تأثیرپذیری متفکران تقریب مذاهب مصر از شیخ محمدعبده

10:46 - 1398/08/18

شیخ محمّد عبده با دغدغه اصلاح‌­گری و وحدت امت اسلامی «جمعیة التقریب بین الادیان و المذاهب» را تأسیس کرد و متفکران تقریب مذاهب اسلامی در مصر (در نیمه اول قرن بیستم)، متأثر از محمد عبده بوده‌اند.

در دوران معاصر، عالمان بسیاری از شیعه و اهل سنت، در اندیشه تقریب سهیم بوده‌اند؛ یکی از این افراد شیخ محمد عبده، مفتی، فقیه و مصلح مصری اهل سنت است؛ یکی از اقدامات وی، تأسیس «جمعیة التقریب بین الادیان و المذاهب» است که در تاریخ تقریب مذاهب اسلامی جالب توجه است و نشان از آرمانی دارد که بعدها توسط شاگردانش توسعه داده شد.
عبده نسبت به موضوع تکفیر در جهان اسلام بسیار حساس بود و بر این سخن معروف تأکید می‌کرد که اگر سخن یک مسلمان از صد وجه محتمل کفر باشد و تنها از یک وجه محتمل ایمان، باید بر ایمان گوینده‌اش حکم کرد، اما تکفیری‌ها اگر سخنی که به صد وجه حمل شود و تنها یک وجه آن به کفر حمل شود، با همان یک وجه آن فرد را تکفیر می‌کنند؛ نسل اول متفکران تقریب مذاهب اسلامی در مصر در نیمه اول قرن بیستم، متأثر از محمد عبده بوده‌اند.
عبده طرفدار اصلاح تدریجی بود و با انقلاب دفعی موافق نبود. وی معتقد بود که آموزش و پرورش و تربیت دینی جامعه بر تعلیم و هر حرکت سیاسی تقدم دارد؛ از این‌رو برخی عبده را سلفی دانسته‌اند، اما چنان‌که از نقد او بر کتاب فرح انطون با عنوان «ابن‌رشد و فلسفته» برمی‌آید، اندیشه او با بسیاری از نحله‌های فکری سلفی متفاوت است.
به دلیل داشتن دغدغه اصلاح‌­گری و وحدت امت اسلامی است که شیخ محمّد عبده با وجود تعلق به جامعه مصر، از حیث اندیشه‌­های سیاسی و دینی، وجهه‌­ای فراملّیتی و مذهبی یافته است. امید است که بتوانیم با بهره‌­گیری از آرای پیشگامان بیداری اسلامی، هم­‌چون «شیخ محمّد عبده» قدمی به سوی وحدت امت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی برداریم.

پی‌نوشت:
مقاله آشنایی با پیشگامان بیداری اسلامی، حامد رستمی نجف آبادی.
شیعه‌شناسی اهل سنت و چالشهای فراروی آن، کامیار صداقت ثمر حسینی، ج1، ص53و54.

برگرفته از «ایجاد اندیشه تقریب مذاهب بین علمای مصر، متأثر از عملکرد محمد عبده»

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.