راهکارهای کاستن از ناسازگاری کودکان

13:35 - 1393/12/16
چکیده: والدین باید تا حد ممکن به کودکانشان مهارت‌های مناسبی را برای به کرسی نشاندن حرفشان و مخالفت نشان دادن، بیاموزند و در این زمینه خودشان را الگوی کودک قرار دهند. با این حال، مشاجره و دعوای بیش از حد، نیازمند اتخاذ تدابیری است.
ناسازگاری کودک

رهروان ولایت ـ تمام والدین می‌خواهند که کودکانشان دوستانی داشته باشند و احساس پذیرفته شدن بکنند، آن‌ها تمایل دارند فرزندانشان افرادی اجتماعی، مودب و دارای رفتاری پسندیده باشند؛ ولی این مسأله معمولا بدون کمک والدین امکان پذیر نیست. آن‌ها باید به کودکانشان مهارت‌های اجتماعی را بیاموزند و فرزندانشان را طوری تربیت کنند که دوست داشتنی باشند.

در عین حال کودکان در مسیر این رشد و تربیت اجتماعی، واکنش‌ها و رفتارهای متفاوتی را که در مواردی مانع ایجاد و حفظ رابطه‌ی اجتماعی مناسب با گروه همسالان می‌شود نشان می‌دهند؛ رفتارهایی از قبیل دست انداختن و مسخره کردن دیگران، مشاجره‌های مکرر، عدم به اشتراک گذاشتن اسباب بازی‌ها، مشکلات دوست‌یابی و نگه داشتن دوستان و ...

والدین باید راه حل‌های مناسبی برای برخورد با این گونه مشکلات و نیز هدایت کودکان در مسیر صحیح پیدا کنند تا مسیر رشد اجتماعی و عاطفی کودکان خود را هموار سازند. در ادامه‌ی مطلب به شرح برخی از این رفتارها و ارائه‌ی راهکارهای مناسب خواهیم پرداخت.

اگر کودک قرار است در آینده، شخصی متکی به نفس شود؛ در این صورت، نباید همیشه با تمام افراد دور و برش موافقت کند. نپذیرفتن، بخش طبیعی زندگی است. با این حال به نظر می‌رسد که بعضی از کودکان برای مخالفت کردن مستعدتر هستند. آن‌ها همیشه آماده‌ی مشاجره کردن هستند که اغلب به دعوا می‌انجامد.

بعضی از کودکان که زیاد دعوا می‌کنند، در واقع در حال جابه جا کردن مشکلاتشان از خانه به مدرسه و برعکس هستند. جابه جا کردن بدان معناست که کودک سرخوردگی یا ناراحتی از رفتاری که با او شده و یا در محیط دیده است را در جای دیگر با رفتاری مشابه آن جبران می‌کند. مثلا در خانه اختلاف بین والدین است؛ او این اختلاف و ناراحتی روحی را به شکل خشونت در مدرسه از خودش نشان می‌دهد. برخی دیگر از کودکان، از مهارت‌های اجتماعی برخوردار نیستند و نمی‌دانند چطور بدون دعوا یا مشاجره، با همسالانشان کنار بیایند. در حالی که بعضی از نوجوانان می‌خواهند با استفاده از رفتار تهاجمی در یک گروه، برتری به دست بیاورند. عده‌ای دیگر در حال تقلید کردن از صحنه‌هایی هستند که دیده‌اند و یا با آن‌ها، همان گونه رفتار شده است.

والدین باید تا حد ممکن به کودکانشان مهارت‌های مناسبی را برای به کرسی نشاندن حرفشان و مخالفت نشان دادن، بیاموزند و در این زمینه خودشان را الگوی کودک قرار دهند. با این حال، مشاجره و دعوای بیش از حد، نیازمند اتخاذ تدابیری است.

1. بگذارید کودک از همان ابتدا دریابد که شما کدام یک از روش‌های مخالفت را پذیرفتنی می‌دانید. البته، الگوی خوبی برای کودکتان باشید.

- برای کودکان خردسال، رفتاری را که به عنوان راه حلی قابل قبول برای حل و رفع اختلافات در نظر می‌گیرید، توضیح دهید، مثلا: «علی جان! ما کتک کاری نباید بکنیم، چون نوبت رضاست. بعد از رضا نوبت تو شد که با توپ بازی کنی.» کودکانتان را برای یافتن راه‌های غیرتهاجمی برای کنار آمدن با دوستانش تحسین کنید.

- فهرستی از راه‌های پذیرفتنی برای خاتمه دادن به درگیری‌ها، تهیه کنید. در مورد کودکان بزرگتر، در زمان مناسب‌تری با یکدیگر راه‌حل‌هایی را که می‌تواند با به کارگیری‌‌‌ آ‌ن‌ها از درگیری بپرهیزید و یا مشکل را حل کند، تهیه کنید. فهرستی از موقعیت‌هایی که اغلب در خانه اتفاق می‌افتد، تهیه کنید و در مورد هریک از آن‌ها، راه‌حل‌های ممکن را مانند زیر بنویسید:

موقعیت: برای نوبت زمین بازی اختلاف است.
راه حل نامناسب: کودکان دیگر را به عقب هل می‌دهد.
راه حل مناسب: کودکان، نوبتی بازی کنند.

2. نقش همسالان کودک را در موقعیت‌های مختلف، بازی کنید و از کودک بخواهید که حادثه‌ای ایجاد کند. به او نشان دهید که چطور شما از دعوا جلوگیری می‌کنید. سپس نقش‌ها را عوض کنید و بگذارید کودک نقش حلّال خونسرد را بازی کند.

- رفتار آرام را به کودک بیاموزید. زمانی که بحث و مشاجره شروع شد به هر دو طرف مشاجره بگویید که یک قدم به عقب بردارند و یک نفس عمیق بکشند. از کودک بخواهید که با صدای آهسته و بدون نسبت دادن القاب به دیگران، علت دعوا را تعریف کند. سپس از هرکدام از طرفین بخواهید که راه حلی پیشنهاد دهند. ممکن است کودک، برای اینکه بتواند فکرش را خوب به کار بیندازد، نیاز به شمارش تا ده داشته باشد و یا اینکه باید دو بار نفس عمیق بکشد تا آرام بگیرد. معمولا وقتی طرفین آرام گیرند، راه حل مناسبی به آسانی پیدا می‌شود.

- زمانی که، راه حل‌هایی را به جز دعوا و یا مشاجره برای حل و رفع مشکلش پیدا می‌کند به او پاداش دهید.

- در مورد این صحبت کنید که چه موقع باید از جر و بحث و جنگ کناره گیری کنند. گاهی بهترین واکنشی که نسبت به یک دعوا می‌توان داشت، این است که کناره گیری کنید و یا حتی تسلیم شوید؛ زیرا این دعوا ارزش وقت گذاشتن را ندارد.

3. دو فهرست تهیه کنید. در یک فهرست، مشاجره‌ها و دعواهایی را که شما خودتان مشاهده کرده‌اید، بنویسید و در دیگری، آنچه را که کودک به شما گزارش می‌کند. فهرست را در معرض دید نصب کنید.
هرچندروز یکبار، فهرست را بازبینی کنید و با قدرشناسی، پیشرفت کودک را تحسین کنید، مثلا: «تبریک می‌گم، سه روزه که دعوا نکردی.» و یا «واقعا داری پیشرفت می‌کنی. هفته‌ی پیش هفت بار و این هفته فقط سه بار با بچه‌ها بگو و مگو کردی.» به پیشرفت کودک جایزه بدهید. برای مثال، اگر دو پسرتان به دعوای‌شان سر تلویزیون خاتمه دادند، به عنوان پاداش به آن‌ها اجازه دهید تا بیشتر از معمول بیدار بمانند و یک برنامه‌ی تلویزیونی دیگر را تماشا کنند.

4. از قبل، کودک را مطلع سازید که اگر باز هم در آینده دعوا کند، بد می‌بیند.

- کودک را از مزایایش محروم کنید. اگر دو پسرتان بر سر تلویزیون دعوا می‌کنند، تماشای تلویزیون را برای باقی روز ممنوع کنید. اگر کودکتان بر سر اینکه داخل اتومبیل کجا بنشینند با یکدیگر دعوا می‌کنند، آن‌ها را در خانه، پهلوی کسی بگذارید و بیرون نبرید یا  اینکه بار دیگر که آن‌ها را با خود بیرون می‌برید اجازه‌ی انتخاب جاهایشان را بگیرید.

- از محرومیت موقت استفاده کنید. اگر دعوا ادامه یافت کودک را برای مدت معینی از محل بیرون ببرید. اگر در جریان بازی فوتبال، کوکان با مشت به جان همدیگر افتاده‌اند، کودکتان را در باقی روز از ادامه‌ی بازی محروم کنید.

- اگر دو دوست خوب، در جریان بازی با همدیگر دعوا می‌کنند آن‌ها را از همدیگر جدا کنید و بگویید: «اگه نتونید با هم کنار بیایید، اجازه ندارید با هم بازی کنید.» بعد از محروم کردن آن‌ها به مدت مناسب اجازه دهید که دوباره به بازی بپردازند.

منابع مطالعاتی:
[1].  آنچه والدین و مربیان باید بدانند، رضا فرهادیان، رئوف، قم، 1370
[2]. 20 مشکل کودکانه، 20 راه‌حل عقلانه، حمیدرضا اشرفی، انتشارات ماهرنگ
[3]. چگونه با کودکم رفتار کنم؟، دکتر گاردنر

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.