چند كج‌ فهمی درباره‌ فرزند آوری

08:20 - 1393/02/04
چکیده: ساموئل هانتينگتون گفته است: يكی از مشكلات ما در مقابل كشورهای مسلمان، زاد و ولد زياد در اين كشورها است؛ جنبش‌های اجتماعی را آن‌ها به وجود می آورند. بنابراين تا چند سال ديگر كه ما كشورهای غربی اُفت جمعيتی خواهيم داشت، اين برای ما يک تهديد بزرگ است.
افزایش جمعیت

رهروان ولایت ـ به نقل از جهان نیوز- دكتر فرامرز سهرابی*: بحث «رشد جمعيت» و «كنترل جمعيت» دو مقوله‌ اساسی است كه امروزه در مسائل اقتصادی و اجتماعی ما مورد توجه است. مؤلفه اصلی توسعه‌ هر كشوری، جمعيت آن است. در هر كشوری اگر جمعيتش متعادل باشد، برنامه‌ريزی برای توسعه و تحقق شاخص‌های پيشرفت و رفاه آن راحت‌تر است. محور توسعه هم در كشورها معمولاً جمعيت جوان، پويا، بالنده و اهل كار و خلاقيت است و معمولاً اين‌گونه جوامع، سرزنده و پويا هستند.

اما كشورهايي كه رشد جمعيت منفی دارند، يعنی زاد و ولد در آنها كمتر از مرگ و مير است، اصطلاحاً مي‌گويند كه جمعيتشان رو به پيری و سالمندی می رود. مثل كشور آلمان كه زاد و ولد در آن‌ كم است و رشد جمعيتش منفی است و لذا مشكلات عديده‌ای در مورد جمعيت سالم اين كشور به وجود آمده است. متقابلاً جمعيت جوان چند سال گذشته‌ كشور ما يك فرصت بسيار خوبی بود كه متأسفانه با عدم برنامه‌ريزی و جهت‌دهی لازم، اين فرصت را به‌ مثابه يک تهديد قلمداد كردند.

اگر كشوری بخواهد به توسعه‌ متوازن برسد، هِرم جمعيتی اش بايد توزيع متناسبی داشته باشد. می گويند اگر ۴۰ درصد از كل جمعيت كشوری، توليدكننده و جوان باشند، آن جامعه زنده و مولّد است. اما اگر اين تركيب به هم بخورد، لازم است كه برنامه‌ريزی های كشور را هم با انعطاف‌پذيری لازم، بر اساس همان هرم جمعيتی تغيير داد. كاهش رشد جميعت به معنی كاهش زاد و ولد و به معنی كم‌شدن جمعيتِ بين صفر تا ۱۴ ساله در كشور است. پس متأسفانه در چند سال آينده ما بايد منتظر پديده «سالمندی» باشيم.

منتها بحث اين است كه ما به‌طور مطلق نمی توانيم بگوييم افزايش جمعيت چيز مطلوبی است. افزايش جمعيت تنها اگر با توسعه همراه باشد و زيرساخت‌های كشور نيز درست شود، منجر به رشد مطلوب خواهد شد.

من مقايسه مي‌كردم ايران را با انگليس؛ جمعيت انگليس حدوداً مثل ايران است، ولی مساحت آن كشور به اندازه‌ خراسان قديم است. آن‌ها توسعه‌ يافته‌اند و ما در حال توسعه هستيم، بنابراين ما می توانيم بگوييم ظرفيت ما خيلی بالاتر از آن‌هاست. من خودم سر كلاس‌هايم وقتی بحث جمعيتی پيش می آيد، مقايسه می كنم و می گويم با توجه به نيروی انسانی و منابع و ظرفيت‌ها و شايستگی هايی كه در كشورمان داريم، تا ۲۰۰ ميليون نفر را هم می توانيم با شاخص‌های بالاي زندگی اداره كنيم. وقتی در مورد جمعيت مطالعه می كردم، به صحت فرمايش امام خمينی (رحمه‌الله) برخورد كردم و باور كنيد آن‌قدر خوشحال شدم كه يكي از شادی های زندگی من همين بود. ايشان فرموده بودند: ما كشوری داريم كه می توانيم ۱۵۰ الی ۲۰۰ ميليون نفر را در آن بهره‌مند سازيم و از زندگی خوبی برخوردار باشيم. ما اين ظرفيت را داريم، اما نمی خواهيم بی گدار به آب بزنيم و توليد مثل بی برنامه داشته باشيم. بايد ۴۰ درصد از جمعيت ما بين صفر تا ۱۴ سال باشند تا يک جمعيت نرمال داشته باشيم و بشود روی آن برای توسعه‌يافتگی كشور حساب كرد.

حساسيت دشمن توهم نيست

من در اين زمينه مطالعه كردم. بعضی افراد خيلی بر اين مسئله‌ تأكيد دارند ‌كه دشمنان می خواهند جمعيت ايران و مسلمانان كم شود. نمی خواهم بگويم اين عامل اول است، ولی واقعاً وجود دارد. عبارتی دارد ساموئل هانتينگتون كه گفته است: يكي از مشكلات ما در مقابل كشورهای مسلمان، زاد و ولد زياد در اين كشورها است؛ جنبش‌های اجتماعی را آن‌ها به وجود می آورند. بنابراين تا چند سال ديگر كه ما كشورهای غربی اُفت جمعيتی خواهيم داشت، اين برای ما يك تهديد بزرگ است. او همچنين می گويد: تمدن اسلامی تمدنی است كه چالش آن تا حدودی متفاوت از ديگر چالش‌هاست، چراكه اين تمدن اساساً ريشه در نوعی پويايی جمعيت دارد. بعد ادامه می دهد: رشد بالای زاد و ولد كه در اكثر كشورهای اسلامی شاهد آن هستيم، اين چالش را متفاوت كرده است. امروزه بيش از ۲۰ درصد از جمعيت جهان اسلام را جمعيت بين ۱۵ تا ۲۵ سال تشكيل می دهد كه اين خطر بزرگی برای اهداف غرب به حساب می آيد. ژاك شيراک هم گفته بود: اروپا در حال محو شدن است و به‌ زودی كشورهای ما خالی می شوند. به همين دليل است كه بعضی كشورها مثل كانادا به‌طور جدی روی برنامه‌ مهاجرت‌پذيری سرمايه‌گذاری كرده‌اند و از زاد و ولد حمايت می كنند.

چند كج‌ فهمی درباره‌ فرزندآوری

۱- والدين برای خود زندگی كنند نه فرزندان!

يك كج‌فهمی در جامعه ما به وجود آمده، اين است كه والدين ما برای فرزندانشان زندگی می كنند و نه برای خودشان! اين باعث می شود كه فرزندان بی اراده بار بيايند و تقاضاهای بيش از حد بكنند. چرا؟ نه دين، نه روانشناسی و نه علم اين شرايط را تأييد نمی كند. شما بايد در حد امكانات خود جهيزيه تهيه كنيد و حتی اگر امكانش را نداريد، تهيه نكنيد. چرا خودتان را به دردسر می اندازيد؟ ما بايد به آن‌چه كه داريم، قناعت كنيم. خود اين، يك كار فرهنگی است، ولی چون مسئولان ما و دولتی های ما و صدا و سيمای ما اين كارها را می كنند، مردم هم ياد می گيرند. ساده‌زيستی بايد از آن‌جا شروع شود تا به مردم عادی هم برسد.

۲- نبايد زن‌ها خانه‌نشين شوند اما...

يك بحث ديگری هم وجود دارد كه البته نظر شخصی من است. ببينيد، در جامعه‌ ما زن‌ها از پايگاه خودشان خارج شده‌اند. مثلاً می گويند زايمان اندام خانم‌ها را به‌ هم‌ می ريزد و زنی كه می خواهد در جامعه فعاليت كند، نبايد تيپش به هم بخورد. اين‌گونه عقايد باعث می شود زاد و ولد كمتر شود. وقتی خانم‌ها از جايگاه خودشان بيرون آمدند، چنين مشكلاتی هم ايجاد می شود. ما نمی گوييم خانم‌ها خانه‌نشين بشوند، بلكه بايد تعادل ايجاد شود.

۳- سهل بگيريد

نكته‌ ديگر اين است كه خانواده‌ها بايد سهل بگيرند. يک جوان نمی تواند هم سربازی برود، هم تحصيلاتش را ارتقاء بدهد، هم خانه بخرد، هم كار پيدا كند و هم مهارت‌های زندگی را داشته باشد. خود ازدواج در واقع يک فرايند و يك روندی است كه زندگی را می سازد. يعنی افراد پس از ازدواج برای ساختن زندگيشان بايد زحمت بكشند و رشد ‌كنند. گاهی من به كسانی كه برای مشاوره می آيند، می گويم اگر يک پسر جوان همه‌ اين خواسته‌های شما را داشته باشد، پس ديگر چه نيازی به زن و همسر دارد؟! آيا اگر او طراوات جسمی و روان‌شناختی داشته باشد، بهتر است يا اين‌كه ماشين و خانه داشته باشد؟ معروف است كه حضرت امام (رحمه‌الله) وقتی برای زوج‌های جوان عقد می خواندند، می گفتند: «برويد با هم بسازيد.» يعنی هم برويد خودتان را بسازيد و خودسازی معنوی كنيد، هم با هم سازش داشته باشيد و هم زندگی را بسازيد. جوانانی كه با تلاش خودشان همه چيز را فراهم می كنند، قدر آن زندگی را بيشتر می دانند. لذا با هم بهتر زندگی می كنند و عموماً طلاق و جدایی بين ايشان پيش نمی آيد؛ عاملی كه زاد و ولد را می آورد پايين.

۴- با نظام آفرينش همگام باشيم

يكک بحث ديگر اين است كه زوجين می گويند اگر فرزندان ‌ما چندتا باشند، درد سرشان زيادتر است و تربيتشان سخت است و پول نداريم و ...! حال آن‌كه در فرهنگ ما اين هست كه: «هر آن‌كس كه دندان دهد نان دهد.» ما بايد با نظام آفرينش همگام باشيم. خداوند فرموده كه وقتی انسانی را می آفريند، روزی اش هم با او است. مبانی دينی ما اين را می گويد. ما بايد خوشبينانه به قضيه نگاه كنيم. اصلاً خود زاد و ولد و افزايش جمعيت،‌ مسائل روزی را هماهنگ می كند و اين‌ها به صورت خودكار همديگر را پوشش می دهد. خداوند فرموده: شما از ترس فقر فرزندانتان را نكُشيد؛ ما روزی شما و آن‌ها را می رسانيم.[1] يا فرموده: از ترس فقر زوجيت را به تأخير نيندازيد؛ ما از جاهايی به شما می دهيم كه اصلاً شما نمی توانيد حساب كنيد. ما از فضل خودمان شما را غنی می كنيم.[2]

لذا اميدواری، توكل به خداوند متعال و ديد مثبت نسبت به نظام آفرينش و جهان هستی باعث شود ما تشويق شويم كه از عهده‌ فرزندان بيشتری بربياييم و اين را بايد در جامعه نهادينه كرد.[3]

* دانشيار دانشكده‌ روانشناسی دانشگاه علامه طباطبايی

-------------------------------

پی نوشت‌:

[1] سوره‌ي اسراء آيه‌ ۳۱ ؛ وَلاَ تَقْتُلُواْ أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُم إنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْءًا كَبِيرًا

[2] سوره‌ي نور آيه‌ ۳۲؛ وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيم

[3] سایت خبری جهان نیوز
 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.