسلام بر پنج پايه بنيان نهاده شده است: نماز، زكات، روزه، حج و ولايت».[4] بنابراين، آن كس كه عمدًا حج را انجام ندهد، ركني از اركان دين الهی خويش را نابود كرده و در نتيجه اسلام او کامل نشده است. از همين‌‏رو خداوند از ترك عمدی حج، به كفر تعبير می‌کند و در قرآن کریم می‌فرماید: «وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللهَ غَنِي عَنِ الْعَالَمِين [آل عمران/97] و هر كس به اين حكم خدا كفر بورزد، خدا از همه عالم بى‌‏نياز است»‏.

 

 

...........................................................................
پی‌نوشت
[1]. وسائل الشیعه، ج 8، ص 10.
[2]. این تعبیر ضیافت که در صوم و در حج آمده است از روایات اسلامی گرفته شده است؛ ر . ک: وسائل الشیعه، ج 10، ص 313؛ «… دعیتم فیه الی ضیافة الله …»؛ ج 14، ص 586؛ «ان ضیف الله عز وجل رجل حج و اعتمر فهو ضیف الله حتی یرجع الی منزله …»
[3]. صحیفه نور، ج ۱۸، ص 87.
[4]. الكافی، ج‏۲، ص۱۸.

نظرات

تصویر سیده زهرا
نویسنده سیده زهرا در

 با سلام

تا به حال به مسئله حجّ از این منظر نگاه نکرده بودم، خدا خیرتون بده

لطفا اسرار تک تک اعمال حجّ رو توضیح بدید تا ایشالا گر قرار شد روی حجّ بریم با معرفت باشه
به کوری چشم عربستان سعودی
 

تصویر کامران قراملکی

با سلام و عرض ادب و تقدیر از حسن ظنّ حضرت عالی

چشم ان شاء الله اسرار حجّ را در قالب مقالات کوتاه در همین سایت منتشر خواهیم کرد.

مقالات حقیر را دنبال کنید بدستتون خواهد رسید

موفق باشید

تصویر سیده زهرا
نویسنده سیده زهرا در

سلام مجدد
تشکر می کنم منتظر مقالاتتون هستم
با تشکر
 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.