«صبر» عامل موفقیت پیامبر اكرم

10:05 - 1393/11/14
چکیده: معمولا «صبر» را در مقابل بی‌تابی در سختی، گرفتاری و مصیبت به کار می‌رود و وقتی می‌گوییم كسی اهل «صبر» است، منظور ما اين است كه در مقابل مشكلات تحملش زیاد است و بی‌تابی و جزع و فزع می‌کند.
پيامبر رحمت

رهروان ولایت ـ معمولا «صبر» را در مقابل بی‌تابی در سختی، گرفتاری و مصیبت به کار می‌رود و وقتی می‌گوییم كسی اهل «صبر» است، منظور ما اين است كه در مقابل مشكلات تحملش زیاد است و بی‌تابی و جزع و فزع می‌کند. اما مفهوم آن بسیار وسیع‌تر از مفهوم متعارفی است که ما در ذهن داریم. علاوه بر اين‌كه در روايتی از پیغمبر اکرم و امیرالمومنین(صلوات‌الله‌علیهم) نقل شده که فرمودند: صبر سه قسم است: «صبر بر سه قسم است صبر در مصیبت و صبر در انجام تکالیف الهی و صبر در ترک گناه».[1]

صبر در مصیبت و پاداش‌ بزرگ آن، تنها با تحمل بلاها و مصیبت‌های بزرگ نصیب انسان می‌شود؛ هنگامی‌که خداوند مردمی را دوست بدارد، ایشان را به بلا و مصیبت مبتلا می‌کند و اگر در مقابل این بلاها صبور باشند، خداوند متعال از آن‌ها راضی می‌شود، صبر بر مصیبت در واقع خود نوعی تسلیم در برابر خواست پروردگار است و خداوند بدین وسیله بندگان را می‌آزماید و درجاتشان را تعیین می‌کند.

صبر در عبادت در واقع انجام دستورات دینی است که انجام آن‌ها نیازمند غلبه بر راحت‌طلبی و تحمل برخی دشواری‌هاست، و چه بسا در برخی از اوقات به خاطر تغییر ارزش‌های افراد پیرامون انسان، شخص متعبد مورد طعن دیگران قرار بگیرد. در این هنگام مهم‌ترین چیزی‌که انسان را در انجام تکالیفش مصمم و استوار می‌کند توجه به این نکته است که عبادات رضایت پروردگار را به دنبال دارد، تحمل سختی‌ها بر او هموار می‌شود.

صبر بر معصیت نیز نوع دیگری از صبر است که شاید بتوان از آن به‌ عنوان اولین گام در راه معنویت نام برد، نخستین دستاورد این نوع از صبر، پالایش روح و جسم انسان از گناه و پلیدی‌هاست؛ البته صبر بر معصیت دارای درجاتی است و ممكن است فردی در مقابل یک صحنه مهیج خود را كنترل كند، اما در شرایط دیگر همين شخص دامن خود را به گناه آلوده كند، ولی انسان در اثر صبر بر گناهان می‌تواند به مرحله‌ای نایل شود که از همه معاصی دور شود. پس صبر، تنها تحمل مصیبت و جزع و فزع نكردن در برابر آن نيست و انسان در پرتو این عمل می‌تواند محبوب خداوند شود.

با مرور تاریخ زندگی پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) خواهیم یافت که یکی از رازهای موفقیت و رشد سریع اسلام در میان اعراب جاهلیت صبر حضرت در مقابل مشکلات بوده است؛ نبی اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بعد از بعثت، هدایت‌کننده مردمی بود که در میان آن‌ها افرادی لجوج، ناآگاه، مغرض و متعصب زیادی وجود داشت؛ آن‌ها دائما مشغول توطئه و کارشکنی بر علیه حضرت بودند، تحمل این مشکلات پایداری و صبری عظیم می‌طلبید.
وقتی رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) دعوت خود را آغاز کرد، آزار و اذیت مخالفان از هر سویی آغاز شد، گاه وجود مقدس آن حضرت را سنگ‌باران می‌کردند به حدی که بدن مبارکش مجروح می‌شد، گاهی خاکستر و شکمبه گوسفند بر سرش می‌ریختند، گاه او را ساحر، دیوانه و شاعر خطاب می‌کردند. مدتی او و یارانش را در محاصره قرار دادند و در نهایت نقشه شوم قتل ایشان را کشیدند.

پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در این راه بسیاری از عزیزترین یارانش چون ابوطالب، خدیجه و ...[2] را از دست داد، اما ایشان همه این دشواری‌ها و ناملایمات را با توکل بر خدا و استقامت تحمل نمود.[3] و خداوند متعال نیز پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) را به صبر تشویق نمود و فرمود: «وَ لِرَبِّكَ فَاصْبِرْ [مدثر/7] براى پروردگارت صابر باش». این امر آن‌قدر مهم بود که امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «‏...خداوند، حضرت محمد(صلی‌الله‌علیه‌وآله) را مبعوث و او را به صبر و مدارا امر نمود».[4]
پیغمبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) این روش را به پیروان خود امر کرد و در ضمن روايتی مفصل به جناب ابوذر فرمودند: «... اگر توانستی کارهایت را با رضا و رغبت برای خدا انجام دهی و به تقدیرات الهی یقین داشته باشی، چنين كن؛ و اگر نتوانستی، صبر کن و اعتراض نکن،‌ چرا که در صبر بر آن‌چه ناخوشايند توست، خير فراوانی وجود دارد و همانا پیروزی با صبر همراه است».[5]

مسلما با ارزش‌ترین پیروزی به‌ دست‌آوردن رضایت پروردگار است و پیامبر عظیم الشان اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) که راهنمای تمامی انسان‌های تاریخ است، راه رسیدن به این پیروزی را صبر معرفی کرده است و در حیات خود همواره این شیوه را در پیش گرفت. در ارزش و مقام صبر همین مقدار کفایت می‌کند که خداوند خود همراه صابران است و فرموده: «إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ[بقره/153] همانا خداوند با صابران است». و دوست‌دار آنان: «وَاللّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ[آل عمران/146] و خداوند صابران را دوست دارد».

 

-----------------------------------
پی‌نوشت:
[1]. « ...الصَّبْرُ ثَلَاثَة؛ صَبْرٌ عِنْدَ الْمُصِيبَةِ، وَ صَبْرٌ عَلَى‏ الطَّاعَةِ، وَ صَبْرٌ عَنِ‏ الْمَعْصِيَة...» محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، تصحیح، علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، دار الکتب الإسلامیة، سال چاپ چهارم، تهران، ۱۴۰۷ ق، ج ۵، ص ۵۶.
[2]. ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبد القادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق، ج ۳، ص۷، ابن سعد، الطبقات الکبری، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق، ج ۱، ص۱۶۴.
[3]. برای اطلاع از آزار قریش و سختی‌های و مشکلات پیامبر(صلی الله علیه و آله) و دیگر مسلمانان مراجعه کنید به ابن هشام، السیره النبویه، ترجمه سیدهاشم رسولی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1348 و آیت الله جعفر سبحانی، فروغ ابدیت فصل 15 تا 24.
[4]. « فان الله عزوجل بعث محمدا (ص) فامره بالصبر و الرفق » کلینی، همان، ج2، ص88.
[5]. « ... فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ (عَزَّ وَ جَلَّ) بِالرِّضَا فِي الْيَقِينِ فَافْعَلْ، وَ إِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَإِنَّ فِي الصَّبْرِ عَلَى مَا تَكْرَهُ خَيْراً كَثِيراً، وَ إِنَّ النَّصْرَ مَعَ الصَّبْر...» شیخ طوسى، الأمالي، مؤسسه البعثه، ناشر دار الثقافه، قم، 1414ق،ص536.

نظرات

تصویر ناشناس
نویسنده ناشناس در

ممنون استفاده کردیم

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.