ترازوی اعمال در روز قیامت چگونه است؟

12:55 - 1393/02/29
چکیده: از امام صادق(علیه‌السلام) راجع به آیه «و نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ» سوال شد، حضرت در پاسخ فرمودند: «موازین، انبیاء الهی و اوصیای آنان هستند و کسانی که بدون هیچ درنگی وارد بهشت می‌شوند».
ترازوی اعمال

رهروان ولایت ـ با دقت در آیات قرآن کریم به این نکته بر می‌خوریم که روز قیامت برای سنجش اعمال آدمی از ترازو استفاده می‌شود و اگر ترازوی اعمال خوب انسان سنگین‌تر باشد، در آسایش خواهد بود و اگر ترازوی اعمال بد انسان سنگین‌تر باشد، در فلاکت و بدبختی و عذاب خواهد بود. قرآن در این رابطه می‌فرماید: «وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً[انبیاء-47]؛ ما ترازوهاى عدل را در روز قيامت نصب می‌كنيم، لذا به هيچ‌كس كمترين ستمى نمی‌شود».

هم‌چنین در آیات دیگری فرمود: «فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ، فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ، وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ، فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ، وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ، نارٌ حامِيَةٌ [قارعه-6-11]؛ (در آن روز) كسى كه ترازوهاى اعمالش سنگين است، در يك زندگى خشنود خواهد بود و امّا كسى كه ترازوهايش سبك است، جایگاهش «هاويه» (دوزخ) است و تو چه می‌دانى هاويه چيست؟ آتشى است سوزان».

اما به راستی منظور از این ترازو چیست؟ ترازو در این دنیا و در بین مردم به وسیله سنجش اشیاء گفته می‌شود؛ همان وسیله‌ای که دو کفه دارد و با آن مقدار اشیاء را اندازه‌گیری می‌کنند؛ امّا آیا در روز قیامت نیز چنین وسیله‌ای وجود دارد یا نه منظور چیز دیگری است؟

درباره چگونگى وزن اعمال در روز رستاخيز، بحث فراوانى در ميان مفسران و متكلمان شده است و از آن‌جا كه بعضى چنين تصور كرده‏‌اند كه وزن و ترازو، در آن جهان، همانند وزن و ترازو در اين جهان است و از طرفى اعمال انسان سنگينى و وزنى ندارد كه بتوان آن را با ترازو سنجيد، ناچار شده‏‌اند، از طريق تجسم اعمال و يا اين‌كه خود اشخاص را به جاى اعمالشان در آن روز وزن می‌كنند، مشكل را حل کنند.

ولى اگر زندگى آن جهان را با زندگى دنيا مقايسه نكنيم و توجه داشته باشيم كه همه چيز در آن‌جا با اين‌جا متفاوت است، (درست همانند تفاوتى كه ميان زندگى جنين در عالم رحم، با زندگى انسان در اين دنيا وجود دارد) و نيز توجه داشته باشيم كه در فهم معانى الفاظ، نبايد هميشه به دنبال مصداق‌هاى موجود و معين رفت، بلكه مفاهيم را از نظر نتيجه بررسى كنيم، مساله «وزن در روز رستاخيز» كاملاً حل خواهد شد؛ آن‌چه مسلم است اين است كه در روز رستاخيز، اعمال انسان با وسيله خاصى سنجيده می‌شود، نه با ترازوهايى همانند ترازوهاى دنيا.[1]

امّا در رابطه با این‌که به راستی منظور از این وسیله سنجش و ترازو چیست؛ بین مفسرین و علمای شیعه دو نظر وجود دارد؛ برخی منظور از آن را، نهایت و کمال خود اعمال می‌دانند، مثلاً نماز کامل و عالی ملاک و میزان تمام نمازهاست؛ در تمام اعمال نیز چنین است و ملاک عالی‌ترین عمل از نوع خود همان عمل است.[2]

برخی دیگر معتقداند ملاک و میزان در روز قیامت، اولیای الهی و عمل آن‌هاست، به این معنا که عمل و رفتار آن‌ها میزان است و هر اندازه عمل سایر مردم از حیث اجزاء و شرایط و اخلاص و معنویت به عمل آنان نزدیک‌تر باشد، عمل آن شخص سنگین‌تر و هر اندازه دورتر باشد، عمل آن شخص سبک‌تر خواهد بود.[3]

اگر به روایات معصومین(علیهم‌السلام) رجوع کنیم، خواهیم دید آن بزرگواران نظر دوم را تایید کرده و بیان کرده‌اند، این ترازو اولیای خاص الهی هستند؛ به طور مثال از امام صادق(علیه‌السلام) راجع به آیه «و نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ» سوال شد، حضرت در پاسخ فرمودند: «موازین انبیاء الهی و اوصیای آنان هستند و کسانی که بدون هیچ درنگی وارد بهشت می‌شوند».[4] هم‌چنین در روایات بسیاری بیان شده است امير مؤمنان و امامان از فرزندان او(عليهم‌السلام) ترازوهاى سنجش‏‌اند؛ به طور مثال ابن دراج از می‌گوید از امام صادق(علیه‌السلام) راجع به آیه پرسیدم حضرت فرمودند: «اَلرُّسُلُ وَ الأئِمَّةٌ مِنْ أهْلِ بَيْتِ مُحَمَّد(صلی‌الله‌علیه‌وآله)».[5]

شیخ مفید(رحمه‌الله‌علیه) در شرح این روایات می‌نویسد: منظور از این روایات این است که آنان ملاک و میزان سنجش اعمال هستند، درست مانند کسی که می‌گوید سخن فلانی در نزد من، سند و ملاک است؛ لذا در روز قیامت نیز ملاک اعمال اهل بیت است و هر کسی باید بکوشد عمل خود را شبیه آنان قرار دهد.[6]

البته این دو روایت حضرت، قابل جمع است، یعنی می‌توان گفت میزان در روز قیامت هم پیامبران الهی هستند و هم ائمه اطهار(علیهم‌السلام)؛ در امت‌های پیشین یا مستضعفان فکری که اسلام و تشیّع به آنان نرسیده است، همان پیامبر خود آن‌ها ملاک باشد و در اسلام و کسانی که اسلام را دیده و شنیده‌اند، نبی اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) ملاک و میزان باشند.

-----------------------------------------

پی‌نوشت:

[1]. تفسير نمونه، ج‏6، ص 92.
[2]. الميزان في تفسير القرآن، ج‏8، ص 11.
[3]. تفسیر نمونه، همان.
[4]. الكافي، ج1، ص 419.   
[5]. المناقب ج : 2 ص 151.
[6]. تصحيح اعتقادات الإمامية، ص 115.

نظرات

تصویر yosef
نویسنده yosef در

اللهم احملنی علی عفوک ولا تحملنی علی عدلک

تصویر مدیون الحسین ع

با سلام و عرض ادب و احترام
ممنون از حضورتون در سایت عاشقان مهدی (عج)
با کمال افتخار لینک شدین.
با نام عاشقان مهدی ما را لینک نمایید
با تشکر
یا حق

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.