این فرزند من، شکافنده همه علوم است

14:40 - 1393/02/11
چکیده: آوازه‌ی علوم و دانش‌های امام باقر (علیه‌السلام) چنان جهان اسلام را پر کرده بود که بزرگان اهل سنت درباره ايشان چنین نوشته‌اند؛ «ابن هجر هیتمی» درباره حضرت می‌نویسد: «[امام] محمد باقر (علیه‌السلام) به اندازه‌ای گنج‌های پنهان و معارف و دانش‌ها را آشکار ساخته که جز بر افراد بی‌بصیرت یا بدسیرت پوشیده نیست».
امام باقر(ع)

رهروان ولایت ـ اول شعبان سال پنجاه و هفت قمری نوری درخشید و از دامان مادری مهربان و دلسوز و پاک‌دامن به نام «فاطمه» دختر امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)، فرزندی متولد شد که تمام علوم را شکافت و در زمان خود به «باقر العلوم» یعنی شکافنده علوم معروف شد؛ امام باقر(علیه‌السلام) در شان مادر بزرگوار خود فرمودند: «او صدیقه‌ای بود، که در میان آل حسن (علیه‌السلام) زنی به پای او نمی‌رسید» لذا این جهت اولین کسی بود که هم از نظر مادر و هم ا  نظر پدر علوی و فاطمی بود.

ایشان در هنگام وفات پدر بزرگوارشان امام سجاد (علیه السلام) که در سال 94 قمری به شهادت رسید، 39 سال داشتند، نام شریف آن حضرت «محمد» کنیه‌اش «ابو جعفر» و دارای القابی هم‌چون «باقر، شاکر و هادی» است، پیغمبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در رابطه با ایشان به «جابر بن عبدالله انصاری» فرمودند: «ای جابر، تو در دنیا می‌مانی تا فرزندی از فرزندان حسین که «محمد» نام دارد را ملاقات کنی، او علم دین را می‌شکافد، پس هر گاه او را دیدی سلام من را به او برسان». حضرت در حادثه کربلا نیز حضور داشت و در آن زمان تنها 4 سال از سن مبارکش می‌گذشت؛ وی در 114 قمری در مدینه به شهادت رسید و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. دوران امامت حضرت نیز 18 سال به طول انجامید.[1]

شیخ مفید از «عبد الله بن عطاء» نقل می‌کند که او گفت: «هرگز ندیدم علما و دانش‌مندان در مقابل کسی چنان خضوع و تواضع کنند، که در مقابل امام باقر(علیه‌السلام) تواضع و احساس کوچکی می‌کردند؛ هر آینه می‌دیدم که «حکم بن عتیبه» با آن کثرت علم و دانش و جلال در بین مردم، در مقابل حضرت مانند طفلی دبستانی می‌نشست». نقل شده که حضرت در کنار کعبه می‌نشست و مردم از او سوال می‌کردند و حضرت به تمام سوالات آن‌ها پاسخ می‌داد. حضرت با این همه علم و دانش و جلال در این مردم، برای امرار معاش خود تلاش می‌کرد و به کشاورزی مشغول بودند، حتی نقل شده در روزی که هوا به شدت گرم و کسی توان بیرون رفتن نداشت، حضرت را دیدند که به زحمت سر زمین کشاورزی است و مشغول کار و تلاش است. [2]

حضرت در طی مدت امامت خود، در همان شرایط نامساعد، به نشر و تبلیغ حقایق و معارف الهی پرداخت و مشکلات علمی را تشریح و حل کردند و جنبش‌های علمی بسیاری به وجود آوردند که مقدمات تاسیس یک دانشگاه بزرگ اسلامی شد که در دوران امامت فرزند برومندش امام صادق (علیه‌السلام) به اوج شکوه و عظمت خود رسید و بیش از 4000 شاگرد از این دانشگاه عظیم بهره علمی می‌بردند و بسیاری از علوم روز در همان زمان پایه‌گذاری شد.

امام باقر (عليه‌السلام) در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد همه بزرگان بنی هاشم بود، و مقام علمی ايشان در تمام زمینه‌های علمی مورد تصدیق دوست و دشمن بود. به قدری روایات و احادیث در زمینه مسائل و احکام اسلام، تفسیر، تاریخ اسلام، و انواع علوم، از آن حضرت به یادگار مانده است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن و امام حسین (علیهماالسلام) به جا نمانده بود.
افرادی هم‌چون «جابر بن یزید جعفی» و «کیسان سجستانی» (از تابعین) و فقهایی مانند: «ابن مبارک»، «زهری»، «مالک»، «ابو حنیفه»، «اوزاعی»، «شافعی» و «زیاد بن منذرنهدی» از آثار علمی او بهره‌مند شده سخنان حضرت را بی‌واسطه یا باواسطه نقل کرده‌اند.[3]

آوازه‌ی علوم و دانش‌های امام باقر (علیه‌السلام) چنان جهان اسلام را پر کرده بود که بزرگان اهل سنت درباره ايشان چنین نوشته‌اند؛ «ابن هجر هیتمی» درباره حضرت می‌نویسد: «[امام] محمد باقر (علیه‌السلام) به اندازه‌ای گنج‌های پنهان و معارف و دانش‌ها را آشکار ساخته که جز بر افراد بی‌بصیرت یا بدسیرت پوشیده نیست».[4]

تاریخ گواه است که حضرت در علم و داریت و شجاعت و تقوا و زهد، سرآمد تمام مردم زمان خود، بلکه تمام دوران است، حضرت با علم و دانشی که از جانب خداوند متعال می‌گرفت، مجالس درس و بحث تشکیل دادند و معارف ناب اسلام محمدی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را برای جویندگان علم معرفت بازگو کردند؛ سخنان آن حضرت برای نسل‌های بعدی ثبت شد و هم‌اکنون نیز در کتب معروف شیعه موجود است و برای اهل علم و دانش کارگشا بوده و مایه هدایت و کمال است.

ان شاءالله که بتوانیم از محضر این امام همام کمال استفاده را داشته باشیم و با عمل به دستورات ايشان، مایه آبرو برای حضرت بوده و شیعه خوبی برای آن بزرگواران باشیم.   

--------------------------------

پی‌نوشت:

[1]. مهدی پیشوایی، سیره پیشوایان، ص 307.
[2]. شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج2، ص 117.
[3]. مهدی پیشوایی، سیره پیشوایان، ص 307.
[4]. همان، ص 340.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.