تاریخ و تعداد شهدای کربلا

21:47 - 1398/07/24

بنا بر مشهور مورخان تعداد شهدای کربلا هفتاد و دو نفر بوده است.

کربلا

شبهه: بنابر نقل مسعودی تعداد شهدای کربلا هشتاد و هفت نفر است، و شیعه در تعداد شهدای کربلا دچار اشتباه شده است.

پاسخ: مورخان زیادی تعداد شهدای کربلا را هفتاد و دو نفر بیان کرده‌اند، از این‌رو قول مسعودی در مقابل ایشان از اعتبار چندانی برخوردار نیست.

شبهه: یکی از دروغ‌هایی که شیعیان دائماً تکرار می‌کنند، این است که اصحاب حسین بن‌علی ۷۲ نفر بوده‌ و به شهادت رسیده‌اند؛ اما وقتی به کتب معتبر تاریخی می‌نگریم، می‌بینید که تعداد یاران حسین بسیار بیش از این تعداد بوده است، به عنوان نمونه مسعودی در کتاب خویش تعداد شهداء کربلارا هشتاد و هفت نفر معرفی می‌کند.

پاسخ:

این ادعا در حالی بر علیه شیعیان مطرح می‌شود که اگر شخصی با تاریخ آشنایی داشته باشد، به طور قطع چنین خورده‌ای به شیعیان نخواهد گرفت، زیرا برای قضاوت در مورد حوادث تاریخ لازم است موضوعات متعددی مورد بررسی قرار بگیرد و به صرف گفته یک نفر نمی‌توان در مورد موضوعات این چنینی قضاوت کرد، از سوی دیگر معمولاً  در شمارش افراد در چنین حوادثی اختلاف نظر طبیعی است، مخصوصاً اگر توجه داشته باشیم که عرب زبان‌ها برای مخاطب قرار دادن افراد گاهی از لقب و گاهی از کنیه و در برخی از موارد اسم یک شخص استفاده می‌کنند، به همین خاطر این احتمال وجود دارد که شخصی که از چنین حوادثی سخن به میان می‌آورد، به خاطر عدم آگاهی کامل به کنیه و لقب یک فرد، دوباره وی را شمارش کند، به همین خاطر افراد بیشتری را برشمارد.

از سوی دیگر، گاهی ملاک‌های شمارش نیز متفاوت است، به عنوان مثال یک تاریخ نویس شاید منظورش از اصحاب امام حسین(علیه‌السلام) افرادی باشد که از مدینه به همراه امام بوده‌اند و در روز عاشورا به شهادت رسیده‌اند ولی در مقابل برخی دیگر، حتی افرادی را که توبه کرده و از سپاه دشمن به کاروان حسینی پیوسته‌اند شمارش کرده باشند.

با توجه به این نکات به بررسی این موضوع می‌پردازیم که شهدای کربلا چند نفر بوده‌اند، در مورد شهدای کربلا اقوال متعددی بیان شده است که بررسی تمام آنها از حوصله این نوشتار خارج است به همین خاطر ما تنها به بررسی قول هفتاد دو نفر و هشتاد و هفت نفر می‌پردازیم.

مورخانی که تعداد شهدای کربلا را هشتاد و هفت نفر معرفی می‌کنند عبارتند از مسعودی در کتاب مروج‏ الذهب(م 346) [1] و نویسده کتاب البدءوالتاريخ(م 507) [2] یاد کرد.

و برخی دیگر از مورخان تعداد ایشان را هفتاد و دو نفر بر شمرده‌اند که به عنوان نمونه می‌توان از الطبقات ‏الكبرى(م 230)[3] الأخبارالطوال(م 282) [4]، أنساب‏ الأشراف(م 279) [5] تاريخ‏ الطبری(م 310)،[6]، تجارب‏ الأمم (م 421) [7] المنتظم(م 597)[8]، ، البدايةوالنهاية(م 774) [9]، نام برد.

البته اقوال دیگری نیز در این زمینه بیان شده است مانند 114 نفر، 145 نفر و ... که چون قائلین زیادی ندارد[10] به بررسی آنها نمی‌پردازیم.

با توجه به مطالبی که بیان شد به خوبی آشکار می‌شود که چرا تعداد شهدای کربلا هفتاد و دو نفر شمرده شده است، چون اولاً تعداد افرادی که این قول را پذیرفته‌اند خیلی بیشتر از دیدگاه هشتاد و هفت نفر است از سوی دیگر، اگر ملاک را قدمت اقوال نیز به شمار آوریم، گفته افرادی که قائل به هفتاد و دو شهید کربلا هستند مقدمتر است چون مسعودی در سده 346 قمری می‌زیسته است در حالی که چهار مورخ که قبل از وی زندگی می‌کرده‌اند قائل به هفتاد و دو نفر شهید هستند. علاوه بر اینکه خود مسعودی نیز دچار تشتت آراء است، زیرا در کتاب دیگر خویش اثبات الوصیه، تعداد شهدای کربلا را شصد نفر بر می‌شمارد. [11] علاوه بر این برخی از محدثین شیعه نیز مانند شیخ مفید تعداد سران شهدای کربلا را هفتادودو نفر برشمرده‌اند[12]، که می‌تواند تایید کننده قول مشهور باشد.

ـــــــــــــــــــــــــــ

پی‌نوشت
[1]. مروج الذهب و معادن الجوهر، أبو الحسن على بن الحسين بن على المسعودي (م 346)، تحقيق اسعد داغر، قم، دار الهجرة، چ دوم، 1409،ج‏3،ص:61.
[2]. البدء و التاريخ، مطهر بن طاهر المقدسى (م 507)، بور سعيد، مكتبة الثقافة الدينية،بى تا،ج‏6،ص:11.
[3]. الطبقات الكبرى، محمد بن سعد بن منيع الهاشمي البصري (م 230)، تحقيق محمد عبد القادر عطا، بيروت، دار الكتب العلمية، ط الأولى، 1410/1990.،خامسة1،ص:475.
[4]. الأخبار الطوال، ابو حنيفه احمد بن داود الدينورى (م 282)، تحقيق عبد المنعم عامر مراجعه جمال الدين شيال،قم، منشورات الرضى، 1368ش،ص:256.
[5]. كتاب جمل من انساب الأشراف، أحمد بن يحيى بن جابر البلاذرى (م 279)، تحقيق سهيل زكار و رياض زركلى، بيروت، دار الفكر، ط الأولى، 1417/1996.،ج‏3،ص:206.
[6]. تاريخ الأمم و الملوك ، أبو جعفر محمد بن جرير الطبري (م 310)، تحقيق محمد أبو الفضل ابراهيم ، بيروت، دار التراث ، ط الثانية، 1387/1967.،ج‏5،ص:455.
[7]. تجارب الأمم، ابو على مسكويه الرازى (م 421)، تحقيق ابو القاسم امامى، تهران، سروش، ط الثانية، 1379شّ،ج‏2،ص:81.
[8]. المنتظم فى تاريخ الأمم و الملوك، أبو الفرج عبد الرحمن بن على بن محمد ابن الجوزى (م 597)، تحقيق محمد عبد القادر عطا و مصطفى عبد القادر عطا، بيروت، دار الكتب العلمية، ط الأولى، 1412/1992. ،ج‏5،ص:339.
[9]. البداية و النهاية، أبو الفداء اسماعيل بن عمر بن كثير الدمشقى (م 774)، بيروت، دار الفكر، 1407،ج‏8،ص:189.
[10]. دانشنامه امام حسين «عليه السلام، محمدى رى‏شهرى، محمد، دار الحديث‏، 1388 ه. ش‏، ج‏6، ص: 84.
[11]. اثبات الوصية، مسعودى، على بن حسين‏، انصاريان‏، 1384 / 1426، ص: 166.
[12]. الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، شیخ مفید، قم: کنگره جهانی شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.ج۲، ص۱۱۳.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.