گفت‌و‌گوی امام صادق با طبیب هندی

12:12 - 1394/05/21

چکیده: یک پزشک هندی بود که خود را بسیار داناتر از امام صادق(علیه‌السلام) می‌دانست اما با مطرح کردن چند سؤال از طرف آن حضرت و درمانده شدن او در پاسخ به آن سؤالات، و شنیدن پاسخ صحیح آن‌ها از کلام امام(علیه‌لاسلام) شهادتین را گفت و مسلمان شد

امام صادق(علیه‌السلام)

معصوم هشتم و امام ششم شیعیان، نام مبارکش «جعفر» و لقبش «صادق» کنیه‌اش «ابو‌عبدلله» پدر بزرگوارش امام باقر(علیه‌السلام) و مادر گرامی‌اش «ام فروه» است. دوران آن حضرت، هم‌زمان بود با انقراض حکومت امویان و به حکومت رسیدن عباسیان و به همین‌ خاطر حضرت توانست بیشتر به نشر معارف الهی ب‍‍‍‍‍‍‍‍‍پردازند.[1]

از آن جهت که قرآن کریم در موارد مختلفی اشاره دارد به حق بودن جهان آفرینش و این‌که انسان‌ها نیز به دنبال حقیقت باشند؛ و آن‌ها را دعوت می‌کند که در مورد خلقت آسمان‌ها و زمین و هم‌چنین در وجود خودشان تفکر کنند؛ آن‌جا که فرمود: «أَ وَ لَمْ یَتَفَكَّرُوا فی‏ أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَیْنَهُما إِلاَّ بِالْحَق ِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى‏‏ [روم/8] آیا آنان در وجود خودشان فكر نكردند که خداوند، آسمان‏‌ها و زمین و آن‌چه را كه میان آن دو است جز بر اساس حقّ و زمان‏‌بندى معیّن نیافریده است‏»[2] تا به نشانه‌‌های خدای متعال و حق و حقیقت بودن آن‌ها پی ببرند و اعتقادشان به آفریننده‌ی جهان هستی، زیاد شود.

امام صادق(علیه‌السلام) نیز که عالم به علوم قرآن و کارهایش مطابق با این کتاب الهی بود، مردم را به حقیقت، دعوت و راهنمایی می‌کرد و در هر علمی که وارد می‌شد بالاتر از همه‌ی دانشمندان بود.
افراد غیر مسلمانی در زمان آن حضرت بودند که آمادگی پذیرش حق را داشتند و نور حقیقت کلام امام صادق(علیه‌السلام) دل آن‌ها را از تاریکی و گم‌راهی کفر، به نور حقیقت اسلام، روشن می‌کرد و مسلمان می‌شدند. نمونه‌ی آنا، یک پزشک هندی بود که خود را بسیار داناتر از امام صادق(علیه‌السلام) می‌دانست اما با مطرح کردن چند سؤال از طرف آن حضرت و درمانده شدن او در پاسخ به آن سؤالات، و شنیدن پاسخ آن‌ها از کلام امام(علیه‌لاسلام) شهادتین را گفت و مسلمان شد.

متن این پرسش و پاسخ، بسیار زیبا و آموزنده است که سؤالات امام(علیه‌السلام)، و پاسخ آن حضرت را بیان می‌کنیم:

گفت‌و‌گوی امام صادق با طبیب هندی
روزى امام صادق (علیه‌السلام) به مجلس منصور دوانیقى وارد شد در حالی که یک طبیب هندى ‏كنار خلیفه نشسته بود و كتاب‎هایى كه در موضوع «علم طب‏» نوشته شده بود را براى خلیفه مى‏‌خواند تا ضمن سرگرم ساختن او بر معلومات خلیفه بیافزاید.

امام صادق(علیه‌السلام)، ساکت در گوشه‏‌ى مجلس نشسته بود. هنگامى كه طبیب از خواندن كتاب‎ها فارغ شد، به امام(علیه‌السلام) عرض کرد: «آیا میل دارید از اندوخته‏‌هاى علمى من بهره‏‌مند گردید؟»
امام پاسخ داد: «نه! چون بهتر از آن‌چه تو دارى، در اختیار دارم».
طبیب پرسید: «چه چیز در اختیار دارىد؟»
امام فرمود: «گرمى را با سردى معالجه مى‏‌كنم و سردى را با گرمى، رطوبت را با خشكى درمان مى‏‌كنم و خشكى را با رطوبت، و نتیجه كار را به خداوند وامى‏‌گذارم و آن‌چه را كه پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرموده به كار مى‏‌بندم که فرمود: «معده خانه ‏هر بیمارى و پرهیز، سر هر درمان است».
طبیب: مگر طب غیر از این‏‌هاست كه گفتید؟!
امام: گمان مى‏‌كنى من مثل تو این‏‌ها را از كتاب‎هاى طبى آموخته‌‏ام؟!
طبیب: حتما، غیر از این، راهى براى فراگیرى علم طب وجود ندارد.
امام: نه، به خدا سوگند، جز از خداوند، از دیگرى نیاموخته‌‏ام. اكنون ‏بگو كدام یك از من و تو در علم طب داناتریم؟
طبیب: كار من طبابت است و حتما در طب از شما عالم‏‌ترم.
امام: پس لطفا به سوال‎هایم پاسخ بده.
طبیب: بپرسید.

حضرت پرسید: چرا سر آدمى یك پارچه نیست و از قطعات مختلف به وجود آمده ‏است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا پیشانى انسان، مانند سر او پوشیده از مو نیست؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا بر روى پیشانى خطوط مختلفى نقش بسته است؟
طبیب: نمى‌‏دانم.
امام: چرا ابروها در بالاى چشم‌های انسان قرار گرفته است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا چشم‎هاى انسان به شكل لوزى ساخته شده است؟‌‌
طبیب: نمى‌‏دانم.
امام: چرا بینى میان دو چشم قرار گرفته است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا سوراخ‎هاى بینى در زیر آن خلق شده است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا لب و سبیل در قسمت ‏بالاى دهان آفریده شده است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا دندان‎هاى جلو، تیز و دندان‎هاى آسیاب، پهن و دندان‎هاى ‏انیاب (نیش)، دراز آفریده شده است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا برای مردان، ریش، قرار داده شده؟
طبیب: نمی‌دانم.
چرا كف دست و پا، مو ندارد؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا ناخن و موهاى انسان روح ندارند؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا قلب، صنوبرى شكل آفریده شده است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا ریه در دو قسمت آفریده شده و در جاى خود متحرك است؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا جگر انسان به صورت خمیده است و میانش گود است؟
طبیب: نمی‌دانم.
امام: چرا كلیه‏‌ها مانند لوبیا خلق شده‏‌اند؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: چرا تا شدن زانو‌ها به سمت عقب است؟
طبیب: نمى‌‏دانم.
امام: چرا میان كف پا، گود است و با زمین تماس ندارد؟
طبیب: نمى‏‌دانم.
امام: ولى من پاسخ این ‏سوال‎ها را می‌دانم.
طبیب: پس پاسخ‎ها را بفرمایید.

امام: به این جهت ‏سر از قطعات مختلف تشكیل شده و شكاف‎هایى برایش ‏قرار داده شده است تا صُداع (سردرد) آن را نیازارد.
خداوند مو را بالاى سر رویانده تا به وسیله آن روغن لازم به ‏مغز برسد و بخار مغز از طریق موها خارج شود. همین‌طور، پوششى ‏براى سرما و گرما باشد. ولى در پیشانى مو نیافرید، زیرا پیشانی، محل رسیدن نور به چشمان است و پیشانی دارای خط‌‌های مختلف است تا از رسیدن عرق‌ها به چشم، جلوگیری کنند و عرق‌ها مانند نهر‌ها در این خطوط جاری شوند و به چشم نرسند.
ابروها را بالاى چشم قرار داد تا نور، به اندازه كافى به چشم‏‌ها برسد.
چشم‏‌ها به شكل لوزى آفریده شده تا داروهایى كه با سرمه ‏استعمال مى‌‏شود، به آسانى وارد چشم شده، چرك و مرض به آسانى از آن به وسیله اشك خارج شود.
به این جهت ‏بینى را میان دو چشم قرار داده است تا نور، به طور مساوی به ‏چشم‏‌ها برسد.
سوراخ‎هاى بینى در پایین آن قرار داده شده تا چرك‏‌هاى انباشته شده‏ در مغز از این سوراخ‎ها بیرون شده و بوهاى معطر كه به وسیله هوا متصاعد مى‏‌گردد، از آن، بالا رود.
‌‌لب و سبیل، به این جهت روى دهان قرار داده شده تا از ورود كثافات مغز به داخل دهان جلوگیرى كند. و نیز مانع آلوده شدن ‏خوراكى‌‏ها گردد.
براى مرد ریش قرار داده شده تا به پوشاندن صورت محتاج نباشد و مرد از زن، شناخته شود.
دندان‎هاى جلو را تیزتر آفریده تا غذا را قطعه قطعه سازند.
دندان‎هاى آسیاب را پهن خلق كرده تا غذا به‏ وسیله آن‌ها كوبیده و نرم گردد. دندان‎هاى انیاب را درازتر آفریده تا میان دندان‎هاى ‏آسیاب و دندان‎هاى پیشین، مانند ستونى استوار باشند.
كف دست و پاها مو ندارند تا بتوانیم اشیا را به ‏وسیله آن‌ها لمس نموده، از قوه لامسه به اندازه كافى استفاده نماییم.
به مو و ناخن‏‌هاى تن انسان روح نداده تا چیدن و بریدن آن‌ها دردآور و ناراحت كننده نباشد.
قلب، صنوبرى شكل آفریده شده؛ چون سر آن به طرف پایین است و سر آن باریک است تا بین ریه وارد شود و از هوای ریه خنک شود و مغز سر از حرارت آن، آسیب نبیند.
ریه را در دو قسمت آفریده تا قلب در میان داخل شده و از حرکت آن خنک شود.
كلیه را مانند دانه لوبیا آفرید، زیرا منى قطره قطره در آن می‌ریزد و از آن بیرون می‌رود و اگر چهار گوش یا مدور بود قطرات منى به یكدیگر برخورد كرده و در نتیجه هنگام خروج، موجب‏ لذت نمى‏‌شدند.
تاشدن زانو‌ها به سمت عقب، قرار داده شد، زیرا انسان، رو به جلو می‌رود و اگر زانو چنین نبود انسان، هنگام راه رفتن مى‌‏افتاد.
این كه كف پاها گود و قوسى‌‏مانند، قرار داده شده به این جهت است‏ كه اگر تمام كف پاها به زمین تماس پیدا كند، مانند سنگ آسیا سنگین می‌شود و سنگ آسیا اگر بر سر گِردى خود باشد یك كودك آن را می‌برد و اگر به رو بر زمین افتد مرد بزرگ به سختى می‌تواند آن را جابجا كند.

طبیب هندی ‏پرسید: این‏‌ها را از كجا مى‏‌دانید؟!
امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: از پدرانم یاد گرفته‏‌ام و پدرانم از رسول‏ خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) آموخته‏‌اند؛ رسول ‏خدا از جبرئیل و جبرئیل از خداوند متعال فرا گرفته است.
طبیب هندى گفت: تصدیق مى‌‏كنم و شهادت مى‏‌دهم كه جز خداى یگانه، خدایى نیست و محمد(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرستاده اوست. به خدا سوگند، تاكنون كسى را در طب، عالم‏‌تر از تو ندیده‏‌ام[3]

نتیجه: مطالبی که عرض شد، دلیل بر حقانیت «مذهب شیعه» و بر حق بودن رهبران این مذهب است؛ یعنی ائمه‌ی معصومین(علیهم‌السلام) برگزیده از طرف آفریننده‌ی جهان هستند و مردم را به سوی او راه‌نمایی می‌کنند تا به سعادت حقیقی برسند.
------------------------------------------------------------
پی‌نوشت
[۱]. با استفاده از: سیره پیشوایان، ص349
[2]. و فرمود: «وَ فىِ الْأَرْضِ ءَایَاتٌ لِّلْمُوقِنِینَ * وَ فىِ أَنفُسِكمُ‏ْ أَ فَلَا تُبْصِرُونَ؛[ذاریات/20 و 21] و در زمین، نشانه‌هایی براى جویندگان یقین است و در وجود خود شما (نیز آیاتى است) آیا نمى‏‌بینید؟!»
[3]. ترجمه‌ و مضمونی از: الخصال(ناشر: جامعه مدرسین)، ج‏2، ص511 تا 514 - بحارالأنوار(چاپ: مؤسسه الوفاء)، ج10، ص205 تا 207

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.