نقد شبهه «فقرا محتاج عدالتند نه صدقه!»

09:10 - 1398/08/17

صدقه نه تنها ضد عدالت نیست، بلکه عین عدالت است. 

فقر و عدالت

اسلام، دین عدالت‌محور است و صدقه را نیز برای اجرای همان عدالت در سطح جامعه وضع کرد که اگر این سنت حسنه هرچه بیشتر گسترش یابد، بدون شک فقر نیز هر چه بیشتر از سطح جامعه، رنگ می‌بازد. پس صدقه به سهم خود، نقش موثری در فقرزدایی و توازن عدالت اقتصادی در جامعه دارد. برای مطالبه‌گری عدالت در سطح کلان، نباید ریشه سنت‌های حسنه‌ای را زد که به سهم اندک خود، نقشی مهم در تحقق عدالت در سطح جامعه دارند.
 

شبهه: صدقه هیچ کمکی به فقرا نمی‌کند. ما این کار را فقط برای آرام کردن وجدان خود انجام می‌دهیم؛ فقرا، محتاج عدالتند نه صدقه!

پاسخ:
اولا:
در این شبهه، شبهه‌افکن با ایجاد دوگانگی بین عدالت و صدقه، طوری به مخاطب القا می‌کند که گویی صدقه دادن ضد عدالت است.
اسلام دینی عدالت‌محور است و اتفاقا برای رسیدن به عدالت اجتماعی، صدقه را قرار داده است. اسلام صدقه و انفاق را قرار داده تا ثروتمندان، تنها خودشان از ثروت‌شان بهره نبرند، بلکه طبقه فقیر و ندارِ جامعه نیز از دارایی‌شان بهره ببرند. آیا این عدالت نیست؟!
برنامه عدالت اقتصادی اسلام، برنامه‌ی گسترده ایست که اگر به خوبی در جامعه پیاده شود، بخش اعظمی از فقر در جامعه اسلامی برچیده می‌شود. نظام اقتصادی وقف، صدقه، انفاق، قرض الحسنه، کفارات، نذر، خمس، زکات، مالیات و...، همگی برای برچیده شده فقر و ناعدالتی اقتصادی و ایجاد توازن اقتصادی و عدالت اجتماعی در جامعه است.
اما در عصر حاضر به خاطر کم‌رنگ‌شدن همین سنت‌های حسنه، چهره فقر گسترده‌تر شده است. اگر این سنت‌های حسنه از جانب قشر ثروتمند به صورت فراگیر انجام ‌شود و قشر ضعیف را دریابند، هرگز شاهد شکاف طبقاتی میان غنی و فقیر نخواهیم ‌بود. پس صدقه نه تنها ضد عدالت نیست، بلکه تحقق بخشی از عدالت توسط صدقه‌دهندگان است.

دوما: شبهه‌کننده در فرازی دیگر از نوشتار خود، این‌گونه القا می‌کند که گویی ما صدقه را فقط و فقط برای آرامش خاطر خود به فقیر می‌دهیم، اما قشر مومن جامعه، از روی خیرخواهی و ثواب، عمل صدقه و انفاق را انجام می‌دهند. ما صدقه را تنها برای آرامش خاطر خود نمی‌دهیم، بلکه برای خدا و نیز آرامش دریافت‌کننده‌ی صدقه و هم‌گرایی اجتماعی یا برای اهداف دیگری صدقه می‌دهیم.

سوما: شبهه‌کننده در بخش ابتدایی از نوشتارش مدعی‌ است که صدقه هیچ کمکی به فقیر نمی‌کند. اما این حرف درست نیست و بسیاری از فقرا، اندک امورات زندگی‌شان با همین مقدار کمک مردم می‌گذرد و اگر همین مقدار صدقه نباشد، ادامه حیات برایشان مقدور نخواهد بود.

چهارما: اتفاقا ما هم قبول داریم که درآمد و ثروت ملی، باید عادلانه میان تمام اقشار جامعه تقسیم شود، اما ضرورت و اهمیت بسیار این مساله و مطالبه تقسیم عادلانه درآمدهای ملی، چه دخلی به صدقه دارد که بخواهیم از اهمیت آن بکاهیم و آثار و برکاتش را انکار نماییم؟! این دو، دو امر جدای از هم هستند که با هم تداخلی ندارند، زیرا صدقه دادن، امری فردی است و توزیع عادلانه ثروت ملی، امری دولتی و حکومتی است و هر کدام از این دو در جایگاه خود اهمیت و ضرورت اجتماعی دارند. پس تاکید بر ضرورت هیچ‌کدام نباید موجب کم‌رنگ کردن ضرورت و اهمیت دیگری شود، بلکه باید بر هر دو ضرورت در جایگاه خودشان تاکید کرد. لیکن شبهه‌افکن به گونه‌ای القا می‌کند که گویی مردم، از اهمّ دست کشیده و تنها به صدقه غیر مهم و بی‌فایده اکتفا کرده اند.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.