شبهه غسل شبانه حضرت زهرا(س) و نامحرمیت زن بعد از وفات، به شوهرش

20:03 - 1398/11/09

گرچه وفات زن سبب می‌شود که برخی از احکام ازدواج از بین برود ولی محرمیت زن با همسر خویش باطل نمی‌شود به همین خاطر امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) خودشان حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) را غسل دادند.

فاطمیه

حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) بعد از وفات رسول خدا(صل‌الله‌علیه‌وآله) به تنهایی در مقابل ظالمان و غاصبان زمان خود ایستاده و از حق امام خویش دفاع می‌کند و در این مسیر به شهادت می‌رسد، پس از شهادت دخت رسول خدا(صل‌الله‌علیه‌و آله) حوادث متعددی نقل شده است از آن جمله ، غسل شبانه آن حضرت و دفن شبانه ایشان بدون حضور منسوبین به دستگاه خلافت و... که در ادامه به تبیین یکی از این وقایع پرداخته و به شبهه‌ای که در این زمینه مطرح شده است، پاسخ می‌دهیم.

غسل شبانه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) توسط مولای متقیان امام علی(علیه‌السلام) از موضوعاتی است که به تواتر نزد مسلمانان اثبات شده است به گونه‌ای که صاحب طبقات الکبری در کتاب خویش به این موضوع اشاره می‎کند[1] و ابن قدامة مقدسی از علمای حنبلی در مورد این موضوع می‌گوید: این مطلب در بین صحابه مشهور بوده و کسی منکر آن نیست و اجماعی است.[2] علاوه بر این نقل‌هایی که از سوی علمای اهل تسنن شده است، روایات متعددی نیز از شیعه به دست ما رسیده است، که به عنوان نمونه به چند مورد از آنها شاره می‌کنیم.

ابن عباس در روایتی این گونه نقل می‌کند که صدیقه طاهره(سلام‌الله‌علیها) در زمان شهادت خویش این گونه وصیت می‌کند و می‌فرماید: «یا علی! من فاطمه دختر حضرت محمّد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌باشم. خدا مرا در دنیا و آخرت برای تو تزویج نمود. تو از دیگران برای (غسل و کفن) من مقدم هستی، مرا حنوط کن غسل بده، شبانه مرا دفن کن، شبانه بر بدنم نماز بگذار، شبانه به خاکم بسپار، احدی را از فوت من آگاه نکن من تو را به خدا می‌سپارم و تا روز قیامت به فرزندانم سلام می‌رسانم. موقعی که شب فرا رسید حضرت امیر (علیه‌السّلام)، جسد مقدس حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) را غسل داد و در میان تابوت نهاد.»[3]

یا در روایت دیگری از امام جعفر صادق (علیه‌السّلام) پرسیدند: «چه کسی فاطمه (سلام‌الله‌علیها) را غسل داد؟ فرمودند: حضرت امیر(علیه‌السلام)؛ زیرا حضرت زهرای اطهر (سلام‌الله‌علیها)، صدیقه بود، غیر از شخص صدیق کسی حق نداشت وی را غسل دهد.»[4]

در حدیثی دیگر مفضل نقل می‌کند که به امام صادق (علیه‌السّلام) عرض کردم: «چه کسی فاطمه (سلام‌الله‌علیها) را غسل داد؟ فرمود: امیرالمؤمنین! من این‌مطلب را از گفته آن حضرت بزرگ شمردم و تعجب کردم؛ فرمودند: گویا از آنچه به تو خبر دادم دلتنگ شدی؟ عرض کردم: چنین است، قربانت گردم. فرمودند: دلتنگ مباش، زیرا او صدیقه (معصومه) است و جز معصوم نباید او را غسل دهد، مگر نمی‌دانی که مریم را جز عیسی غسل نداد؟»[5]

برخی در مقابل این مطلب مسلم تاریخی به مخالفت برخواسته و مدعی شده‌اند که با مرگ زوجیت از بین می‌رود به همین خاطر مرد می‌تواند با خواهر آن زن ازدواج کند یا اینکه همسر چهارم بگیرد و ... در واقع مرگ سبب نامحرم شدن زن به همسر خویش می‌شود از این‌رو معنا ندارد که امام علی(علیه‌السلام) بعد از شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) ایشان را غسل داده باشد!؟

در پاسخ به این ادعا لازم است به این نکته اشاره کنیم که گرچه با فوت زن یک سری از کارها برای همسر وی جایز نمی‌باشد ولی بنابر روایات و این سیره مسلم تاریخی که از شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) بیان شده است به این نکته رهنمود می‌شویم که برخی از اعمال بعد از وفات همسر همچنان جایز است مانند لمس کردن و دیدن و...

به عنوان نمونه به این دو روایت دقت کنید:

عبدالله به سنان می گوید: به امام صادق(علیه‌السلام) عرض کردم: «اگر خانمى بمیرد، شوهر او مى‌‏تواند به اندام او بنگرد؟ و اگر غسّال و مرده شوى زن نباشد، مى‏‌تواند بدن او را غسل‏ بدهد؟ و نیز اگر مردى بمیرد، خانم او مى‌‏تواند به اندام او بنگرد و اگر لازم شود، مى‏‌تواند او را غسل بدهد؟ حضرت فرمود: مانعى ندارد.»[6]

ابو بصیر می گوید: از حضرت امام جعفر صادق(علیه‌السلام) پرسیدم که هر گاه زنى بمیرد چه کسی به نماز خواندن بر آن زن سزاوارتر است، حضرت فرمود: «شوهرش سزاوارتر است به او، پس ابو بصیر پرسید که شوهرش از پدر و فرزند و برادرش سزاوارتر است؟ حضرت فرمود که بلى او سزاوارتر است و می تواند او را غسل دهد.»[7]

با توجه به همین نکات است که مراجع شیعه فتوا به این موضوع داده‌اند و فرموده‌اند: «میّت و کسی که او را غسل می ‏دهد از نظر زن و مرد بودن باید مانند هم باشند، پس نباید مرد، زن را و زن، مرد را هرچند با پوشش و بدون لمس و نگاه کردن باشد، غسل دهد، مگر بچه ‏ای که عمرش از سه سال بیشتر نیست که هر یک از مرد و زن می ‏توانند بچه‏ ای که در جنسیت با آن‏ها همانند نیست را غسل دهند اگرچه برهنه باشد، و مگر زن و شوهر که می ‏توانند همدیگر را- حتی به طور برهنه- اگرچه هم‏جنس وجود داشته باشد، غسل دهند، حتی برای هر یک جایز است به عورت دیگری نگاه کند، اگرچه مکروه است.»[8]

پس با توجه به نکاتی که گفته شده است گرچه برخی از احکام زوجیت به خاطر فوت از بین می‌رود ولی هیچگاه زن و شوهر با یکدیگر نامحرم نمی‌شوند به همین خاطر یکدیگر را می‌توانند غسل دهند، بلکه بنابر روایات این کار برای همسر متوفی سزاوارتر است.

ــــــــــــــــــــــــــــــ

پی‌نوشت
[1]. الطبقات الکبری، زهری، محمد بن سعد، دار صادر – بیروت،ج۸،ص۲۸.
[2]. المغنی فی فقه الامام احمد بن حنبل الشیبانی، مقدسی حنبلی، عبدالله بن احمد، ج۲، ص۳۹۰.
[3]. بحار الانوار، علامه مجلسی، مؤسسة الوفاء - بیروت - لبنان، ج۴۳، ص۲۱۴.
[4]. وسائل الشیعة، شیخ حر عاملی، تحقیق و نشر:مؤسسة آل البیت(علیهم‌السّلام) لاحیاء التراث، الطبعة:الثانیة، ۱۴۱۴ه.ج۱۲، ص۵۳۳، ح۲۸۳۴.
[5]. الکافی، ثقه الاسلام کلینی، اسلامیه، تهران، الطبعة الثانیة، ۱۳۶۲ ه. ش،ج۱، ص۴۵۹، ح۴.
[6]. کافى، ج 3، ص 157.
[7]. همان، ص 177.
[8]. تحرير الوسيلة،امام خمینی(ره)، مترجم: اسلامى، على‌، دفتر انتشارات اسلامى، ج‌1، ص121.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.