امام هادی، شخصیّتی تأثیرگذار

08:10 - 1394/02/07
چکیده: امام هادی(علیه‌السلام) توانستند برنامه امامت را که در هر دوره‌ای با شرائطی خاصّ، اقتضاءات خاصّی داشته است، کامل کند و زمینه را برای گسترش فرهنگ شیعی و ورود به دوران غیبت صغری فراهم آورد و در این راه تأثیرگذاری ایشان فوق حدّ تصوّر بوده است.
امام هادی

رهروان ولایت ـ حضرت امام على بن محمد الهادى(عليه‌السلام) دهمین پیشوای شیعیان، در سال 212 هجرى در حوالی مدینه متولد و در سال 254 هجری در سن چهل و دو سالگی به شهادت رسید. ایشان در سن هشت سالگی به امامت رسیدند[1] و با وجود سنّ کم، شخصیّت بسیار تأثیرگذاری داشتند و به حقّ مصداق کامل آیه «وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا [مریم/12] و ما او را در حال كودكى حكمت (و درك معارف الهى و نبوت) عطا كرديم» بودند. 

علی بن حسین مسعودی(م 346 ق) در کتاب «اثبات الوصیّة» از حمیری نقل می‌کند که پس از آن‌که معتصم عباسی امام جواد(علیه‌السلام) را به بغداد منتقل کرد، امام هادی(علیه‌السلام) که دو سال بیشتر نداشت، در مدینه ماند. عمر بن الفرج المرخجی‏ از جانب معتصم، فردی به نام ابوعبدالله الجنیدی را که هم از نظر علمی در مدینه مطرح بود و هم شخصی ناصبی و دشمنی اهل بیت بود، برای تربیت و آموزش امام هادی تعیین کرد تا ایشان را در قصر بصریا تحت الحفظ بر مسلک خود تربیت کند.
پس از مدتی یکی از وابستگان دستگاه خلافت به ملاقات جنیدی رفت و از احوال کودکی که به او سپرده بودند پرسید. 
جنیدی گفت: بچّه؟ این بچّه است؟! من یک مسأله ادبی را مطرح می‌کنم و به خیال خودم تا سر حد نهایت آن‌را دانسته‌ام، اما او باب‌هایی از ادب را برای من بیان می‌کند. مردم خیال می‌کنند که من به او یاد می‌دهم در حالی‌که من از علم او استفاده می‌کنم».[2] ارتباط جنیدی ناصبی با حضرت، در نهایت او را به شیعه‌ای مخلص مبدل کرد.

متوکّل عباسی ایشان را از مدینه به سامرّا منتقل کرد و تحت شدیدترین مراقبت‌ها قرار داد. سامرّا در واقع شهرکی بود برای اسکان نیروهای نظامی تازه مسلمان که از آسیای مرکزی و شرقی آورده شده بودند و اطّلاع چندانی از تاریخ و فرهنگ اسلامی نداشتند.
امام هادی(علیه‌السلام) در این شرایط سخت، توانست عدّه زیادی از بزرگان شیعه را جمع کند و آنان را اداره نماید.[3]

ایشان، مخفیانه شبکه اطّلاع رسانی پیچیده‌ای را ایجاد کرده بود که شیعیان قم، خراسان، ری، مدینه، یمن و سایر بلاد را با خود مرتبط می‌نمود و مسائل دینی و وجوهات شرعی از طریق نامه منتقل می‌شد.

مقام معظّم رهبری در این باره می‌فرمایند: «در هیچ زمانی ارتباط شیعه و گسترش تشکیلاتی شیعه در سرتاسر دنیای اسلام مثل زمان حضرت جواد و حضرت هادی و حضرت عسکری(علیهم‌السلام) نبوده است. وجود وکلا و نوّاب و همین داستان‌هایی که از حضرت هادی و حضرت عسکری(علیهماالسلام) نقل می‌کنند که مثلا کسی پول آورد و امام معین کردند که چه کاری صورت بگیرد، نشان دهنده این معناست. یعنی علی‌رغم محدود بودن این دو امام بزرگوار در سامرا، ارتباطات با مردم همین‌طور گسترش پیدا کرد».[4]

تأثیرگذاری شخصیّت امام هادی(علیه‌السلام) و احترامی که در بین مردم سامرا داشتند، به حدّی بود که متوکّل عبّاسی تصمیم گرفت با برنامه‌ای، قداست ایشان را بشکند. بنابراین دستور داد ایشان را در نیمه شب از سر سجّاده عبادت، به مجلس شراب بیاورند. حتّی جسارت بالاتری کرد و شرابی را که در دست داشت به ایشان تعارف نمود!
امام(علیه‌السلام) فرمودند: «سوگند به خدا هرگز گوشت و خونم با شراب آمیخته نشده و نخواهد شد. از من در گذر».
متوکل گفت: «پس برایم شعری بخوان» امام پاسخ دادند: «من کم شعر می‌خوانم».
متوکل گفت: «راهی نداری جز این‌که شعری بخوانی». 
در اینجا بود که امام هادی شروع به خواندن آن اشعار معروف کردند و مجلس شراب را به مجلس معنویّت تبدیل فرمودند و متوکّل کاسه شراب از دستش افتاد و صورتش غرق در اشک شد.[5]

بنابراین امام هادی(علیه‌السلام) توانستند برنامه امامت را که در هر دوره‌ای با شرائطی خاصّ، اقتضاءات خاصّی داشته است، کامل کند و زمینه را برای گسترش فرهنگ شیعی و ورود به دوران غیبت صغری فراهم آورد و در این راه تأثیرگذاری ایشان فوق حدّ تصوّر بوده است.

 

---------------------------------------------------
پي نوشت:
[1]. مناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 401، اعلام الورى، ص 339 و كافى، ج 1، ص 497. نقلهاى ديگرى مانند 27 ذيحجه همان سال، و دوم و سوم و سيزدهم رجب سال 214 هجرى نيز ذكر شده است. براى آگاهى بيشتر به بحار الانوار، ج 50، ص 116 - 113 مراجعه كنيد.
[2]. اثبات الوصية، ص: 230.
[3]. این مطلب از احادیثی که در مورد وفات حضرت وارد شده دانسته می‌شود.
[4]. انسان 250 ساله، ص394، بیانات 18/5/1384.
[5]. بحار الانوار، ج 50، ص 211، از کتاب مروج الذهب مسعودی.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.