آیا انبیای الهی از روی اختیار گناه نمی‌کنند یا مجبورند؟

21:51 - 1392/10/11
رهروان ولایت ـ اگر به منشأ و علت عصمت دقت کنیم به این نتیجه خواهیم رسید که «عصمت» کاملا اختیاری بوده و شخص معصوم با اراده و اختیار خود است که مرتکب گناه و اشتباه نمی‌شود.
عصمت و اختیار

در کتب کلامی بیان شده «عصمت» در واقع «قوه‌ایست که انسان را از ارتکاب معاصی و افتادن در خطا و اشتباه باز می‌دارد».(1) بنابراین «عصمت» ملکه و قوه‌ایست مانند سایر قوای انسان مثل شجاعت، سخاوت، عفت و... که در انبیاء و اولیای الهی وجود دارد و با استفاده از آن، هرگز گناهی انجام نداده و مرتکب اشتباهی هم نمی‌شوند. یعنی همان‌طور که آدم شجاع ترسی ندارد، یا آدم سخاوت‌مند می‌بخشد، انسان معصوم هم گناه و اشتباهی ندارد.

با توجه به این تعریف، سوالی به ذهن خطور می‌کند و آن این‌که آیا این قوه و این نیرو اختیاری بوده و انبیاء با اختیار و توان خود معصومند، یا نه اجباری بوده و خداوند متعال بدون این‌که خود آنان اراده کنند، آن‌ها را از گناه و اشتباه باز می‌دارد؟

در پاسخ باید گفت: اگر به منشأ و علت عصمت دقت کنیم به این نتیجه خواهیم رسید که «عصمت» کاملا اختیاری بوده و شخص معصوم با اراده و اختیار خود است که مرتکب گناه و اشتباه نمی‌شود، یعنی خود اوست که راه درست را بر می‌گزیند و راه اطاعت فرمان الهی را در پیش می‌گیرد. برای توضیح این مطلب باید به منشأ عصمت اشاره کنیم.

«عصمت» در واقع نشأت گرفته از علم تام انبیاء به شریعت است، چرا که خداوند متعال علم تامی به آنان می‌دهد که لازمه مقام پیامبری آنان است و با توجه به آن، هرگز در تشخیص حکم الهی و موضوعات خارجی دچار اشتباه نمی‌شوند؛ یعنی همیشه می‌دانند این فعل آنان گناه است یا خیر، و در صورتی‌که آن فعل معصیت باشد، هرگز آن‌را انجام نمی‌دهند. هم‌چنین آنان به عواقب گناهان نیز علم دارند و خداوند متعال به آنان علم به عواقب تمام اعمال را داده است و آنان به وضوح می‌دانند که این عمل، چه آثار سوئی را در دنیا یا آخرت به همراه دارد، به همین خاطر از آن اجتناب کرده و آن را ترک می‌کنند.(2)

از طرفی انبیای الهی نسبت به خداوند متعال دارای معرفتی روشن و عمیق هستند و این معرفت، سبب شده است کاملا مجذوب خدا و شیفته او باشند و با این حال هرگز انگیزه‌ای برای گناه و معصیت ندارند، یعنی می‌توانند گناه کنند، ولی چون صاحب خود را خوب می‌شناسند و او را دوست دارند، هرگز با او مخالفت نکرده و معصیتی را انجام نمی‌دهند.

در نتیجه: علم و شناخت، از مبادی و مقدمات افعال اختیاری انسان است و انبیای الهی و دیگر معصومان اولا: شناختی کاملی از هستی و خداوند متعال دارند و همین امر موجب عشق بیش از حد آنان به خداوند متعال شده است؛ ثانیا: علم کاملی به شریعت و عواقب گناهان دارند که باعث ترک گناه می‌شود. بنابراین، ترک گناه و معصیت و عصمت از آن‌ها، که نتیجه علم و شناخت است، از طریق اختیار به دست می‌آید و با آن منافات ندارد. یعنی انبیاء الهی چون می‌دانند گناه چیست و چه آثاری دارد، آن‌را با میل و اراده و خواست خود، ترک می‌کنند.

(1).الإلهيات على هدى الكتاب و السنة و العقل، ج‏3، ص: 158
(2). اللوامع الإلهية، ص 170

نظرات

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.