غسل شب عاشورا و تشنگی اباعبدالله(ع)

10:20 - 1398/06/20

موضوع غسل شب عاشورا امام حسین(علیه‌السلام) و یارانش در شب عاشورا محل تردید است.

کربلا

شبهه: اگرامام حسین(علیه‌السلام) آب نداشته‌اند چطوری در شب عاشورا غسل انجام داده‌اند!؟

پاسخ:موضوع غسل شب عاشورا امام حسین(علیه‌السلام) و یارانش در شب عاشورا محل تردید است و از سوی دیگر چون یاران امام چندین بار آب آورده بودند، این احتمال را می‌دادند که دوباره آب بیاورند.

شبهه: مساله تشنگی حسین بن علی(ع) و یارانش در کربلا یک دروغ از ناحیه علمای شیعه است؛ زیرا بر طبق نقلی که شیخ صدوق آورده، امام حسین(ع) و یارانش شب عاشورا، غسل انجام داده‌اند و انجام غسل نیاز به مصرف آب زیادی دارد که این نکته حکایت کننده از این واقعه است که آب به مقدار کافی برای ایشان وجود داشته است.

پاسخ: اگر کسی با علم تاریخ آشنایی داشته باشد، می‌داند که اگر حادثه‌ای مورد اتفاق همه تاریخ‌نویسان و کتب روایی باشد، از قطعیات و متواتر خواهد بود و اگر در برخی کتب آمده و در برخی کتب نیامده باشد، قطعی و یقینی نیست و اگر تنها در یک کتاب آمده باشد، مورد تردید بوده و باید با دیده شک و تردید به آن نگاه کرد، چون اگر صحیح می‌بود، باید پرسید چرا دیگر کتب آن‌را نقل نکرده‌اند. حال با این توضیح می‌گوییم: یکی از موضوعات مورد اتفاق سیره‌نویسان در حادثه کربلا، موضوع بسته شدن آب بر روی سپاهیان حضرت سید الشهدا(علیه‌السلام) و تشنگی ایشان در زمان شهادت است، به گونه‌ای که افرادی مانند: طبری[1]، ابن اثیر[2]، دینوری[3]، بلاذری[4]، صاحب کتاب طبقات الکبری[5] و... به آن اشاره کرده‌اند، به همین خاطر هیچ یک از تاریخ‌نویسان در مورد تشنگی سپاهیان حسینی در روز عاشورا شک و تردیدی به خویش راه نداده‌اند و این مساله قطعی و یقینی است.

اما موضوع غسل، حضرت سیدالشهدا(علیه‌السلام) در شب عاشورا با یاران خویش تنها در کتاب امالی شیخ صدوق نقل شده است.[6] و در کتب‌ حدیثی قبل از ایشان سخنی از آن به میان نیامده است و بعد از شیخ صدوق وارد کتاب‌های دیگر شده است. از سوی دیگر این واقعه، از فردی به اسم «أبو سعيد الحسن بن عثمان بن زياد التستری» نقل شده است که در کتاب‌های رجالی سخنی از او به میان نیامده و در کتاب‌های حدیثی نیز تنها سه روایت از او نقل شده که یک مورد آن توسط شیخ صدوق در این حادثه است و دو مورد دیگر آن توسط حسکانی در  شواهد التنزيل‏ است.[7]
آنچه این حادثه را بیشتر به چالش می‌کشاند، عدم نقل این حادثه در کتاب‌های تاریخی است که قبل از شیخ صدوق بوده‌ است، این کتاب‌ها گرچه مانند شیخ صدوق به گفتگو حضرت سید الشهدا(علیه‌السلام) با یاران خویش در شب عاشورا پرداخته‌اند، ولی هیچ سخنی از غسل کردن امام و یارانش در این شب به میان نیاورده‌اند، در این زمینه می‌توان به این موارد اشاره کرد: انساب الاشراف[8]، تاریخ یعقوبی[9]، تاریخ طبری[10] و... اشاره کرد.

نکته مهم دیگری که نباید از آن چشم پوشی کرد این است که بنا بر نقل‌های تاریخی زمانی که آب بر کاروان حسینی بسته شد، حضرت سید الشهدا(علیه‌السلام) به قمر بنی هاشم و اصحاب دستور دادند که به شط فرات رفته و برای کاروان آب تهیه کنند[11]. لذا در طول این سه روز چندین بار به فرات رفته و آب آوردند، از این رو بر حسب ظاهر اگر استحمامی نیز انجام شده بر فرض این بوده که دوباره نیز امکان تهیه آب وجود دارد، اما متأسفانه با آغاز جنگ، لشکر کوفه با قدرت بیشتری از فرات محافظت کرده و اجازه ندادند سپاه امام حسین(علیه‌السلام) دوباره بتوانند آب بیاورد، به همین خاطر آّب باقی مانده در کاروان از سوی کودکان در ابتدای صبح مورد استفاده قرار گرفت و بعد از مدتی که گرمای هوا شدت پیدا کرد تشنگی و عطش بر ایشان غلبه کرد.

از سوی دیگر باید به این نکته توجه داشت که در دوران کنونی متأسفانه برای غسل آب زیادی استفاده می‌شود و الا در گذشته بر حسب سنتی که بین مسلمانان رواج داشته است، برای غسل از یک صاع(سه کیلو) آب بیشتر استفاده نمی‌کرده‌اند.

پس با توجه به نکاتی که بیان شد، اصل وقوع این حادثه مورد تردید است و بر فرض قبول آن، با تشنگی روز عاشورا حضرت سید الشهدا(علیه‌السلام) تعارضی ندارد.
___________________________________________
پی‌نوشت
[1]. تاريخ الأمم و الملوك، أبو جعفر محمد بن جرير الطبري (م 310)، تحقيق محمد أبو الفضل ابراهيم، بيروت، دار التراث، ط الثانية، 1387/1967، ج‏5، ص 412.
[2]. الكامل في التاريخ، عز الدين أبو الحسن على بن ابى الكرم المعروف بابن الأثير(م 630)، بيروت، دار صادر - دار بيروت، 1385/1965، ج‏4، ص 53.
[3]. الأخبار الطوال، ابو حنيفه احمد بن داود الدينورى (م 282)، تحقيق عبد المنعم عامر مراجعه جمال الدين شيال، قم، منشورات الرضى، 1368ش، ص 255.
[4]. جمل من انساب الأشراف، أحمد بن يحيى بن جابر البلاذرى (م 279)، تحقيق سهيل زكار و رياض زركلى، بيروت، دار الفكر، ط الأولى، 1417/1996، ج‏3، ص 181.
[5]. الطبقات الكبرى، محمد بن سعد بن منيع الهاشمي البصری (م 230)، تحقيق محمد عبد القادر عطا، بيروت، دار الكتب العلمية، ط الأولى، 1410/1990، خامسة1، ص 472.
[6]. الأمالي، ابن بابويه، محمد بن على‏، كتابچى‏، 1376 ش‏، ص 157.
[7]. شواهد التنزيل لقواعد التفضيل، حسكانی، عبيد الله بن عبد الله‏، مجمع إحياء الثقافة الإسلامية، 1411 ق‏، ج‏2، ص 256؛ ج‏2، ص 479.
[8]. أنساب‏ الأشراف، ج‏3، ص 185.
[9]. تاريخ‏ يعقوبى، ج‏2، ص 244.
[10]. تاريخ‏ طبری، ج‏5، ص 420.
[11]. أخبار الطوال، ص 255.

 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.