شوخی به چه قیمتی؟

18:53 - 1392/07/05
رهروان ولایت ـ شوخی و خنده خصلتی است که باعث می‌شود خستگی روحی و جسمی انسان برطرف گردد. ولی حد و مرز آن‌ها باید مشخص باشد، و از حالت اعتدال خارج نگردد. زیرا تا زمانی‌که در حد مجاز و معقول باشد، شادی آور است و در غیر این‌صورت باعث آزار و اذیت دیگران و ریختن آبروی آن‌ها می‌شود.
خنده

آبرو از دو کلمه «آب» و «رو » ترکیب شده است. «آب» همان مایع حیات و زندگی و «رو» به‌معنای چهره و صورت است. بنابراین، آبرو به‌معنای آب و رنگی است که هر کس بر چهره دارد. هیچ كس حق ندارد خود را صاحب آبروی مردم بداند تا هر وقت خواست حرمت آن‌ها را مورد تعّرض قرار دهد، بنابراین در جمعی که هستیم باید مراقب باشیم تا با رفتار و سکنات خود، آبروی خود و دیگران را نبریم. و این سرمایه انسانی را به چوپ حراج نگذاریم. 

برخی از رفتارهای بشر، دو چهره داشته، به دو شکل نمایان می‌شود: گاه «ستوده و زیبا» و گاه «نکوهیده و زشت» مانند مزاح و شوخی کردن، که اگر افراط شود و یا از مرز شرع فراتر رود پیامدهای منفی از جمله بی آبرویی را در پی دارد.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «کَثرَةُ اَلمِزاحِ تَذهَبُ بماء الوَجهِ»[1]؛ «زیاد شوخی کردن آبرو را می‌برد.»

وقتی شوخی و مزاح، از مرز اعتدال خارج شود و به وادی افراط کشیده گردد، باعث تحقیر و اهانت می‌شود، و چه بسا طرف مقابل در دفاع از آبروی خویش و حفظ شخصیتش به مقابله می‌پردازد. اینجاست که شوخی تبدیل به کدورت و دشمنی می‌گردد.

و آنجا که مزاح با هدفی باطل و نادرست انجام شود، ابزاری در دست هوای نفس انسان بوده و موجب تقویت نفس اماره و بروز رفتار ناشایست، و ریختن آبروی افراد می‌شود.

امام صادق علیه‌ السلام در این زمینه می‌فرمایند: «إِيَّاكُمْ وَ الْمِزَاحَ فَإِنَّهُ يَذْهَبُ بِمَاءِ الْوَجْه‏»[2]؛ «از شوخی کردن بپرهیزید که باعث ریختن آبرو می‌شود.»

همچنین خنده که رفتاری ظاهری است و از حالت شگفتی، انبساط روحی یا شادی پدید می‌آید، و گاه معلول مزاح و شوخی است، اگر از حالت اعتدال خارج شود و به افراط کشیده شود باعث تخریب شخصیت و وجهه انسان می‌گردد.

امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند: «کَثرَةُ اَلضِّحکِ تَذهَبُ بماء الوَجهِ»[3]؛ «بسیار خندیدن آبرو را می‌برد.»

و گاه خندیدن به رفتار دیگری موجب شرم و از بین رفتن آبروی او می‌شود، که در این حال باید از خنده جلوگیری کرد؛ برای نمونه، وقتی شخصی به اشتباه حرفی می‌زند یا بی اختیار حرکتی انجام می‌دهد که خنده دار بوده، موجب شگفتی می‌شود، به سخن یا رفتار او نباید خندید؛ چرا که این خنده موجب شرمندگی و تخریب شخصیت او می‌گردد.[4]

بنابراین، در شوخی کردن با دیگران، باید از افراط و زیاده روی پرهیز گردد، تا هم از تخریب و توهین و بی آبرو شدن دیگران جلوگیری شود، و هم اعتبار و حرمت خودِ شخص حفظ بماند. زیرا شاد شدن به قیمت اهانت به شخصیت و آبروی یک انسان، سزاوار نیست.

 

پی‌نوشت:

[1].کافی، ج2، ص665، ح14

[2].همان، ص664

[3].همان

[4]. ر.ک. اخلاق الاهی، ج5، ص258

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.