امربه‌حجاب به سبک آیات نور

23:41 - 1394/05/09

چکیده: آیات 30 و 31 سوره نور می‌توانند الگوی مناسبی برای سبک امر به معروف درباره حجاب و عفاف باشند.

امر به حجاب به سبک آیات نور

نحوه امر به «عفاف و حجاب» و رعایت نکات اخلاقی در آن بسیار مهم و کلیدی است. چه این امر از جانب حکومت صورت گیرد و چه از جانب آحاد جامعه!
در اینجا قصد داریم به برخی نکات اخلاقی که در آیات مربوط به عفاف و حجاب در «سوره نور» نهفته است، متذکر شویم.
پیش از طرح و بررسی آیات، خوب است بدانیم این آیات مدنی هستند، یعنی زمان نزول آیات وقتی است که حکومت اسلامی حداقل در مدینه تشکیل شده است و قدرت از آن مسلمانان است، اما با این همه، خداوند بسیار لطیف و ظریف به حکم حجاب پرداخته است تا این امر او در جامعه، کارگر شود.
آیه30 و 31 سوره نور:
قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ(30) وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنائِهِنَّ أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى‏ عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ(31)
به مردان مؤمن بگو: چشمان خود را (از نگاه به نامحرم) فروگيرند و دامن خود را حفظ نمايند. اين براى پاك ماندن آنان بهتر است. خداوند به آنچه انجام مى‏دهند آگاه است.(30) و به زنان با ايمان بگو: از برخى نگاه‏ها چشم‌‏پوشى كنند و دامن‏‌هاى خود را حفظ نمايند و جز آنچه (به طور طبيعى) ظاهر است، زينت‏هاى خود را آشكار نكنند و روسرى خود را بر گريبان بيفكنند (تا علاوه بر سر، گردن و سينه‏‌ى آنان نيز پوشيده باشد) و زينت خود را ظاهر نكنند جز براى شوهر، يا پدر يا پدرشوهر، يا پسر، يا پسرشوهر (كه از همسر ديگر است) يا برادر، يا پسربرادر، يا پسرخواهر، يا زنان (هم‌‏كيش)، يا آنچه مالك شده‌‏اند (از كنيز و برده)، يا مردان خدمتكار كه‏ تمايل جنسى ندارند، يا كودكانى كه (به سنّ تمييز نرسيده و) بر امور جنسى زنان آگاه نيستند. و پاى خود را به گونه‌‏اى به زمين نكوبند كه آنچه از زيور مخفى دارند آشكار شود. اى مؤمنان! همگى به سوى خدا باز گرديد و توبه كنيد تا رستگار شويد.(31)
نکته‌های اخلاقی:
1. گاه از طرف خانم‌ها سوالاتی از این دست مطرح می‌شود: 1. چرا به مردان نمی‌گویید نگاه نکنند؟ 2. چرا همیشه به خانم‌ها امر و نهی در مورد عفاف می‌کنید؟
دو آیه سوره نور به زیبایی این شبهات را رد می‌کنند؛ زیرا اولاً مردها مانند زنان امر شده است و در لزوم عفّت و پاكدامنى و ترك نگاه حرام، بين زن و مرد فرقى نيست. «يَغُضُّوا- يَغْضُضْنَ‏- يَحْفَظُوا- يَحْفَظْنَ» و ثانیاً اول به مردان امر شده بعد به زنان.
2. امر به «حجاب و عفاف» با استدلال مطرح شده و به صورت امر و تعبد نیامده است. خداوند نفرموده عفاف داشته باشید چون من می‌گویم. بلکه استدلال کرده است؛ چشم خود را حفظ کنید زیرا چشم پاك، مقدّمه‏‌ى پاكدامنى است و چشم‏‌چرانى و بى‏‌عفّتى، مانع رشد معنوى انسان است.
3. گاه گفته می‌شود ما حجاب داشته باشیم تا دیگران به گناه نیفتند و آیه به زیبایی هدف عفاف و حجاب را پاکی خود افراد معرفی می‌کند و توجه به نفع خود افراد می‌دهد.
4. در آخر دو آیه، بحث از رحمت الهی و توبه آمده است و نشان از این دارد که امر به اینطور مسائل باید از درِ مهربانی و عطوفت باشد.
5. از سخت‌گیری بیجا در این مسئله خودداری شده است. به همین دلیل اولاً به ظاهر بودن قسمت‌هایی از بدن که بطور طبیعی پیدا است، اشکالی گرفته نشده است و در وضع قانون بايد به ضرورت‏ها، واقعيّت‏ها و نيازها توجّه شود. (اگر پوشاندن صورت و دست‏ها تا مچ، واجب مى‏شد، براى عموم زنان مشكل بود)  و ثانیاً حضور زنان در جامعه منع نشده است، بلکه بلکه با حفظ حجاب، حضور زن در جامعه مانعی ندارد.
6. در امر به حجاب در آیه 31 به آداب و رسوم و شکل ظاهری زنان آن زمان توجه شده و متناسب با خود آنها دستور صادر شده است. لذا لازم است هر فرهنگی متناسب با خود، نوع حجاب را انتخاب کند. برخی می‌گویند چادر که در اسلام نیامده است، چرا اصرار می‌کنید؟ جواب این است که اصراری نیست اما متناسب با فرهنگ ایرانی این مدل پیشنهاد شده است کاری که خود قرآن کرده است.
7. اشاره به حقوق زن در کنار امر و نهی؛ در عبارت «مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ» اشاره شده که زن حق مالکیت دارد.
در آخر باید متذکر شد با اينكه خداوند در قرآن به جزئيات احكام نماز و زكات اشاره نكرده و بيان آنها و بسيارى از مسائل ديگر را به عهده‏‌ى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله گزارده، ولى در بيان مسائل خانوادگى و تربيتى به ريزترين مسائل پرداخته است.[1]

پی‌نوشت:
1. برای مطالعه بیشتر مراجعه کنید به تفسير نور، نوشته آقای قرائتی،ج‏6، 172 و 175.

نظرات

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.