تنبلی کودکان، علل و راهکارها

13:25 - 1393/10/07
چکیده: تنبلی، پدیده‌ای آزار دهنده که می‌تواند از همان دوران کودکی در وجود افراد رخنه کرده و تبدیل به یک عادت همیشگی شود. براین اساس لازم است ریشه‌های بروز این مشکل و نیز روش‌های پیشگیری و بر طرف سازی آن را فراگیریم تا بتوانیم کودکانی فعّال و پویا تربیت کنیم.
تنبلی کودک

رهروان ولایت ـ تنبلی، پدیده‌ای آزار دهنده و مانعی برای رسیدن به اهداف است. این پدیده می‌تواند از همان دوران کودکی در وجود افراد رخنه کرده و تبدیل به یک عادت همیشگی شود. براین اساس لازم است ریشه‌های بروز این مشکل و نیز روش‌های پیشگیری و بر طرف سازی آن را فراگیریم تا بتوانیم کودکانی فعّال و پویا تربیت کنیم.

چرا کودکی تنبل می‌شود؟

کمبود ویتامین نظم
اگر کودک در زندگی نظم دقیقی نداشته باشد، گاهی کارهایی که بر دوشش گذاشته شده است را انجام نمی‌دهد؛ مثلا شما اگر از او بخواهید که هر روز باغچه را آبیاری کند، دو روز این کار را انجام می‌دهد، ولی روز سوم آن را رها خواهد کرد. سعی کنید در زندگی به کودکتان نظم را آموزش دهید و بهترین راه آموزش نظم، رعایت نظم از سوی والدین و نظارت بر نظم در کارهای کودک است. اگر والدین در وظایف خود کوتاهی کنند و در انجام وظایف نامنظم باشند، کودکان رفتار را از آن‌ها خواهد آموخت. کودک آنچه را که ما از او می‌خواهیم انجام نمی‌دهد، بلکه آنچه از ما می‌بیند انجام می‌دهد.

در واقع کودک تلاش می‌کند تا با شبیه کردن رفتار خود نسبت به شما، خود را هر چه بیشتر به شما شبیه سازد. به این فرآیند «همانندسازی» گفته می‌شود.[1]
 

من این کار را دوست ندارم!
ممکن است کودک به کاری خاص، علاقه نداشته باشد و این مسأله باعث انجام ندادن مکرر آن وظیفه از ناحیه کودک گردد. سعی کنید کارها را طوری تنظیم کنید که هر کدام از کودکان کارهای مورد علاقه خود را برای انجام دادن انتخاب کنند.

می‌خواهم کارتون ببینم!
زمان انجام وظیفه از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر در زمان خواب کودک یا زمانی که معمولا کودک برنامه مورد علاقه‌اش را تماشا می‌کند، کاری را از او بخواهیم، نسبت به انجام آن از خود رغبتی نشان نخواهد داد.

تشنه توجه
برخی از کودکان به دلیل نیاز به توجه و محبت کاری انجام می‌دهند، اگر چه این توجه، توجه منفی و همراه با ناراحتی شما باشد. راهکار پیشنهادی برای این کودکان، توجه مثبت به آن‌هاست. سعی کنید کودکان را از محبت سیراب کنید. بازی، قصه خواندن برای کودک و بردن کودک به پارک می‌تواند نیازهای عاطفی او را تامین کند.

پیغمبراکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرموده: «کودكان را دوست بدارید و نسبت به آنان مهرورز باشید.‌»[2] یااینکه در جای دیگری فرموده است: «مَنْ کانَ عِنْدَهُ صَبِىٌّ فَلْیَتَصابَ لَهُ؛ هر کس با کودک سروکار دارد، با او کودکانه رفتار کند.»[3]
 

زندگی رؤیایی
کودکان آمادگی تخیل را دارند و گاهی در طول روز در عالم خیال و تصورات به سر می‌برند و توجهی به محیط اطراف خود ندارند. این تخیل و خیال پردازی تا وقتی که به زندگی عادی آن‌ها لطمه وارد نکند، طبیعی می‌باشد. یادآوری اشتباهات مکرر کودک و سرزنش به خاطر کوتاهی یا اشتباه مساوی است با تنفر او از انجام کارهایی که شما بر دوش او می‌گذارید. از سرزنش کردن او خودداری کنید، همچنین باید دقت کنید زمانی که شما کاری را از او می‌خواهید، متوجه حرف‌ها و صحبت‌های شما باشد و دستور شما را کاملا متوجه شود.
امام على(علیه‌السلام) فرموده است: «الاِفْراطُ فِى الْمَلامَةِ یَشُبُّ نیرانَ اللَّجاجِ؛ زیاده‏روى در سرزنش کردن، آتش لجاجت را شعله ‏ور مى‏‌سازد.»[4]

ویروس "نمی‌توانم"
ضعف اعتماد به نفس، می‌تواند به صورت تنبلی در کودک بروز پیدا کند. برای مثال؛ کودکی که خجالتی است و توان حضور در جمع را ندارد، ممکن است برای مراجعه به مغازه سرکوچه و خرید صبحانه مشکل داشته باشد یا دستور خرید نان را از ناحیه مادر اطاعت نکند. بنابراین باید اعتماد به نفس کودک را ارتقاء داد و به دنبال ریشه‌یابی دقیق مشکل بود. وجود مشکل بدنی و ضعف جسمی هم می‌تواند چنین رفتاری را نشان دهد.

چگونه تنبلی را از او بگیریم؟

برای حل مشکل تنبلی و اصلاح این رفتار در کودک، توجه به نکات کاربردی زیر می‌تواند سودمند باشد:

با احترام انجام کاری را از کودک خود بخواهید. درخواست مؤدبانه را همه قبول می‌کنند و در مقابل، برخورد تند باعث لجبازی کودکان می‌شود.

برکارهای کودک نظارت کنید. کاری را که از کودکتان خواسته‌اید، به قدری دنبال کنید تا آن را انجام دهد. عدم نظارت والدین باعث تنبلی و کوتاهی کودک در انجام وظایفش می‌گردد. همچنین باید آن را تا آخر پیگیری کنید تا انجام دهد و گرنه اگر وسط کار او را به حال خود رها کنید و او دستور شما را انجام ندهد، سهل انگاری را خواهد آموخت.

انتظارات خود را از کودک تنظیم کنید. انتظار شما از کودکتان باید براساس توانمندی و سن کودک باشد نه بیشتر. اگر تکلیفی بیشتر از توان کودک از او انتظار داشته باشید، به احتمال زیاد نخواهد توانست آن را انجام دهد؛ در نتیجه به دنبال راهی برای فرار می‌گردد و یکی از دم‌دستی‌ترین راه‌ها، دروغ گفتن است.

طوری شرایط را تنظیم کنید تا کودک از کارش لذت ببرد. کاری که باعث رنج و عذاب باشد، کسی علاقه به انجام آن دارد و کودکان هم از این قانون با شدت بیشتری پیروی می‌کنند.

کودک را "پادو" قرار ندهید. دقت کنید که به کودک زیاد دستور ندهید. بطوری که نقش او به یک "پادو" مبدل شود و شما را یک فرد منطقی و منصف نداند.

کمک به دیگران را از همان خردسالی یادش بدهید. خردسالان علاقه به کمک به والدین را دارند. والدین می‌توانند از این علاقه و استعداد به نحو مطلوب بهره برداری کنند. از ابتدای خردسالی به کودک وظایفی در حد توان او محول کنید. مثلا یک خردسال می‌تواند لباس، اسباب بازی، قند و چیزهای دیگر را از زمین جمع‌آوری کند.

برای دستور دادن از جملات ساده و قابل فهم کودک استفاده کنید. همچنین با یادآوری، از فراموش نکردن آن کار از سوی کودک اطمینان حاصل کنید.

هرگز در برخورد با اهمال کاری کودک عصبانی نشوید. عصبانی شدن نشان دهنده شکست شماست و در اینصورت کودک خود را ملزم به انجام دستورات نمی‌بیند. کافی است با حالتی جدی و مصمم آن را یادآوری کنید و نیازی به عصبانیت یا سرکوفت نمی‌باشد.

هنگامی که کودک شما در برخی از امور خوب عمل می‌کند، از کارش تعریف کنید تا در بقیه زمینه‌ها نیز بهبود یابد.

در صورتی که راهکارهای دیگر کارساز نبود، محرومیت کودک از برخی امتیازات؛ مثل بازی کردن، پول توجیبی و اسباب بازی، می‌تواند به اصلاح رفتار تنبلی کودک، کمک کند.

پی‌نوشت‌ها:
[1]. زمینه روان‌شناسی، تهران، انتشارات رشد، چاپ دهم، ص157
[2]. وسائل السیعة، ج21، ص483
[3]. من لا یحضره الفقیه، ج3، ص483، ح4707
[4]. تحف العقول، ص84

منابع:
[1]. چگونه با کودکم رفتار کنم؟، استیفان گاربر
[2]. کلیدهای رویارویی با مشکلات رفتاری کودکان، الینور سیگل
[3]. مشکلات رفتاری کودکان 6تا12 ساله، جری ویک آف

نظرات

تصویر ناشناس
نویسنده ناشناس در

مطالب کاربردی نبود احتیاج به ریز شدن در مطالب هست

تصویر طیبه مادر میکاییل
نویسنده طیبه مادر میکاییل در

هیچ روشی برای تنبلی پسرم جواب نمیده. همیشه به هر بهانه ای از زیر کوچکترین کارها مثل آوردن چندتا قاشق سرِ سفره در میره. هیچ راهی جواب نمیده. نگران آینده اش هستم. ایا توی جامعه فردا این افراد بسیار تنبل جایی دارن؟

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.