مخالفت وهابیت با عقل و ادله عقلی!

18:29 - 1394/03/30

چکیده: از دیدگاه وهابیت عقل هیچ جایگاهی در فهم تعاليم و آموزه‌هاي دين ندارد و برخلاف دیدگاه سایر مسلمانان، با به کارگیری عقل در استخراج دین و تبيين و توجيه اصول توحيد و تأويل صفات مخالف هستند.به عنوان نمونه ....

مخالفت وهابیت با قرآن بر سر مسألۀ عقل

مسأله عقل و حجیّت آن از جمله مسائلی است که از نظر اسلام مورد تأیید و تأکید قرار گرفته است و از جایگاه بسیار مهمی در تعالیم اسلامی و قرآن کریم برخوردار است. امّا فرقۀ جعلی و ساختگی «وهابیت» بار دیگر تضاد و مخالفت خود را با آموزه‌های قرآن کریم و منبع معرفت و شناخت نشان دادند.

عقل از دیدگاه وهابیت

از دیدگاه وهابیت عقل هیچ جایگاهی در فهم تعاليم و آموزه‌های دين ندارد و برخلاف دیدگاه سایر مسلمانان، با به کارگیری عقل در استخراج دین و تبيين و توجيه اصول توحيد و تأويل صفات مخالف هستند. به عنوان نمونه «البانی» از عالمان وهابی در مسأله رؤیت خداوند می‌گوید:«مساله رؤيت خداوند فقط در سنت نيست، تا مورد تشکيک قرار گيرد، بلکه در قرآن کريم هم آمده است».[1] او کسانی‌که اين‌گونه مطالب را تأويل می‌برند، را منهدم‌کننده سنت صحيح می‌داند.

شدّت مخالفت «ابن تیمیه» با فلسفه و منطق به گونه‌ای بود که چند کتاب در این زمینه نوشته و در رد عقل و عقل‌گرایان می‌گوید: «کسانی‌که ادعای تمجید از عقل دارند، در حقیقت ادعای تمجید از بتی دارند که آن را عقل نامیده‌اند، هرگر عقل به تنهایی در هدایت و ارشاد کافی نیست و گرنه خداوند رسولان را نمی‌فرستاد».[2] او فلسفه و منطق را کلیاتی می‌داند که هیچ ثمره و حقیقتی در پس آن‌ها وجود ندارد.[3] و از نظر وی از زمانی که فلسفه و منطق در میان مسلمانان رواج یافت، موجب الحاد و زندقه بسیاری از ایشان را فراهم آورد.[4]

حجیّت عقل در قرآن کریم
عقل و تفکر از جایگاه رفیع و ارزشمندی در قرآن کریم برخوردار است و در موارد متعددی انسان را به اندیشیدن و تفکر فرا می‌خواند و کسانی را که اهل اندیشه و تعقل نیستند را بدترين جنبندگان روی زمين معرفی می‌کند‌، چنان‌که می‌فرماید:«إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذينَ لا يَعْقِلُونَ [انفال/22] بدترین جنبنده ها نزد خداوند کسانی هستند که کر و گنگ و اهل تفکر نیستند ». مشخص است که مراد از ایه کر و کور ظاهری نیست، بلکه مراد کسانی هستند که نسبت به هدایت و فرامین الهی چشم و گوش خود را بسته‌اند و آیات و نشانه‌های الهی را نمی‌بینند و تدبر و تفکر درآن نمی‌کنند.
و در جای دیگر می‌فرماید: «وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذينَ لا يَعْقِلُون‏ [یونس/100]و بر آنان که تعقل نمی‌کنند، پلیدی قرار می‌دهد».

هم‌چنین قرآن کریم به عقل‌گرایی و استدلال سفارش می‌کند و می‌فرماید: «قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ [بقره/111] بگو اگر راست می‌گویید، دلیل خود را بیاورید». و در حقیقت عقل و به کارگیری آن می‌فرماید:«وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ[عنکبوت/43] این، مثال‌هایی که می‌زنیم، برای مردم است، ولی تنها دانایانند که با به کارگیری عقل خویش، به کنه آن‌ها پی می‌برند».

جايگاه عقل در معرفت و شناخت خداوند
عقل تنها ابزاری است که شناخت خدا، اسما و صفات او، به وسیلۀ آن صورت می‌پذیرد و هيچ راه ديگری برای اثبات وجود خدا و حتی صفات الهی و لزوم بعثت انبيا نمی‌توان پیداکرد. مهم‌تر آن‌که اگر هم بخواهيم عقل را با شرع ثابت کنيم، مستلزم دور است؛ زيرا خود اين شرع از طريق عقل شناخته می‌شود و تا عقل نباشد، امکان اثبات شرع و نبوت وجود ندارد.

بنابراین به هیچ وجه نمی‌توان منکر نقش عقل در پایه و اساس و شکل‌گیری اصول اعتقادی شد و اکثر علمای دین، عقل را یکی از منابع معتبر دین و اصول استنباط فروع دین دانسته‌اند؛ به بیان دیگر می‌توان گفت که عقل، سرمايه انسان برای شناخت مبدأ و معاد و وسيله هدايت انسان در زندگی برای رسيدن به سعادت و کمال در جهان ديگر است و وهابیون از این نعمت محروم‌اند و تا ابد در همین جهل و ضلالت و گم‌راهی باقی خواهند ماند.

_____________________________________________
پی‌نوشت
[1]. فتاواي الباني، ص 143.
[2].موافقة صحیح المنقول لصریح المعقول، ج1، ص21.
[3]. الرد علی المنطقیین ، ابن تیمیه ص۱۲۲ تا ۱۴۷.
[4]. مجموع الفتاوا ، ابن تیمیه ج۹ ص ۲۶۱.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.