راه‌کارهای کنترل عصبانیت

08:20 - 1393/04/15
چکیده: تا وقتی عصبانی نیستیم همه چیز بر وفق مرادمان می‌باشد. ولی آن زمانی که عصبانی می‌شویم تمام زندگی‌مان به هم می‌ریزد.البته شاید چون زندگی‌مان به هم می‌ریزد عصبانی می‌شویم.به هر حال این دو با همند و از هم جدا نیستند.مهم این است که باور داشته باشیم دنیا دو روز دارد یک روز برای ما و روز دیگر علیه ما.
کنترل خشم

رهروان ولایت ـ همه ماها تا به حال برای یک بار هم که شده عصبانیت را تجربه کرده‌ایم و شاید حتی بتوان به جرأت این مطلب را بیان کرد که کسی وجود ندارد که تا به حال غضب و خشم را تجربه نکرده باشد و غالب اوقات هم از رفتارهایی که در زمان عصبانیت از ما سر زده پشیمان و شرمنده شده‌اییم. دلیل این پشیمانی هم بسیار ساده است؛ عصبانیت، امکان بروز رفتار عاقلانه را از انسان سلب می‌کند.

برای خشم و عصبانیت تعاریف بسیاری وجود دارد از تعاریف روانشناسانه تا تعاریف فیزیولوژیکی ولی ما در تعریف خشم و عصبانیت به بیان امام علی علیه‌السلام بسنده می‌کنیم که ایشان می‌فرمایند:«بِئسَ القَرينُ الغَضَبُ: يُبدِى المَعائبَ و يُدنِى الشَّرَّ وَيُباعِدُ الخَيرَ؛خشم هم‌نشين بسيار بدى است: عيب‌ها را آشكار، بدى‌ها را نزديك و خوبى‌ها را دور مى‌كند.»

از مهم‌ترین مسائلی که درباره خشم و عصبانیت باید گفته شود این مطلب است که باید بین خود خشم و رفتار خشم‌آلود تفاوت قائل شد .در روایات ما این مسئله دیده می‌شود که خود خشم را امری برخواسته از ذات انسان دانسته و آن را از حیطه اختیار خارج می‌داند و آن تقبیحی که بر خشم وارد شده، بر جنبه‌های حالات نفسانی آن نیست؛ بلکه به رفتاری است که ناشی از آن خشم می‌باشد؛ برای واضح شدن مطلب، لازم است به حدیث نورانی از امام صادق علیه‌السلام اشاره شود که ایشان درباره "نفس خشم" فرموده‌اند: «ستّةُ اشياءٍ لَيسَ لِلعِبادِ فِيها صُنع: المعرفةُ و الجهلُ و الرّضا و الغضبُ و النّوم ُو اليَقظةُ. شش چيز در انسان است كه بشر در ساخت آن اختيارى ندارد:معرفت، نادانى، خشنودى، خشم، خواب، بيداری.»[2] این حدیث و احادیث مشابه آن، به وضوح بین این دو مرتبه از خشم، تفاوت می‌گذارند؛ مرحله اول آن را از کنترل انسان خارج می‌دانند و مرحله دوم آن را از امور اختیاری انسان برمی‌شمرند و به همین دلیل بیشتر روایات باب غضب، به آن قسمت که اختیاری بشر است، پرداخته‌ است.

حال که نفس خشم در دست ما نیست، بهتر است بحث را در راه‌کارهای کنترل عصبانیت، در حیطه رفتارهای خشم آلود، دنبال کنیم نه در اینکه چه کنیم که عصبانی نشویم .برای کنترل خشم و عصبانیت راه‌کارهای زیادی وجود دارد که ما در اینجا به بخشی از آن اشاره‌ایی می‌کنیم.

1.برای کنترل خشم باید علت‌ و سرچشمه خشم را شناخت.
 امام باقر عليه‌السّلام فرموند: حواريون به عيسى بن مريم سلام‌اللَّه‌عليه گفتند: اى معلم خوبى‏ها براى ما بيان كن كدام يك از اعمال از همه سخت‏تر است؟ فرمود: از همه سخت‏تر صفت غضب مى‏باشد.
گفتند: چگونه بايد از غضب كناره‏گيرى كرد فرمود: غضب نكنيد. گفتند: غضب از كجا شروع مى‏شود؟ فرمود: از تكبر و خودخواهى و كوچك شمردن مردم.[3]

2.قبل از این‌که خشمگین شوید به آثار و تبعات خشم، زیاد فکر کنید.

فکر کردن به آثار منفی رفتار خشمگینانه، و در سمت مقابل تفکر در تبعات فروبردن خشم و مسلط بودن بر رفتار، کمک بسزایی به فرد در کنترل خشم می‌تواند داشته باشد. امام صادق علیه‌السلام درباره آثار فربردن خشم می‌فرمایند:«ما مِن عَبدٍ كَظَمَ غَيظا إِلاّ زادَهُ اللّه عَزَّوَجَلَّ عِزّا فِى الدُّنيا وَالخِرَةِ؛هيچ بنده اى خشم خود را فرو نخورد، مگر اين كه خداوند عزّوجلّ بر عزّت او در دنيا و آخرت افزود.»[4]

3.تغییر حالت در کنترل خشم  می‌تواند خیلی موثر باشد.

با تغییر فضا و حالت بدن و کلا خارج شدن از آن محیط، تمرکز ذهنی بر حالت عصبانیت، به هم می‌ریزد و همین باعث می‌شود به میزان قابل توجهی عصبانیت فرد فروکش کند. در روایات هم ‌می‌توان این توصیه‌ها را مشاهده کرد مانند آنجایی که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرموده‌اند:«اَلا وَ اِنَّ الغَضَبَ جَمرَةٌ فى قَلبِ ابنِ آدَمَ، اَما رَأيتُم اِلى حَمرَةِ عَينَيهِ وَ انتِفاخِ اَو داجِهِ؟! فَمَن اَحَسَّ بِشَى ءٍ مِن ذلِكَ فَليَلصَق بِالارضِ.بدانيد كه خشم پاره آتشى در دل انسان است. مگر چشمان سرخش و رگ‌هاى گردنش را [هنگام خشم] نديده‌اند. هر كس چنين احساسى پيدا كرد، روى زمين بنشيند.»[5]

--------------------------------------

پی نوشت ها:

1.غررالحكم، ج3، ص 257، ح4417

2.اثبات الهداة، جلد1، ص85

3.مشكاة الانوار، ترجمه عطاردى ص 288

4.كافى، ج2، ص 110، ح5

5.سنن الترمذى، ج 3، ص 328، ح 2286

نظرات

تصویر yosef
نویسنده yosef در

فعاليت جسمي هم به فرد عصبي کمک مي‌کند که عصبانيتش  طول ‌مدت کوتاه‌تري داشته باشد. با افزايش توان جسمي قدرت غلبه شخص عصبي بر عصبانيتش بيشتر مي‌شود.

تصویر montazer
نویسنده montazer در

این نکته که بالا رفتن توان جسمی باعث تسلط بر اعصاب و کنترل عصبانیت میشه. پیاده‌روی و یا دویدن آهسته هم در کاهش میزان خشم و یا دفعه‌های عصبانی شدن و به‌طور کلی تسلط بر خشم، بسیار مفید است. به‌دلیل:
ـ عرق کردن و خارج کردن سموم از بدن
ـ تغییر هورمون‌های بد و سمی به هورمون‌های خوب و مفید
ـ گرفتن اکسیژن کافی، هوای تازه و انرژی حیاتی بیشتر

با تشکر از نظرات خوب شما دوست عزیز

تصویر yosef
نویسنده yosef در

در مراحل شديد عصبانيت بهتر است از مواجهه با فردي که از دست او عصباني هستيد دور شويد و در مقابل او قرار نگيريد. به جاي اين چند لحظه به خود فرصت بدهيد تا آرام شده و در مورد روش‌هاي ابراز عصبانيت کمي فکر کنيد.

تصویر montazer
نویسنده montazer در

با سلام وعرض تشکر از شما که با نظراتتون به ما دلگرمی برای دقت بیشتر در ارائه مطالب رو میدید.

این بحث شما کاملا صحیح هستش وبه نوعی میشه اون رو در راهکار سوم گنجاند. منتظر نظرات خوب شما هستیم

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.