تقدس پیامبر اسلام(ص) در میان صحابه

10:04 - 1398/12/03

پیامبراکرم(صل‌الله‌علیه‌وآله) مورد تقدس و احترام صحابه بوده‌اند.

پیامبر

شبهه: خود پیامبر اسلام(صل‌الله‌علیه‌وآله) و اهل بیت(علیهم‌السلام) در زمان حیات خویش تقدسی نداشته‌اند به همین خاطر جسارت‌های زیادی از صحابه نسبت به ایشان شده است.

پاسخ: تقدس معصومین(علیهم‌السلام) برخواسته از ارتباطی است که با خدای متعال دارند، به همین خاطر بی‌احترامی صحابه نمی‌تواند از این تقدس چیزی کم کند، علاوه بر آن اگر برخی از صحابه به ایشان بی‌احترامی کرده‌اند، موارد متعددی از رفتار صحابه نقل شده است که به آن حضرت تبرک جسته و ایشان را مقدس شمرده‌اند.

شبهه: خود پیامبر اسلام(صل‌الله‌علیه‌وآله) و اهل بیت(علیهم‌السلام) در زمان حیات خویش تقدسی نداشته است به همین خاطر جسارت‌های زیادی از صحابه نسبت به ایشان شده است؛ لذا آیات متعددی از قرآن نازل شده است که ایشان به رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) احترام بگذارند و حرمت ایشان را حفظ کنند آیاتی مانند آیه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ[حجرات/2] ای کسانی که ایمان آورده‌اید! صدای خود را فراتر از صدای پیامبر نکنید، و در برابر او بلند سخن مگویید (و داد و فریاد نزنید) آن گونه که بعضی از شما در برابر بعضی بلند صدا می‌کنند، مبادا اعمال شما نابود گردد در حالی که نمی‌دانید!» و ...

پاسخ: در پاسخ به این ادعا لازم است ابتدا به این نکته مهم اشاره کنیم که در این شبهه مغالطه‌ای از سوی گوینده آن است و آن اینکه، مقدس بودن یک امر را به احترام مردم محول کرده است، به این معنا که چون مردم احترام نکرده‌اند و حرمت نگه نداشته‌اند پس مقدس نیست، در حالی که تقدس یک امر برخواسته از رابطه‌ای است که یک فرد یا چیزی با خداوند متعال دارد،[1] به همین خاطر محمد امین(صلی‌الله‌علیه‌وآله) چون منسوب به خدای متعال است و رسول ایشان است مقدس شمرده شده است، پس بر این اساس اگر تمام مردم نیز به فردی بی‌احترامی کنند، هیچ‌ گاه از تقدس آن کم نخواهد شد چون احترام مردم نقشی در تقدس امر ندارد، بلکه تنها ظهوری است از آن تقدس واقعی.

اما در ادامه باید دقت داشت که تمام صحابه رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از جهت معرفتی در یک حد نبوده‌اند، به همین خاطر رفتار هر کدام از صحابه بر اساس مقدار معرفتی بوده است که نسبت به جایگاه حضرت داشته‌اند، لذا خدا در قرآن مجید به برخی از صحابه تذکر می‌دهد که صوت خویش را بالاتر از صدای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نبرند[حجرات/4] و یا ایشان را مانند یکدیگر صدا نزنند.

با توجه به این نکته، زمانی که به صدر اسلام نگاه می‌کنیم، صحابه‌ای را می‌بنیم که برای پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله)  تقدس بسیار بالایی برخوردار بوده‌اند به گونه‌ای که به آثار حضرت تبرک می‌جسته‌اند و آن را مقدس بر می‌شمرده‌اند که در ادامه به مواردی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.

انس بن مالک می‌گويد: «پيامبر(ص) را ديدم در حالی که آرایشگر، موهای آن حضرت را می‌تراشيد. اصحاب دور آن حضرت را گرفته بودند و هر تار موی آن حضرت در دست يکی بود. آن‌ها نمی‌گذاشتند حتی يک تار موی آن بزرگوار بر زمين بيفتد».[2]
در روایت دیگری آمده که روزی رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از دهانه مشکی آب نوشيدند، بعد از ایشان یکی از صحابه دهانه مشک را بریده و به عنوان تبرک نزد خویش نگه داشت.[3]

یا یکی دیگر از صحابه بیان می‌کند که خدمت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) رسیدم، در حالی که وضو می‌گرفت و مردم بر هم سبقت می‌گرفتند تا از آب وضوی حضرت بهره ببرند، هر کس از آن آب بر می‌داشت، برای تبرک به خود می‌مالید و کسی هم که به آن دسترسی پیدا نمی‌کرد به دست دیگران دست می‌مالید و بر روی خود می‌کشید.[4]

حتی این تقدس واحترام نسبت به آثار رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بعد از وفات ایشان نیز ادامه داشت، به عنوان نمونه صحابه و حتی غير صحابه از خاک قبر حضرت به عنوان تبرک برمی‌داشتند. آنان از دیواری که روزنه‌ای به سوی قبر داشت خاک قبر ایشان را بر می‌داشتند تا آنکه عایشه از ترس تمام شدن خاک قبر و نمایان شدن بدن مطهر پیامبر و خراب شدن قبه، با بستن روزنه، مسلمانان و صحابه را از برداشتن خاک قبر مطهر پیامبر اکرم(صل‌الله‌علیه‌وآله) ممنوع و محروم کرد.[5]

 و این موارد به قدری زیاد است که جایی هیچ‌گونه شبهه‌ای باقی نمی‌گذارد که برخی از صحابه به تقدس رسول خدا(صل‌الله‌علیه‌وآله) ایمان داشته‌اند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی‌نوشت
[1]. ر.ک. به این قسمت.
[2]. صحیح مسلم، مسلم ابن حجاج نیشابوری، دارالفکر بیروت لبنان، ج۴، ص۱۸۱۲.
[3]. مسند، احمد ابن حنبل،دار صادر، بیروت لبنان، ج۱۹، ص۲۵۵.
[4].صحیح بخاری، محمد ابن اسماعیل بخاری، دارالفکر لطباعة النشر و التوزیع، ۱۴۰۱، ج ۱، ص۵۸.
[5]. سمهودی ،وفاءالوفاءباخبار دار المصطفی،موسسه التاریخ العبری، چاپ اول،1430ق،(4جلد در 2جلد)، ج1،ص 544.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.