انسان‌های فراموش‌کار و پیامبران تذکر دهنده

00:34 - 1394/02/30

چکیده: انسان‌ها در اثر مرور زمان، گرفتار فراموشی بعضی چیزها می‌شوند و طبق برخی از کتاب‌های لغت، انسان از نسیان (به معنای فراموشی) گرفته شده پس نیاز دارد، چیزهای مهمی را که فراموش کرده، به او تذکر داده شود.
 

فراموشی انسان

انسان‌ها در اثر مرور زمان، گرفتار فراموشی بعضی چیزها می‌شوند و طبق برخی از کتاب‌های لغت، انسان از نسیان (به معنای فراموشی) گرفته شده[1] پس نیاز دارد؛ چیزهای مهمی را که فراموش کرده، به او تذکر داده شود.

اولین فراموشی انسان‌ها
فراموشی انسان‌ها از زمانی مشخص شد که پدر انسان‌ها (حضرت آدم (علیه‌لسلام)) در بهشت، عهدی که با خداوند بسته بود را فراموش کرد. البته این فراموشی برای ایشان، گناهی نبود که آن حضرت نافرمانی کرده باشد، بلکه زندگی در آن بهشت، یک دوران آزمایشی بود، برای آماده شدن برای زندگی در دنیا و پذیرش مسئولیت‌ها و تکالیف؛ و نهی خداوند به او جنبه‌ی ارشادی داشته است، یعنی نتیجه‌ی خوردن تو از آن درخت، این است که گرفتار زحمت فراوان می‌شوی نه این‌که گناه باشد و سزاوار عذاب آخرتی هستی.[2]

نیاز انسان به یاد‌آوری
موضوع فراموشی انسان نیاز به توضیح زیادی ندارد، زیرا هم از نظر تاریخ، ثابت شده و هم در زندگی روزمره‌ی همه‌ی ما اتفاق افتاده است. بعضی از چیز‌ها هستند که فراموشی آن‌ها مهم نیست و شاید خوب هم باشد اما بعضی چیزها را نباید فراموش کرد و اگر هم فراموش شده باید یاد‌آوری شوند و این دومین وظیفه از وظایف متعدد پیامبران الهی است؛ امیرالمومنین(علیه‌السلام) در این مورد فرمود: «خداوند پیامبران خود را مبعوث کرد، و همیشه متناسب با خواسته‏‌هاى انسان‏‌ها،رسولان خود را پى در پى اعزام كرد تا وفادارى به پیمان فطرت را از آنان باز جویند و نعمت‌‏هاى فراموش شده را به یاد آورند».[3]

اولین وظیفه‌ی پیامبران
انسان‌ها طوری آفریده شده‌اند که به خداپرستی، گرایش دارند و این همان پیمانی است که خداوند قبلا از انسان گرفته است و پیامبران از انسان‌ها می‌خواهند که به آن عهدی که با خدا بستند وفا کنند. قرآن کریم در مورد این پیمان خداوند با انسان‌ها می‌فرماید: «أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَیْكُمْ یا بَنی‏ آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبین*وَ أَنِ اعْبُدُونىِ  هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِیم‏ [یس/60 و 61] اى فرزندان آدم! آیا با شما پیمان نبستم كه شیطان را اطاعت نكنید؟ همانا او براى شما دشمنى آشكار است. و تنها مرا بپرستید، كه راه مستقیم همین است».
و این همان چیزی است که خداوند، در مورد بعثت پیامبران فرمود: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فی‏ كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوت‏ [نحل/36] و همانا ما در میان هر امّتى پیامبرى را برانگیختیم (تا به مردم بگوید) كه خدا را بپرستید و از طاغوت (و هر معبودى جز خدا) دورى کنید».

یادآوری نعمت‌های الهی، دومین وظیفه‌ی پیامبران
دومین وظیفه‌ای که امیرالمومنین(علیه‌السلام) برای پیامبران، بیان فرمود این است که انسان‌ها را از غفلت خارج کرده و نعمت‌های خداوند را به آنان یاد‌آوری کنند.
وقتی سخن از نعمت‌‌های خداوند به میان می‌آید، به یاد بعضی از آن‌ها می‌افتیم اما هر چه فکر می‌کنیم باز نعمتی دیگر را به یاد می‌آوریم و حقیقت این است که به قول فرآن کریم که می‌فرماید: «وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها؛[ابراهیم/34 و نحل/18] و اگر بخواهید نعمت‏هاى خدا را بشمارید، نمى‌‏توانید شماره كنید»، نعمت‌های الهی قابل شمارش نیستند چرا که نعمت‌های مادی و معنوی خداوند، آن‌قدر زیادند که آن نعمت‌هایی را که می‌دانیم در برابر آن‌چه نمی‌دانیم مانند قطره است در برابر دریا.

در واقع باید بگوییم: هر نفس ما که فرو می‌رود و بر می‌آید مدیون هزاران نعمت از درون ما و هزاران نعمت در بیرون بدن ماست. آن وقت چطور می‌توان نعمت‌های الهی را شمرد؛ نعمت بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی، قلب و گردش خون، کلیه، معده، دستگاه‌های بدن، سلامتی، خورشید، دریا، آب، درختان، غذاهای مختلف، عقل و تفکر، حافظه و ... آری یکی از وظایف پیامبران الهی این است که نعمت‌هایی را که فراموش کرده‌ایم و یا نمی‌شناسیم را به ما یاد‌آوری و معرفی کنند.

و آنان، این یاد‌آوری را به بیان‌های مختلف، انجام دادند. به عنوان مثال حضرت هود(علیه‌السلام) چنین فرمود: «وَ اذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَ زادَكُمْ فِی الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون‏ [اعراف/69] و به یاد آورید هنگامى را كه خداوند، شما را پس از قوم نوح جانشینان آن‌ها قرار داد و شما را در آفرینش توانایى افزود، پس نعمت‏‌هاى خدا را به یاد آورید، باشد كه رستگار شوید».

حضرت صالح(علیه‌السلام) نیز فرمود: «وَ اذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ وَ بَوَّأَكُمْ فِی الْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِها قُصُوراً وَ تَنْحِتُونَ الْجِبالَ بُیُوتاً فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدینَ [اعراف/74] و به یاد آورید هنگامى كه خداوند شما را پس از (هلاكت) قوم عاد، جانشینان (آنان) ساخت و در زمین شما را جایگاه (مناسب) داد. از قسمت‏‌هاى هموار زمین قصرها مى‌‏سازید و كوه‏‌ها را براى ساختن خانه‌‏ها مى‌‏تراشیدید. پس الطاف و نعمت‌‏هاى خداوند را یاد كنید و در زمین فساد نكنید».

حضرت شعیب(علیه‌السلام) نیز فرمود: «وَ اذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلیلاً فَكَثَّرَكُمْ وَ انْظُرُوا كَیْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدین‏ [اعراف/86] به خاطر بیاورید زمانى را كه اندك بودید، و خداوند شما را بسیار گردانید، و بنگرید سرانجام مفسدان چگونه بوده است!».

آخرین پیامبران، حضرت محمد مصطفی(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) نیز می‌قرمود: «وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْكُمْ وَ ما أَنْزَلَ عَلَیْكُمْ مِنَ الْكِتابِ وَ الْحِكْمَةِ یَعِظُكُمْ بِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَیْ‏ءٍ عَلیم [بقره/231] و نعمتى ر ا كه خداوند به شما داده و كتاب آسمانى و حكمتى را كه بر شما نازل كرده و شما را با آن پند مى‏‌دهد، یاد كنید و از خدا پروا داشته باشید و بدانید خداوند به هر چیزى آگاه است».

در نتیجه:
با بعثت پیامبران، نعمت‌های خداوند شناخته و یاد‌آوری می‌شوند و یاد خداوند و نعمت‌های او، ما را به شکر‌گزاری و استفاده‌ی درست از نعمت‌های او وامی‌دارند و به این سبب است که انسان‌، در مسیر صحیح بندگی خداوند و تکامل انسانی قرار می‌گیرد.
 

------------------------------------------------------------
پی‌نوشت
[1]. العین، ج‏7، ص304
[2]. با استفاده از: تفسیر نمونه، ج13، ص318؛ ذیل آیه:«وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى‏ آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً؛[طه/115] پیش از این، از آدم پیمان گرفته بودیم امّا او فراموش كرد و عزم استوارى براى او نیافتیم!»
[3]. فَبَعَثَ فِیهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَیْهِمْ أَنْبِیَاءَهُ لِیَسْتَأْدُوهُمْ مِیثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ یُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِیَّ نِعْمَتِهِ؛«نهج البلاغه، خطبه1»

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.