نقش انبیای الهی در تربیت انسان‌ها

07:32 - 1393/02/17
چکیده: وجود انبیاء الهی در همه دوران‌ها و حتی برای دوران غارنشینی بشر لازم و ضروری است.
انبیاء الهی

رهروان ولایت ـ یکی از سوالاتی که برای بشر به وجود می‌آید این است به راستی هدف از خلقت چه بود و خداوند متعال، انسان‌ها را برای چه چیزی خلق کرد و انسان در این زندگی چه هدفی را باید در پیش گیرد؟ در پاسخ باید گفت: تا زمانی‌که ارتباط انسان با خداوند متعال قطع باشد، هرگز نمی‌توان فهمید هدف از خلقت چه بوده است. لذا خداوند متعال برای حل این مشکل، شخصی را از جانب خود فرستاد تا انسان را راهنمایی کرده و دستوراتش را به او برساند و به انسان بگوید هدف خداوند متعال از خلقت چه بوده است.

بنابراین عقل حکم می‌کند كه حتی اگر انسان، تنها باشد و جامعه هم تشکیل ندهد؛ خداوند متعال برای راهنمایی او، لازم است پیامبری بفرستد تا او را هدایت کرده و از گمراهی نجات دهد؛ قرآن کریم موارد زیر را به عنوان هدف خداوند متعال از ارسال انبیای خود به سوی مردم بیان می‌کند:

1. دعوت به یکتاپرستی و مبارزه با شرک و بت‌پرستی؛ قرآن در این باره می‌فرماید: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوت[نحل/ 36] ما در هر امّتى رسولى را مبعوث کردیم تا خداى يكتا را بپرستيد و از طاغوت اجتناب كنيد».

2. تعلیم و تربیت؛ قرآن کریم در این رابطه می‌فرماید: «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ [آل عمران/164] خداوند بر مؤمنان منّت گذاشت (نعمت بزرگى بخشيد) هنگامی‌كه در ميان آن‌ها پيامبرى از جنس خودشان برانگيخت كه آيات او را بر آن‌ها بخواند و كتاب و حكمت به آن‌ها بياموزد».

3. پیامبران حجت خدا بر بشر هستند؛ قرآن در این باره می‌فرماید: «رُسُلاً مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً [نساء/165] پيامبرانى كه بشارت‌دهنده و بيم‌دهنده بودند، تا براى مردم بعد از اين پيامبران، بر خدا حجتى باقى نماند (و بر همه اتمام حجت شود) و خداوند توانا و حكيم است».

حضرت امیرالمومنین (علیه‌السلام) نیز در حدیثی نورانی، موارد زیر را به عنوان هدف آمدن پیامبران الهی بر شمردند:

1. تجدید میثاق فطری میان انسان و خداوند متعال.
2. یادآوری نعمت‎های الهی بر بشر.
3. تبلیغ احکام الهی و احتجاج بر آدمیان.
4. شکوفا کردن عقول بشر.
5. نشان دادن نشانه‌های قدرت الهی در جهان آفرینش به آنان.
6. اتمام حجت بر بشر.[1]

امام صادق (علیه السلام) نیز در این رابطه فرمودند: «باید خداوند متعال سفیرانی داشته باشد که آن‌چه خیر و صلاح بشر را برآورده می‌کند را به آنان بیاموزند و آنان، پیامبران الهی‌اند».[2]

بنابراین نقش انبیاء در زندگی بشر تنها به جامعه ختم نمی‌شود، تا برخی کوتاه‌نظر یا مغرض اشکال کنند که وجود انبیاء در زمانی‌که بشر، جامعه تشکیل نداده بود، سودی نداشته و نیازی به آمدن آنها نبوده است؛ زیرا انسان در حالت تنهایی نیز، به تفکر، پرستش، هدایت، تعلیم و تربیت نیاز دارد، دستورات الهی را باید اجرا کند تا بتواند سعادت دنیا و آخرت را به دست آورد و این کار نیز تنها از انبیاء الهی ساخته است و هیچ شخص دیگری نمی‌تواند آن‌را انجام دهد.  

بنابراین مهم‌ترین خدمت انبیاء عظام به بشریت، هدایت و آگاه کردن انسان بوده است؛ و این‌که انسان را از حالت حیوان بودن و حیوان‌وار زندگی کردن نجات دهند؛ چرا که حیوانات جز به مسائل مادی و خورد و خوراک فکر نمی‌کنند و اگر انسانیت و حالت معنوی را از انسان بگیریم، او نیز مانند دیگر حیوانات خواهد بود.

البته این نکته هم لازم است گفته شود که تعلیمات انبیاء برای انسان‌های اولیه، در حد فهم و درک آن‌ها بوده است و هرگز فراتر از ظرفیت آنان، دستوری را بیان نکرده‌اند؛ امام صادق (علیه‌السلام) در این باره فرمودند: «هيچ‌گاه پيامبران با مردم با عمق عقل خويش سخن نگفتند؛ سپس فرمودند: پیغمبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: «ما گروه پيغمبران ماموريم با مردم به اندازه عقل و فهم خودشان سخن بگویيم».[3]

در نتیجه: وجود انبیاء الهی در همه دوران‌ها و حتی برای دوران غارنشینی بشر لازم و ضروری است، چرا که آنان چون تعلیم یافته خداوند متعال بودند، می‌توانستند مردم را تعلیم داده و تربیت کنند؛ البته تعلیم و تربیت و دستوراتی را که توسط آن‌ها ارائه می‌شد، متناسب با درک و فهم همان مردم بود و هرگز بیشتر از ظرفیت آنان چیزی را بیان نمی‌کردند؛ لذا دین آن‌ها، بسیار ابتدایی و کم بوده است و ممکن است در چند دستور ساده خلاصه شده باشد.

---------------------------------

پی‌نوشت:

[1]. نهج‌البلاغه، خطبه اول.
[2]. الكافي، ج‏1، ص 168.
[3]. همان، ج1، ص23.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.