اى پیامبر! به جان تو سوگند

08:58 - 1393/12/11
چکیده: در مورد بعضی از عنایات ویژه‌ی خداوند متعال به پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) سخن گفته شده است، در این مطلب نيز عنایاتی دیگر از سوی خدای متعال، برای آن حضرت، بيان مي‌شود:
مقام محمود(شفاعت کبری)

رهروان ولایت ـ در مورد بعضی از عنایات ویژه‌ی خداوند متعال به پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) سخن گفته شده است، در این مطلب نيز عنایاتی دیگر از سوی خدای تعالی برای آن حضرت، بيان مي‌شود:

1) (اى پیامبر!) به جان تو سوگند:
حداقلّ در سه جای قرآن کریم، از جان پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) به عنوان چیزی بسیار عزیز و گران‌بها نام برده شده است که به آن‌ها اشاره می‌شود:
1. دل‌سوزی پیامبر: «فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى‏ آثارِهِمْ إِنْ لَمْ یُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدیثِ أَسَفاً[کهف/6] پس بیم آن مى‏‌رود كه اگر به این حدیث (قرآن) ایمان نیاورند، تو در پى آنان، خود را هلاك كنى».
2. قَسَم به جان تو: «لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفی‏ سَكْرَتِهِمْ یَعْمَهُون‏[حجر/72] (اى پیامبر) به جان تو سوگند كه آنان در مستى خود سرگردان بودند».(در قرآن به غیر از پیامبر اكرم(صلى‌اللَّه‌علیه‌وآله) به جان پیامبر دیگرى سوگند یاد نشده است)[1]
3. جان تو از همه عزیز‌تر است: «أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُون[انبیاء/34] آیا اگر تو بمیرى، آنان جاوید خواهند بود؟!‏»(اگر بنا باشد انسانى در دنیا همواره زنده بماند، آن شخص، پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) خواهد بود).

2) ما تو را ثابت‌قدم ساختیم:
مشرکان، با وسوسه‌های خود نزدیک بود که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) را منحرف کنند که کمی به آن‌ها تمایل پیدا کند اما لطف خاص خداوند، که نام آن را «عصمت» می‌گذاریم و در بحرانی‌ترین لحظات، شامل حال پیامبران، و خصوصا، پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌شود، شامل آن حضرت شد و ایشان را حفظ کرد[2] و قرآن کریم در این مورد می‌فرماید: «وَ إِن كَادُواْ لَیَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِى أَوْحَیْنَا إِلَیْكَ لِتَفْترَِىَ عَلَیْنَا غَیرَْهُ وَ إِذًا لاَّتخََّذُوكَ خَلِیلا * وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئاً قَلیلا؛[اسراء/73 و 74] و اگر ما تو را ثابت قدم نمى‏‌ساختیم (و در پرتو مقام عصمت، مصون از انحراف نبودى)، نزدیك بود به آنان کمی تمایل پیدا كنى».

صاحب تفسیر المیزان(رحمة‌الله‌علیه) در تفسیر این دو آیه، فرمایشی دارد که خلاصه‌ی آن این است: «بنا بر روایاتی که وارد شده، مشرکان برای قبول دعوت پیامبر‌ اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) از آن حضرت خواستند که از خدایانشان بدگویی نکند و همچنین، خواستند که غلامان و کنیزان آن‌ها که مسلمان شده‌اند را از خود دور کند اما خداوند متعال، آن حضرت را آن‌‌چنان حفظ فرمود که نه تنها میل به کفّار نکرد؛ بلکه نزدیک به میل به آن‌ها هم نشد».[3]

3) مقام «شفاعت کبری» مخصوص پیامبر اکرم است:
نماز شب یکی از عباداتی است که ثواب بسیاری دارد و در قرآن کریم و روایات، به آن سفارش شده است مانند روایتی از امام صادق(علیه‌السلام) که می‌فرماید: «هیچ کار خوبی نیست، مگر آن‌که در قرآن کریم ثوابی برای آن بیان شده به جز نماز شب؛ که به‌خاطر اهمیت و ارزش زیاد آن، ثوابش در قرآن کریم بیان نشده پس [خداوند تعالی] در مورد آن فرمود: (مؤمنان، به هنگام شب،) پهلوهایشان از بسترها دور مى‏‌ماند (و) پروردگارشان را از روى بیم و امید مى‏‌خوانند، و از آن‌چه به آنان روزى داده‌‏ایم انفاق مى‏‌كنند. پس هیچ‌کس نمى‏‌داند چه پاداش مهمّى كه مایه‏‌ى روشنى چشم‏‌هاست براى آنان نهفته است، این پاداش كارهایى است كه انجام مى‏‌دادند[4]».[5]

اما نماز شب، که برای دیگران، مستحب است، طبق آیات قرآن کریم برای پیامبراکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) واجب بوده است که می‌فرماید: «وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى‏ أَنْ یَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً[اسراء/79] و پاسى از شب را (از خواب برخیز، و) قرآن (و نماز) بخوان! این یك وظیفه اضافى براى توست باشد که پروردگارت تو را به مقامى در خور ستایش (مقام محمود) برانگیزد» و «مقام محمود» یعنی مقامی که تحسین‌برانگیز است و در روایاتی که از برادران اهل تسنن وارد شده به مقام «شفاعت کبری» تفسیر شده است؛ زیرا آن حضرت، بزرگ‌ترین شفیع در عالم آخرت است نسبت به کسانی که شایستگی شفاعت را دارند.[6]

4) گفتگو با خداوند؛ در معراج و عنایاتی مخصوص:
پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) ادامه‌ی معراج خود، به مقامی از قُرب به خدای تعالی رسید که به قول قرآن کریم: «فَكانَ قابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنى[نجم/9] ‏تا آن‌كه فاصله‌ی او (با پیامبر) به اندازه فاصله دو كمان یا كمتر بود».[7] و این‌که در آیه‌ی بعد فرمود: «فَأَوْحَى إِلىَ‏ عَبْدِهِ مَا أَوْحَى‏ [نجم/10] پس (خدا) به بنده خود وحى فرمود آن‌چه‏ که قرار بود وحی شود» و شاید مقداری از آن وحی، سخنانی است که در معراج، بین خدای متعال و پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) رد و بدل شد که بنا بر روایت، دو آیه‌ی آخر سوره مبارکه‌ی «البقرة» به آن‌ها اشاره دارد که آن حضرت، برای خود و امتش از خدای متعال، درخواست‌هایی کرد و خداوند، همه را اجابت فرمود و امام صادق(علیه‌السلام) بعد از نقل این روایت، می‌فرماید: «وارد نشد بر خداوند تعالی هیچ شخصی که گرامی‌تر از رسول‌الله(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) باشد که برای امتش این چیز‌ها را درخواست کرد».[8]
 

--------------------------------------
پی‌نوشت:
[1]. تفسیر نور، ص347
[2]. با استفاده از تفسیر نمونه، ج12، ص211 و 212
[3]. با استفاده از ترجمه الميزان، ج‏13، ص238
[4]. ترجمه‌ی آیات 16 و 17 از سوره سجده
[5]. عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام قَالَ مَا مِنْ عَمَلٍ حَسَنٍ یَعْمَلُهُ الْعَبْدُ إِلَّا وَ لَهُ ثَوَابٌ فِی الْقُرْآنِ إِلَّا صَلَاةُ اللَّیْلِ فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ یُبَیِّنْ ثَوَابَهَا لِعِظَمِ خَطَرِهَا عِنْدَهُ فَقَالَ تَتَجافى‏ جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ. فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزاءً بِما كانُوا یَعْمَلُون‏؛«وسائل الشیعة(چاپ مؤسسه آل البیت)، ج8، ص163»
[6]. با استفاده از تفسیر نمونه، ج12، ص224 و 225
[7]. البته منظور از نزدیک شدن به خدای متعال، قرب و مقام معنوی است وگرنه خداوند با بندگانش فاصله‌ای ندارد.
[8]. ... فَكُنْتُ مِنْهَا كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى قابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنى‏ فَنَادَانِی آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ فَقُلْتُ أَنَا مُجِیباً عَنِّی وَ عَنْ أُمَّتِی وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ فَقُلْتُ سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَیْكَ الْمَصِیرُ فَقَالَ اللَّهُ لا یُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَیْها مَا اكْتَسَبَتْ فَقُلْتُ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِینا أَوْ أَخْطَأْنا فَقَالَ اللَّهُ لَا أُؤَاخِذُكَ فَقُلْتُ رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَیْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِنا فَقَالَ اللَّهُ لَا أَحْمِلُكَ فَقُلْتُ رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِینَ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدْ أَعْطَیْتُكَ ذَلِكَ لَكَ وَ لِأُمَّتِكَ فَقَالَ الصَّادِقُ ع مَا وَفَدَ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى أَحَدٌ أَكْرَمُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص حَیْثُ سَأَلَ لِأُمَّتِهِ هَذِهِ الْخِصَالَ «بحارالأنوار، ج18، ص328 و 329»

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.