حجت‌های الهی بر بشر چه کسانی هستند

10:43 - 1393/12/25
چکیده: حضرت فاطمه‌ زهرا(سلام‌الله‌علیها) نیز یکی از حجت‌های خداوند، بلکه مقدم بر دیگر پیامبران و ائمه‌(علیهم‌السلام) غیر از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) و امیرالمومنین(علیه‌السلام) است.
حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها)

رهروان ولایت ـ «حجت» از نظر لغت، یعنی دلیل و برهان [1] (یعنی، گوینده؛‌ می‌خواهد مطلب خود را با آن «حجت» برای دیگران، ثابت کند). در قرآن کریم نیز «حجت» به همین معنا به کار رفته است، به طور مثال خداوند متعال می‌فرماید: «قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ فَلَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعین‏ [انعام/149] بگو: دلیل روشن و رسا تنها براى خداوند است، پس اگر مى‏‌خواست همه‏‌ى شما را (به اجبار) هدایت مى‌‏كرد». یعنی، دلایل خداوند، به وسیله‌ی فرستادن پیامبران و هم‌چنین،‌ از راه عقل، از هر نظر، روشن و رسا می‌باشد به طوری‌که جای هیچ شک و تردیدی برای انسان‌ها نیست.[2]

هم‌چنین «احتجاج» یعنی چیزی را حجت و دلیل، قرار دادن، مانند روایت امام صادق(علیه‌السلام) که فرمود: «اگر مردم زمین تنها دو نفر باشند یكى از آن دو امام است و فرمود: آخرین كسى كه می‌میرد امام است تا كسى بر خداى(عزوجل) احتجاج نكند كه او را بدون حجت، واگذاشته است».[3]

حجت‌های خداوند:
تا این‌جا متوجه شدیم که خداوند بر مردم حجت دارد، یعنی چیزی که به‌وسیله‌ی آن بر مردم احتجاج می‌کند و آن را دلیل بر مطالب و فرمان‌های خود بر مردم قرار می‌دهد که در این روایت توضیح آن آمده است:

«منصور بن حازم» می‌گوید: به امام صادق(علیه‌السلام) عرض كردم که همانا خداوند، برتر و بزرگوارتر از این است‌ كه به سبب مخلوقش شناخته شود؛ بلكه مخلوق، با خدا شناخته می‌شوند، فرمود: راست گفتى. عرض كردم: كسى‌كه بداند براى او پروردگاری هست، سزاوار است كه بداند براى آن پروردگار، خشنودى و خشمی هست و خشنودى و خشم او جز به وسیله‌ی وحى یا پیامبر او مشخص نمی‌شود و كسى كه بر او وحى نازل نشود، باید در جستجوى پیغمبران باشد و هنگامی‌که ایشان را یافت، باید بداند كه آن‌ها حجت خداوند هستند و اطاعتشان لازم است.
من به مردم (اهل سنت) گفتم: آیا شما می‌دانید كه پیغمبر حجت خدا بود در میان خلقش بود؟
گفتند: آرى.
گفتم: وقتی پیغمبر از دنیا رفت، حجت خدا بر خلقش كیست؟
گفتند: قرآن.
پس من در قرآن نظر كردم و دیدم که هر گروهی قرآن را برای غلبه بر دیگران استفاده می‌کند و طبق سلیقه‌ی خودش تفسیر می‌کند، پس دانستم که قرآن بدون قَیِّم (سرپرستى كه آن را طبق واقع و حقیقت تفسیر كند) نمی‌تواند حجت باشد و آن قیم هر چه راجع به تفسیر قرآن بگوید حق است، پس به آن‌ها گفتم: قیم قرآن كیست؟
گفتند: ابن مسعود قرآن را می‌دانست، عمر هم می‌دانست، حذیفة هم می‌دانست، گفتم تمام قرآن را؟
گفتند: نه.
پس من كسی‌را جز علی‌بن‌ابی‌طالب(علیه‌السلام) که تمام قرآن را بداند سراغ ندارم؛ وقتی مطلبى در میان مردم باشد که همه می‌گویند: نمی‌دانیم، او می‌گوید: می‌دانم. پس گواهى می‌دهم كه على‌بن‌ابی‌طالب(علیه‌السلام) قیم قرآن است و اطاعتش لازم، و او بعد از پیغمبر خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) حجت بر مردم است و هر چه راجع به قرآن بگوید حق است.
حضرت فرمود: خدا تو را رحمت كند.
سپس منصور بن حازم، حجت‌های بعد از امیرالمومنین(علیه‌السلام) را به ترتیب (امام حسن، امام حسین، امام زین‌العابدین و امام محمد باقر(علیهم‌السلام) تا خود امام صادق(علیه‌السلام) که مخاطب او بود) نام برد و عرض کرد: شهادت می‌دهم که تو حجت خدا هستی و اطاعتت واجب است.
پس امام صادق(علیه‌السلام) او را مورد تأیید و تشویق قرار داد و برایش دعا کرد».[4]

فاطمه(سلام‌الله‌علیها) نیز، حجت خداست:
تا این‌جا مشخص شد که پیامبران الهی، قرآن، ائمّه اطهار(علیهم‌السلام) حجت‌های خداوند بر مردم‌‌‌‌‌‌‌‌‌ هستند؛ بنا بر چند روایت، مشخص می‌شود که حضرت فاطمه‌(سلام‌الله‌علیها) نیز یکی از حجت‌های خداوند، بر مردم است، بلکه حتی مقدم بر پیامبران و ائمه‌ اطهار(علیهم‌السلام) (البته، غیر از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) و امیرالمومنین(علیه‌السلام)، که رتبه‌ی آن حضرت، بعد از این دو بزرگوار است و در این مورد روایاتی خاص داریم).[5]

چند روایت در مورد حجت بودن حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها):
1. امام باقر(علیه‌السلام) فرمود: «اطاعت فاطمه‏(سلام‌الله‌علیها) بر تمام مخلوقات الهى حتى جن و انس، پرندگان و حیوانات، پیامبران و ملائكه واجب است[6]».[7]

2- امام حسن عسکری(علیه‌السلام) فرمود: «ما حجت‌های خداییم بر مخلوقاتش و فاطمه(سلام‌الله‌علیها) حجت بر ما می‌باشد».[8]

3- پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله): «خداى سبحان؛ على و همسر و فرزندانش(علیهم‌السّلام) را حجّت‌‏هاى خود بر مردم قرار داده است».[9]

 

--------------------------------------
پی‌نوشت:
[1]. لسان العرب، ج‏2، ص228.
[2]. با استفاده از تفسیر نمونه،‌ ج‏6، ص24.
[3]. «لَوْ كَانَ النَّاسُ رَجُلَیْنِ لَكَانَ أَحَدُهُمَا الْإِمَامَ وَ قَالَ إِنَّ آخِرَ مَنْ یَمُوتُ الْإِمَامُ لِئَلَّا یَحْتَجَّ أَحَدٌ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّهُ تَرَكَهُ بِغَیْرِ حُجَّةٍ لِلَّهِ عَلَیْهِ». الكافی(ناشر: اسلامیه)، ج‏1، ص180.
[4]. «عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ اللَّهَ أَجَلُّ وَ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ یُعْرَفَ بِخَلْقِهِ بَلِ الْخَلْقُ یُعْرَفُونَ بِاللَّهِ قَالَ صَدَقْتَ قُلْتُ إِنَّ مَنْ عَرَفَ أَنَّ لَهُ رَبّاً فَقَدْ یَنْبَغِی لَهُ أَنْ یَعْرِفَ أَنَّ لِذَلِكَ الرَّبِّ رِضًا وَ سَخَطاً وَ أَنَّهُ لَا یُعْرَفُ رِضَاهُ وَ سَخَطُهُ إِلَّا بِوَحْیٍ أَوْ رَسُولٍ فَمَنْ لَمْ یَأْتِهِ الْوَحْیُ فَیَنْبَغِی لَهُ أَنْ یَطْلُبَ الرُّسُلَ فَإِذَا لَقِیَهُمْ عَرَفَ أَنَّهُمُ الْحُجَّةُ وَ أَنَّ لَهُمُ الطَّاعَةَ الْمُفْتَرَضَةَ فَقُلْتُ لِلنَّاسِ أَ لَیْسَ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص كَانَ هُوَ الْحُجَّةَ مِنَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ قَالُوا بَلَى قُلْتُ فَحِینَ مَضَى ص مَنْ كَانَ الْحُجَّةَ قَالُوا الْقُرْآنُ فَنَظَرْتُ فِی الْقُرْآنِ فَإِذَا هُوَ یُخَاصِمُ بِهِ الْمُرْجِئُ وَ الْقَدَرِیُّ وَ الزِّنْدِیقُ الَّذِی لَا یُؤْمِنُ بِهِ حَتَّى یَغْلِبَ الرِّجَالَ بِخُصُومَتِهِ فَعَرَفْتُ أَنَّ الْقُرْآنَ لَا یَكُونُ حُجَّةً إِلَّا بِقَیِّمٍ فَمَا قَالَ فِیهِ مِنْ شَیْ‏ءٍ كَانَ حَقّاً فَقُلْتُ لَهُمْ مَنْ قَیِّمُ الْقُرْآنِ قَالُوا ابْنُ مَسْعُودٍ قَدْ كَانَ یَعْلَمُ وَ عُمَرُ یَعْلَمُ وَ حُذَیْفَةُ یَعْلَمُ قُلْتُ كُلَّهُ قَالُوا لَا فَلَمْ أَجِدْ أَحَداً یُقَالُ إِنَّهُ یَعْلَمُ الْقُرْآنَ كُلَّهُ إِلَّا عَلِیّاً صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ إِذَا كَانَ الشَّیْ‏ءُ بَیْنَ الْقَوْمِ فَقَالَ هَذَا لَا أَدْرِی وَ قَالَ هَذَا لَا أَدْرِی وَ قَالَ هَذَا لَا أَدْرِی وَ قَالَ هَذَا أَنَا أَدْرِی فَأَشْهَدُ أَنَّ عَلِیّاً ع كَانَ قَیِّمَ الْقُرْآنِ وَ كَانَتْ طَاعَتُهُ مُفْتَرَضَةً وَ كَانَ الْحُجَّةَ عَلَى النَّاسِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ أَنَّ مَا قَالَ فِی الْقُرْآنِ فَهُوَ حَقٌّ فَقَالَ رَحِمَكَ اللَّهُ فَقُلْتُ إِنَّ عَلِیّاً ع لَمْ یَذْهَبْ حَتَّى تَرَكَ حُجَّةً مِنْ بَعْدِهِ كَمَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّ الْحُجَّةَ بَعْدَ عَلِیٍّ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ وَ أَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ لَمْ یَذْهَبْ حَتَّى تَرَكَ حُجَّةً مِنْ بَعْدِهِ كَمَا تَرَكَ أَبُوهُ وَ جَدُّهُ وَ أَنَّ الْحُجَّةَ بَعْدَ الْحَسَنِ الْحُسَیْنُ وَ كَانَتْ طَاعَتُهُ مُفْتَرَضَةً فَقَالَ رَحِمَكَ اللَّهُ فَقَبَّلْتُ رَأْسَهُ وَ قُلْتُ وَ أَشْهَدُ عَلَى الْحُسَیْنِ ع أَنَّهُ لَمْ یَذْهَبْ حَتَّى تَرَكَ حُجَّةً مِنْ بَعْدِهِ- عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ وَ كَانَتْ طَاعَتُهُ مُفْتَرَضَةً فَقَالَ رَحِمَكَ اللَّهُ فَقَبَّلْتُ رَأْسَهُ وَ قُلْتُ وَ أَشْهَدُ عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ أَنَّهُ لَمْ یَذْهَبْ حَتَّى تَرَكَ حُجَّةً مِنْ بَعْدِهِ- مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَبَا جَعْفَرٍ وَ كَانَتْ طَاعَتُهُ مُفْتَرَضَةً فَقَالَ رَحِمَكَ اللَّهُ قُلْتُ أَعْطِنِی رَأْسَكَ حَتَّى أُقَبِّلَهُ فَضَحِكَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اللَّهُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ أَبَاكَ لَمْ یَذْهَبْ حَتَّى تَرَكَ حُجَّةً مِنْ بَعْدِهِ كَمَا تَرَكَ أَبُوهُ وَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ أَنَّكَ أَنْتَ الْحُجَّةُ وَ أَنَّ طَاعَتَكَ مُفْتَرَضَةٌ فَقَالَ كُفَّ رَحِمَكَ اللَّهُ قُلْتُ أَعْطِنِی رَأْسَكَ أُقَبِّلْهُ فَقَبَّلْتُ رَأْسَهُ فَضَحِكَ وَ قَالَ سَلْنِی عَمَّا شِئْتَ فَلَا أُنْكِرُكَ بَعْدَ الْیَوْمِ أَبَداً».(الکافی، ج1، ص 168).
[5]. مانند روایت امام رضا(علیه‌السلام) که از امام علی(علیه‌السلام) و آن حضرت از رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌‌آله) روایت فرمود که:‌ «إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ أَنْبِيَاءَهُ الْمُرْسَلِينَ عَلَى مَلَائِكَتِهِ الْمُقَرَّبِينَ وَ فَضَّلَنِي عَلَى جَمِيعِ النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ وَ الْفَضْلُ بَعْدِي لَكَ يَا عَلِي‏ [بحارالأنوار(چاپ: مؤسسه‌ الوفاء بیروت)، ج11، ص140] همانا خداوند، پیامبران مُرسَل خود را بر ملائکه‌ی مقرّب خود،‌ برتری داد و مرا بر همه‌ی پیامبران و مرسلین، برتری داد و برتری بعد از من، مخصوص توست ای علی!».
[6]. «لَقَدْ كَانَتَ‏ علیها السلام مَفْرُوضَة الطَّاعَة عَلَى جَمِیعِ مَنْ خَلَقَ اللَّهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْس وَ الطَّیْرِ وَ الْوَحْشِ وَ اَلاَنبیا وَ الْمَلَائِكَةُ». دلائل‏ الإمامة(چاپ: دار الذخائر للمطبوعات)، ص27.
[7]. اگر گفته می‌شود که فاطمه(سلام‌الله‌علیها) حجت خداوند بر ائمه‌ و انبیاء(علیهم‌السلام) است، برای بیان جایگاه آن حضرت است و گر نه آن بزرگان، در انجام وظایف خود،‌ کوتاهی نمی‌کنند که نیاز به احتجاج داشته باشد.
[8]. «نَحنُ حُجَجُ اللَّهِ عَلى خَلْقِهِ وَ جَدَّتُنا فاطِمَةُ حُجَّةٌ اللهِ عَلیَنا». تفسیر أطیب البیان(ناشر: انتشارات اسلام)، ج‏13، ص225.
[9]. «إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِیّاً وَ زَوْجَتَهُ وَ أَبْنَاءَ [هُ‏] حُجَجَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ». شواهد التنزیل(ناشر: مؤسسه طبع و نشر)، ج1،‌ ص76.

نظرات

تصویر نادری
نویسنده نادری در

سلام علیکم
این ها همه جای خود (کُلُهُم نورٌ واحِد)
مقام حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) از امیرالمومنین(صلوات الله علیه) و خود رسول الله(صلی الله و علیه و آله) هم بالاتر است
اسنادی رو آوردم که برتری کامل حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیه) بر رسول الله(صلی الله و علیه و آله و سلم) رو ثابت میکنه

1- حضرت فاطمه زهرا(س) ارتباط دهنده نبوت و امامت است

2- حدیث قدسی خداوند به رسول الله‌ : «لولاک لما خلقت الأفلاک و لولا علي لما خلقتک و لولا فاطمة لما خلقتکما»
أي احمد، اگر تو نبودي ، افلاك را خلق نمي كردم ، و اگر علي نبود، تورا خلق نمي كردم و اگر فاطمه نبود، شما را خلق نمي كردم "
این جا تنها امیرالمومنین(صلوات الله علیه) رو بیان نکرده . گفته که شما را خلق نمیکردم. هم رسول الله(صلی الله و علیه و آله و سلم) رو گفته و هم امیرالمومنین(صلوات الله علیه) . ( منبع : بحارالانوار-ج16ص406)

3- چرا به حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیه) ام ابیها می گویند یعنی مادر پدرش این هم یکی از اون نشون های برتر بودن حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیه) است.

4- امام حسن عسگری(صلوات الله علیه) می فرمایند : نحن حجج الله علی الخلق و امنا فاطمة حجةالله علینا
یعنی :(ما اهل بیت حجت خداوند بر مخلوقات و مادرمان فاطمه زهرا(سلام الله علیه) حجت خداوند بر ماست). این هم یکی دیگه از اون نشانه ها

5- در سوره مبارکه قدر مخاطب خداوند خود رسول الله(صلی الله و علیه و آله و سلم) است که خداوند به رسول الله(صلی الله و علیه و آله) می فرماید :
و ما ادراک ما لیلة القدر؟ (و تو چه میدانی شب قدر چیست؟)
امام صادق(صلوات الله علیه) در این باره می فرمایند :
منظور از لیلة القدر مادرم فاطمه زهرا(سلام الله علیه) است. منبع صحیفه فاطمیه
یعنی خداوند به رسول الله(صلی الله و علیه و آله و سلم) می فرمایند : ای محمد تو چه میدانی مقام فاطمه را (چه درکی نسبت به مقام فاطمه داری).
این هم یکی از اون نشانه های کاملا بارز و آشکار البته نشونه های دیگری مثل اینکه حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیه) اولین کسی است که به بهشت وارد میشود هم موجوده و هزاران و هزاران روایت دیگه
یاعلی

تصویر javanmard
نویسنده javanmard در

سلام علیکم
با تشکر از شما به خاطر طرح این نظر.
همان‌طور که فرمودید، همه‌ی حضرات معصومین(علیهم‌صلوات‌الله‌اجمعین) یک نور هستند اما دلایلی که مطرح فرمودید، دلالت بر برتری مقام فاطمه‌ زهرا‌(سلام‌الله‌علیها) بر رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) ندارد زیرا درست است که حضرت زهرا‌(سلام‌الله‌علیها)، ارتباط دهنده‌‌ی نبوت و امامت می‌باشد و در روایت، آمده که: " ای احمد، اگر تو نبودی ، افلاك را خلق نمی‌كردم ، و اگر علی‌نبود، تورا خلق نمی‌كردم و اگر فاطمه نبود، شما را خلق نمی‌كردم" اما این روایت، بیان ظاهر است و واقع مطلب، این است که، رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، خود، دارای مقام نبوت و امامت و هم‌چنین دارای مقام عبودیت است اما مقام امامت آن حضرت در امام علی‌(علیه‌السلام) و مقام عبودیت او در حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) ظهور یافته است و این‌که در روایت، آمده است که اگر فاطمه(سلام‌الله‌علیها) نبود، شما را خلق نمی‌کردم به این خاطر است که مقام عبودیت (که در فاطمه(سلام‌‌الله‌علیها) ظهور یافته) بالاترین مقام انسانیت و هدف از نبوت و امامت است که همان‌طور که عرض شد این سه مقام، در پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) وجود دارند و دو مقام امامت و عبودیت، در امام علی(علیه‌السلام) وجود دارد و اگر بگوییم، این روایت می‌خواهد برتری حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) نسبت به پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) را بیان کند پس باید بگوییم که امام علی(علیه‌آلسلام) هم از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) بالاتر است در حالی که خود آن حضرت فرمود: «إِنَّمَا أَنَا عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِ مُحَمَّدٍ ص؛[الكافي(ناشر: اسلامیه)، ج‏1، ص90] همانا من بنده‌ای از بندگان محمد(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) هستم» [با استفاده از http://islamquest.net/fa/archive/question/fa8723].
در مورد دلایل دیگر مانند آیه: «وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْر؛[قدر/2] »کنایه از اهمیت و عظمت شب قدر است [ترجمه‌المیزان؛ ج20، ص563] نه این‌ که آن حضرت،‌ واقعا آن موضوع را نداند زیرا در تفسیر آمده است که هرجای قرآن کریم که «وَ ما أَدْراكَ» آمده رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله» آن را درک کرده و می‌داند اما هرجا که «ما يُدْريكَ» آمده باشد‏، آن حضرت واقعا آن مطلب را نمی‌دانسته [ترجمه‌المیزان؛ ج19، ص654]
در نتیجه، نمی‌توان گفت که مقام حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) بالاتر است.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.