تعیین «حقوق بشر» سزاوار کیست؟

09:51 - 1394/05/14

چکیده: وقتی از حقوق انسان‌ها و یا به اصطلاح؛ «حقوق بشر»، صحبت می‌شود یک چیز نباید فراموش شود و آن این است که شخصی می‌تواند این حقوق را تعیین کند که انسان را کاملا بشناسد و به مصالح و مفاسد او آگاهی کلی داشته باشد

حقوق بشر

وقتی از حقوق انسان‌ها و یا به اصطلاح؛ «حقوق بشر»، صحبت می‌شود، یک چیز نباید فراموش شود و آن این است که شخصی می‌تواند این حقوق را تعیین کند که انسان را کاملا بشناسد و به مصالح و مفاسد او آگاهی کلی داشته باشد.

تعیین حقوق بشر، سزاوار خداست
بدون هیچ‌گونه شکی، تنها موجودی که به انسان و تمامی موجودات، و مصالح و مفاسد آن‌ها آگاهی کامل دارد، غیر از خداوند متعال نیست و تنها اوست که می‌تواند حقوق موجودات را معرفی کند و سپس، معصومین(علیهم‌السلام) هستند که از طرف خداوند به صلاح و فساد انسان‌ها علم دارند و باید از منابع مورد اعتماد، این حقوق را بشناسیم و رعایت کنیم.

تعریف حق و حقوق بشر
حق از نظر لغت یعنی: مطابقت و واقع شدن یک چیز در جای خود[1] و با استفاده از این معنا می‌فهمیم که چیز‌هایی هستند که متعلق به انسانند به خاطر انسان بودن او (بدون در نظر گرفتن اوضاع و احوال اجتماعی یا فردی دیگر)، و کسی نمی‌تواند آن اختصاصات را از او بگیرد؛ مانند «حق حیات و زندگی».

و بهتر آن است که در تعریف و توضیح حقوق بشر بگوییم: همه‌ی انسان‌ها در آفریده‌ی خداوند بودن و در «بشر بودن»، شریکند و این اشتراک در آفرینش، نتیجه‌اش این است که هر انسانی دارای حقوقی جهانی است که از طرف خداوند به همه‌ی انسان‌ها داده شده و هیچ قدرت دنیوی نمی‌تواند این حقوق را از او بگیرد.[2]

حقوق مختلفی که به عهده‌ی انسان است
دین اسلام، نه‌تنها به حقوق انسان‌ها اهمیت داده بلکه قائل است که اعضاء وجود هر انسان هم دارای حق هستند و هم‌چنین، حقوقی که انسان‌ها نسبت به یک‌دیگر دارند را نیز مشخص کرده که نمونه‌ی آن رساله‌ی حقوق امام سجاد(علیه‌السلام) است که «پنجاه حق»، از حقوقی که خداوند متعال، بر عهده‌ی انسان قرار داده بیان فرموده است که می‌توان آن‌ها را به هشت قسمت تقسیم کرد:
1- حق خداوند؛ 2- حق خود؛ 3- حقوق اعضاء و جوارح؛ 4- حقوق اعمال و افعال؛ 5- حقوق سرپرستان؛ 6- حقوق زیر دستان وابسته؛ 7- حقوق خوشاوندان؛ 8- حقوق دیگران.[3]

بعضی دیگر از حقوق بشر، در قرآن و روایات:
1- حق مساوات

و کسی که حقوق مذکور از امام سجاد() را بداند و رعایت کند حقوق دیگری که مربوط به نوع انسان‌ است را نیز رعایت می‌کند و می‌داند که به قول پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) همه‌ی انسان‌ها مانند دندانه‌های شانه با یک‌دیگر برابرند[4] و نباید به خاطر رنگ یا نژاد یا قوم و قبیله، بین آن‌ها فرق گذارده شود؛ زیرا آن حضرت(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: ای‌ مردم! بدرستى‌كه پروردگار شما یكی‌ است و پدر شما یك‌نفر است پس عرب بر عجم و عجم بر عرب و سرخ‌پوست بر سیاه‌پوست و سیاه‌پوست بر سرخ‌پوست(و دیگران بر یک‌دیگر) فضیلتى ندارند مگر به‌ سبب تقوى و پرهیزكارى چنان‌كه خدای‌تعالى فرمود: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ؛[حجرات/13] بدرستى‌كه گرامى‌ترین شما نزد خدا پرهیزكارترین شما است».[5‏]

2- حق حیات
آشنایی با قرآن کریم، به ما می‌آموزد که جامعه‌ی انسانی مانند یک جسم و یک پیکر است و حیات (زندگی) انسان‌ها آن‌قدر اهمیت دارد که نجات یک انسان، مانند نجات همه‌ی انسان‌هاست و کشتن یک انسان(عمدا) مانند کشتن همه‌ی انسان‌هاست و این آموزشی است که قرآن کریم، به پیروان خود می‌دهد (مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمیعاً وَ مَنْ أَحْیاها فَكَأَنَّما أَحْیَا النَّاسَ جَمیعا؛[مائده/32]  کسی‌که، انسانى را بدون ارتكاب قتل یا فساد در روى زمین بكشد، چنان است كه گویى همه انسان‌ها را كشته و هر که، انسانى را از مرگ رهایى بخشد، چنان است كه گویى همه مردم را زنده كرده است).

3- حق قصاص
و می‌آموزد که خدای متعال، برای حفظ جان انسان‌ها، «حق قصاص» را گذارد و فرمود: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَیْكُمُ الْقِصاصُ فِی الْقَتْلى‏ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى‏ بِالْأُنْثى‏ فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخیهِ شَیْ‏ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوف‏ ِ وَ أَداءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسان‏ ذلِكَ تَخْفیفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى‏ بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلیمٌ * وَ لَكُمْ فِی الْقِصاصِ حَیاةٌ یا أُولِی الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ؛[بقره/179 و 180] اى كسانى كه ایمان آورده‏‌اید! (قانون) قصاص در مورد كشتگان، بر شما (چنین) مقرّر گردیده است: آزاد در برابر آزاد و برده در برابر برده و زن در برابر زن، پس اگر كسى از ناحیه برادر (دینى) خود (یعنى صاحب خون و ولىّ مقتول) مورد عفو قرار گیرد؛ (یا قصاص او به خون‏بها تبدیل شود) باید شیوه‌‏اى پسندیده پیش گیرد و به نیكى (دیه را به ولى مقتول) بپردازد، این حكم تخفیف و رحمتى است از ناحیه پروردگارتان‏، پس براى آن‌كه بعد از این (از حكم خدا) تجاوز كند، عذاب درناكى است».

4- حق آزادی در پذیرش دین
دین اسلام، می‌گوید که انسان‌ها در پذیرش یک عقیده، آزاد هستند و کسی را نمی‌توان بر قبول یک عقیده مجبور کرد.
قرآن می‌فرماید: «لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ؛[بقره/256] در (پذيرش) دين، اكراهى نيست. همانا راه رشد از گمراهى روشن شده است»، و پذیرفتن و نپذیرفتن دین از طرف مردم را در حقانیت دین، بی تاثیر، می‌داند و می‌فرماید: «قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُر؛[کهف/29] حقّ از سوى پروردگار شما رسيده است، پس هر كه خواست ايمان آورد و هر كه خواست كافر شود».

5- حق کرامت و ارزش انسانی
کتاب آسمانی اسلام، به ما می‌آموزد که انسان‌ دارای شخصیت و ارزش الهی است و خداوند متعال، انسان‌ها را گرامی داشت و برای اینکه ارزش خود را بدانند؛ فرمود: «وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَني‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ كَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلا؛[اسراء/70] و همانا فرزندان آدم را گرامى داشتيم و آنان را در خشكى و دريا (بر مركب‌‏ها) حمل كرديم و از چيزهاى پاكيزه روزى‏‌شان داديم و آنان را بر بسيارى از آفريده‏‌هاى خود برترى كامل داديم».

نتیجه:
غیر از «اسلام راستین»، هیچ مکتب و سازمانی را نمی‌توان پیدا کرد که انسان و حقوق او را بشناسد و به بشریت معرفی کند زیرا «اسلام حقیقی»، دینی است که از طرف آفرییننده‌ی انسان‌ها آمده است که به انسان و تمامی موجودات، و مصالح و مفاسد آن‌ها آگاهی کامل دارد.
اما نکته‌ی مهم، این است‌که باید این دین را از مسلمانان واقعی و حقیقی و کتاب‌های معتبر و مطمئن، بدست آوریم.

------------------------------------------------------------
پی‌نوشت
[۱]. با استفاده از: قاموس قرآن(ناشر: دار الکتب الاسلامیة)، ج‏2، ص159
[2]. http://www.hawzah.net/fa/article/view/91830
[3]. مجموعه‌ی این حقوق، در کتاب‌های مختلف آمده، از جمله؛ تحف العقول(ناشر:‌ جامعه مدرسین)، ص272 - 255
[4]. النَّاسُ كَأَسْنَانِ الْمُشْطِ سَوَاءٌ؛«من لا یحضره الفقیه(ناشر:‌ جامعه مدرسین)، ج‏4، ص379»
[5]. أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَبِّكُمْ وَاحِدٌ وَ إِنَّ أَبَاكُمْ وَاحِدٌ لَا فَضْلَ لِعَرَبِیٍّ عَلَى عَجَمِیٍّ وَ لَا لِعَجَمِیٍّ عَلَى عَرَبِیٍّ وَ لَا لِأَحْمَرَ عَلَى أَسْوَدَ وَ لَا لِأَسْوَدَ عَلَى أَحْمَرَ إِلَّا بِالتَّقْوَى قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ؛« معدن الجواهر(ناشر: مرتضوی)، ص21»

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.