در مورد شفاعت اهل بيت در قيامت توضيحاتي بفرماييد؟

10:00 - 1393/06/29
چکیده: كلمة شفاعت از ريشه شفع به معني (جفت) و ضميمه كردن چيزي به مثل خودش گرفته شده و نقطة مقابل آن «وتر» به معني تك و تنها است و سپس به ضميمه شدن فرد برتر و قوي تر براي كمك به فرد ضعيف تر اطلاق گرديده است و مفهوم شفاعت بر محور دگرگوني و تغيير موضوع به شفاعت شونده دور مي زند...

در مورد شفاعت اهل بيت در قيامت توضيحاتي بفرماييد و بيان كنيد چه كساني به اين شفاعت مي رسند؟

پاسخ:

كلمة شفاعت از ريشه شفع به معني (جفت) و ضميمه كردن چيزي به مثل خودش گرفته شده و نقطة مقابل آن «وتر» به معني تك و تنها است و سپس به ضميمه شدن فرد برتر و قوي تر براي كمك به فرد ضعيف تر اطلاق گرديده است و مفهوم شفاعت بر محور دگرگوني و تغيير موضوع به شفاعت شونده دور مي زند يعني شخص شفاعت شونده موجباتي فراهم مي سازد كه از يك وضع نامطلوب و درخور كيفر بيرون آمده و به وسيله ارتباط با شفيع، خود را در وضع مطلوبي قرار دهد كه شايسته و مستحق بخشودگي گردد و ايمان به اين نوع شفاعت در واقع يك مكتب عالي تربيت و وسيلة اصلاح افراد گناهكار و آلوده و بيداري و آگاهي آنها مي باشد. و شفاعت در منطق اسلام از اين نوع است. آيات شفاعت به خوبي نشان مي دهد كه مسأله شفاعت از نظر منطق اسلام يك موضوع بي قيد و شرط نيست بلكه قيود و شرايطي دارد مثلاً از نظر جرمي كه دربارة آن شفاعت مي شود شرايطي هست و از طرفي، شخص شفاعت شونده و شخص شفاعت كننده هم بايد شرايطي داشته باشند.
كساني كه معتقد به اصل شفاعت هستند، براي اينكه مشمول آن شوند، ناگزيرند شرايط آن را فراهم سازند، و از گناهاني همانند ظلم كه به طور كلّي از دايرة شفاعت بيرون شمرده شده، و قرآن مي گويد ظالمان شفيع مطاعي ندارند،(1) بپرهيزند، و برنامة خود را از يك دگرگوني عميق و همه جانبه در وضع خويش شروع كنند و براي رسيدن به مقام ارتضاء و برقرار ساختن عهد الهي از گناه توبه كنند. و يا حداقل در آستانه توبه قرار گيرند، خلافكاري و شكستن قوانين الهي را متوقف سازند و يا لااقل تقليل دهند و ايمان به خدا و دادگاه بزرگ رستاخيز را در خود زنده نگهدارند و قوانين و مقرّرات او را محترم بشمارند و از طرفي براي برقرار ساختن پيوند ميان خود و شفاعت كننده، از صفات او اقتباس كنند و يك نوع سنخيت هر چند ضعيف ميان خود و او برقرار سازند.(2)
منظور ما از شفاعت همان شفاعتي است كه عذاب روز قيامت را از گناه كاران بر مي دارد، حال بايد ديد اين شفاعت از چه شفيعاني سر مي زند؟ و در چه زماني تحقق مي يابد؟ و در حق چه كساني جاري مي شود؟ از روايات پيامبر و اهل بيت، شفاعت رسول اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و اهل بيت و قرآن و ملائكه و مؤمنين و خويشاوندان استفاده ميشود، يعني خداوند به آنها اذن و حق شفاعت داده است.
امّا شفاعت در چه زماني تحقق مي يابد؟ از آيات 38ـ 42 مدّثر استفاده مي شود كه شفاعت در قيامت تنها در عذاب دوزخ مؤثر است، و در ناگواري هاي قبل از آن، مانند نشئه ي برزخ و حضور پيامبر و ائمه در دم مرگ و در هنگام سؤال قبر، و كمك كردن آن حضرت در شدائد، ربطي به شفاعت در، دادگاه خداوند ندارد، بلكه از قبيل تصرّف ها و حكومتي است كه خداوند به ايشان داده، تا به اذن او هر حكمي كه خواست برانند و هر تصرّفي خواستند بكنند.(3)
روايات نيز از وقوع شفاعت در قيامت سخن مي گويد: پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: من در روز قيامت شفاعت مي كنم و شفاعتم پذيرفته مي شود، و علي هم شفاعت مي كند و شفاعت او نيز پذيرفته مي شود و اهل بيت من نيز شفاعت مي كنند و شفاعت آنان هم پذيرفته مي شود.(4)
امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمودند: در روز قيامت ما براي شيعيان گناهكارمان شفاعت مي كنيم، امّا نيكوكاران را خدا نجات داده است.(5)
امّا شفاعت در حق چه كساني جاري مي شود؟ علاّمه بعد از بحث طولاني مي گويد: پس معلوم شد كه شفاعت وسيلة نجات گناهكاران از اصحاب يمين است، هم چنان كه قرآن فرمود: اگر از گناهان كبيره اجتناب كنيد، گناهان ديگرتان را جبران مي كنيم. (6) به طور مسلّم منظور آيه اين است كه گناهان صغيره را خدا مي آمرزد و احتياجي به شفاعت ندارد، پس مورد شفاعت آن عدّه از اصحاب يمين اند، كه گناهان كبيره از آنان تا روز قيامت باقي مانده، و به وسيلة توبه و يا اعمال حسنة ديگر از بين نرفته است، هم چنان كه رسول خدا فرمود: شفاعتم تنها مربوط به اهل كبائر از امتم است، و امّا نيكوكاران هيچ ناراحتي ندارند. (7)
امام باقر و صادق ـ عليهم السلام ـ فرمودند: به خدا سوگند ما از شيعيان گناهكارمان شفاعت مي كنيم، تا دشمنان ما آنها را ببينند و بگويند، ما شافعان و دوستان پشتيبان نداريم، اگر براي ما بازگشتي بوده از مؤمنين مي شديم. (8)
رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: هنگامي كه در مقام محمود (مقام شفاعت) قرار گيرم، براي آن افراد از امّتم كه مرتكب گناهان بزرگ شده اند شفاعت مي كنم و خداي متعال شفاعتم را دربارة آنان مي پذيرد، به خدا سوگند براي كساني كه ذرّيه و فرزندان مرا آزار كرده باشند شفاعت نمي كنم.(9)
از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل است: به خدا سوگند كه شيعيان خود را شفاعت مي كنيم، به خدا سوگند، آنان را شفاعت مي كنيم، تا اين كه اهل جهنم مي گويند: پس براي ما شفاعت كنندگاني نيست....(10)

پاورقی:

1. غافر، 18.
2. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، 1:236، دار الکتب الإسلاميه 1374.
3. طباطبائي، محمد حسين، الميزان، ترجمه محمد باقر موسوي همداني 1:263، دفتر انتشارات اسلامي جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1374ش.
4. ابن شهر آشوب محمّدبن علي، مناقب آل ابي طالب 2:15، المکتبة الحيدرية النجف الأشرف، 1376.
5. صدوق محمّد، خصال، ص 624، منشورات جماعة المدرسين في الحوزة العلميه في قم، 1403ق.
6. نساء، 31.
7. علامه طباطبائي محمد حسين، الميزان ترجمة سيد محمّد باقر موسوي همداني 1:284، پيشين.
8. شيخ حر عاملي محمّد بن الحسن، الفصول المهمه في اصول الائمه، ص 361، مؤسسه معارف اسلامي امام رضا ـ عليه السلام ـ ، 1418ق.
9. شيخ حر عاملي محمّد بن الحسن، الفصول المهمه في اصول الائمه، ص 360، پيشين.
10. ابن شهر آشوب محمّد بن علي، مناقب آل ابي طالب 2:14، المکتبة الحيدريه، النجف الأشرف، 1376.
منبع: نرم افزار پاسخ - مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

با عضویت در خبرنامه مطالب ویژه، روزانه به ایمیل شما ارسال خواهد شد. .

این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.