قضیه پیامبر اکرم(ص) و زینب بنت حجش در منابع شیعی

15:53 - 1399/03/06

روایاتی که می‌گویند پیامبر عاشق زینب، عروس خود شد جعلی و نادرست هستند.

شبهه: در روایات شیعه آمده که پیامبر(ص) برای کاری در خانه زید آمد و زینب را در حال حمام کردن دید! یک دل نه صد دل عاشقش شد و زید را مجبور کرد که او را طلاق دهد. سپس خودش با زینب ازدواج کرد!

جواب:
در منابع شیعی سه روایت وجود دارد که منشأ ایجاد شبهه‌ی مذکور است. در ادامه به نقد و بررسی این سه روایت می‌پردازیم:
1. در تفسیر قمی از امام صادق(علیه‌السلام) نقل شده: «روزی از زید خبری نشد، رسول الله در خانه‌اش رفت تا از او احوال‌پرسی کند، زینب وسط اتاق نشسته و مشغول درست کردن عطر بود، پیامبر به او نگاه کرد، زینب بسیار نیکو و زیبا بود، پیامبر فرمود: «سبحان الله، خالق النور و تبارک الله احسن الخالقین» سپس برگشت. در حالیکه مهر زینب در قلبش جای گرفته بود!...».
درباره انتساب تفسیر قمی به  که هم‌اکنون در بازار است، به علی بن ابراهیم قمی تردید جدی وجود دارد. زیرا اولا: همه‌ مطالب تفسیری علی بن ابراهیم در آن نیست؛ ثانیا: همه‌ آنچه در آن وجود دارد، از علی بن ابراهیم قمی نیست، بلکه منتخبی از مطالب چندین تفسیر مختلف است! طبق تحقیقات دقیق آیت الله شبیری زنجانی، این تفسیر نوشته‌ی علی بن حاتم قزوینی است که از کتاب‌های مختلفی، روایاتی را جمع‌آوری کرده است.

روایت مذکور در منابع روایی و تفاسیر قدیمی شیعه، نقل نشده، حتی شیخ طوسی(ره) در تفسیر خود نیز چنین حدیثی را نقل نکرده است. ابوالفتوح رازی، همین مطلب را از منابع اهل سنت نقل کرده و آن‌را مخالف دیدگاه شیعیان معرفی کرده است. طبرسی نیز با وجود نقل این روایت، با مضمون آن مخالفت کرده است. لذا، احتمال جعل و  دست بردن در روایات این کتاب، بسیار زیاد است. بنابراین، هرچند سند این روایت علی‌القاعده صحیح است، اما به هیچ‌وجه قابل پذیرش نیست.

2. در تفسیر قمی روایت دیگری از تفسیر ابوالجارود با همین مضمون روایت شده است.
ابوالجارود زیاد بن منذر کوفی رئیس فرقه جارودیه (یکی از فرق زیدیه) است که معتقد به امامت زید بن علی (علیه‌السلام) بودند. او مورد نکوهش امام باقر و امام صادق(علیهماالسلام) قرار گرفته است و شخصیت مذمومی دارد و مورد اعتماد شیعیان نیست.

3. در کتاب عیون اخبارالرضا(علیه‌السلام) نیز شبیه این مضمون نقل شده است؛ این روایت، در کتاب احتجاج نیز نقل شده است. اما این روایت در منابع معتبر شیعه وجود ندارد. سید مرتضی به این روایت اشاره کرده و آن‌را «الروایة الخبیثة» (روایت فاسد و پلید) نامیده است و به شدت آن‌را رد کرده.
این روایت با چهار واسطه نقل شده است: «تمیم بن عبدالله قرشی» توسط ابن غضائری تضعیف شده و علامه حلی نیز او را از ضعفا دانسته است. پدر تمیم (عبدالله بن تمیم قرشی) از این افراد مجهول الهویه است. علی بن محمد بن جهم نیز جزء ناصبین و دشمنان اهل بیت(علیهم‌السلام) بوده از این جهت، روایت به شدت ضعیف است.

بررسی محتوای حدیث
این روایات سه‌گانه، مخالف قرآن هستند. زیرا در قرآن کریم به عصمت رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) تصریح شده است. از طرف دیگر، این روایات مخالف سایر روایات هم هستند، امام صادق(علیه‌السلام) قصه‌ی دروغین عشق پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به زینب بنت جحش را یکی از تهمت‌هایی دانسته است که دشمنان‌ به ایشان نسبت داده‌اند. این روایت از نظر سندی قابل قبول است، زیرا رجال آن همگی جزء موثّقین هستند. روایت دیگری هم از امام رضا(علیه‌السلام) نقل شده که حضرت، در مجلس مامون در جواب به شبهات علی بن محمد بن الجهم درباره‌ی عصمت انبیا(علیهم‌السلام)، به قضیه زینب و پیامبر اکرم اشاره کرده و فرمود در زمان جاهلیت هم خیال می‌کردند که فرزندخوانده، واقعا فرزند محسوب می‌شود و همچنان که همسر فرزند(عروس) تا ابد با پدرشوهرش محرم می‌شود (حتی بعد از طلاق)، همسر فرزندخوانده هم به همین صورت است. درحالی‌که چنین نبود. پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) برای مبارزه با این تفکر جاهلی، ماموریت یافت که با زینب بنت جحش که قبلا همسر زید بن حارثه(فرزندخوانده رسول الله) بود، ازدواج کند.

در نتیجه:
در منابع شیعی، کلا سه روایت جعلی وجود دارد که قصه‌ی دروغین عشق پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) به زینب همسر زید، را بیان کرده‌اند. این روایات علاوه بر ضعف سندی، به دلیل مخالفت با آیات و روایات مربوط به مقام رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به هیچ وجه قابل پذیرش نیستند.

________________________________
برای مطالعه بیشتر به این مطلب مراجعه کنید.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.