مشورت با زنان آری یا خیر!؟

07:04 - 1398/06/02

از دیدگاه اسلام با زنان در زمینه‌ای که تخصص دارند باید مشورت شود.

مشورت با زنان

شبهه: اسلام برای زن ارزشی قائل نیست، به همین خاطر از مشورت با ایشان نهی می‌کند.

پاسخ: روایات مشورت با زنان، دو دسته است، برخی از مشورت با ایشان نهی می‌کنند، برخی دیگر توصیه می‌کنند، از جمع این روایات این‌گونه می‌توان نتیجه گرفت که اسلام با مشورت زنان در زمینه‌ای که تخصص دارند موافق است.

شبهه: در روایات شیعه از مشورت با زنان نهی شده است[1]، که این مطلب حکایت کننده از این واقعیت است که اسلام برای زنان ارزشی قائل نیست.

پاسخ: سرچشمه این ادعا، غرض ورزی شبهه کننده است، چراکه حقوق مختلفی که اسلام برای زن قرار داده است، از این واقعیت حکایت می‌کند که زن در اسلام از ارزش و جایگاه رفیعی برخوردار است، حقوقی مانند حق رأی، مالکیت، نفقه، ارث، دیه و ... . علاوه بر این، اگر شخصی می‌خواهد تفکری را به اسلام یا هر اندیشه دیگری نسبت دهد، باید تمام مطالب و ادعاهای آن اندیشه را مورد توجه قرار داده و سپس به قضاوت بپردازد، در مورد مشورت با زنان نیز باید تمام روایاتی که در این زمینه بیان شده را دید، سپس قضاوت کرد.

بر خلاف ادعا بالا، روایات متعددی در کتاب‌های حدیثی نقل شده که از فایده و ثمره داشتن مشورت با زنان سخن به میان آمده است که به عنوان نمونه به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:
امام کاظم(علیه‌السلام) می‌فرماید: «در ميان بنى اسرائيل مرد صالحى بود كه همسرى شايسته داشت، شبى در خواب ديد كه به او گفته شد: خداوند عمر تو را فلان سال مقدّر نموده كه نيمى از عمرت را در وسعت و توان‌گرى خواهى بود و نصف ديگر را در سختى و فقر به سر مى‏‌برى، خودت انتخاب كن كه كدام نيمه مقدّم باشد، مرد گفت: من همسر عاقل و شايسته‏‌اى دارم كه در امر معاش شريك من است، اجازه دهيد با او مشورت كنم و پاسخ دهم. صبح كه مرد برخاست، ماجرا را به همسر خود گفت: همسرش گفت: اى مرد به نظرم بهتر است نيمه اوّل عمرت عافيت و وسعت باشد، شايد خداوند به ما رحم كند و نعمت خود را تا آخر عمر در حقّ ما تمام كند. در شب دوّم وقتى آن رؤيا تكرار شد، مرد گفت: من ترجيح مى‏‌دهم نيمه اوّل عمرم در وسعت و آسايش باشم. پس، از آن به بعد دنيا به او روى آورد و از هر جهت در وسعت‏ و رفاه قرار گرفت. وقتى نعمت بر او ظاهر شد، همسرش به او گفت: با فقرا و نزديكان خودت ارتباط برقرار كن و به آنها نيكى کن و به همسايگان و برادران خود بخشش کن، وقتى نصف عمر او گذشت و باز هم نعمت ادامه پيدا كرد، شبى در خواب باز هم آن منادى را ديد كه اين بار به او گفت: خداوند تعالى ... به جهت رسيدگى تو، به خويشان و نيازمندان در تمام عمرت تو را در وسعت و عافيت قرار مى‏‌دهد.»[2] در این حدیث، مشورت با یک زن، سبب سعادت و بهره‌مندی یک خانواده از نعمت‌های دنیایی می‌شود.
یا در حدیثی دیگر، امام علی(علیه‌السلام) می‌فرماید:«از مشورت با زنان بپرهیز، مگر زنانی که رشد عقلی در آنان سراغ داری.»[3]

این روایات ما را به این سمت رهنمود می‌کند که مشورت با زنان به صورت مطلق بد نیست، بلکه معیار عاقل و پخته بودن زن است و در این معیار بین زن و مرد فرق نیست، بدون شک مشورت با مردی که چنین صفاتی ندارد(عاقلانه سخن نمی‌گوید و یخته نیست) نیز پسندیده نیست،[4] بلکه مشورت با مردانی نیکوست که عاقلانه و حکیمانه سخن بگویند و بر علم و دانایی انسان اضافه کنند؛ لذا به نظر می‌رسد در مشورت، معیار مهم است، اگر معیار رشد کافی عقلی و پختگی فرد باشد، دیگر زن یا مرد فرقی ندارد و در برخی موارد مشورت با زنان سبب عافیت و رستگاری فرد نیز شده است.

اما نکته مهمی که نباید از آن چشم‌پوشی کرد این است که با چه زنانی در چه زمینه‌هایی باید مشورت کرد! واقعیت آن است که همان‌طور که با مردان نمی‌توان در هر زمینه‌ای مشورت کرد، با زنان نیز نمی‌توان در هر زمینه‌ای مشورت کرد، به همین خاطر در احادیث از مشورت با زنان در زمینه‌ موضوعات نظامی، حکومتی و ...  نهی شده است[5]، زیرا این‌گونه رفتارها با حالات و ویژگی‌های زنان هم‌خوانی ندارد، اما در مورد موضوعاتی که مربوط به خود زنان است، اسلام به مشورت با زنان توصیه نموده است، چنان‌که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در این زمینه می‌فرمایند: «در امور مربوط به دختران‌تان با زنان خود مشورت کنید.»[6]

______________________________________
پی‌نوشت
[1]. من لا يحضره الفقيه، ابن بابويه، محمد بن علی، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏، 1413 ق‏،ج‏3، ص468؛ بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، دار إحياء التراث العربي‏، 1403 ق‏،ج‏100 ؛ ص262.
[2]. بحار الأنوار، ج‏93، ص162.
[3]. كنز الفوائد، كراجكى، محمد بن على‏، دارالذخائر، 1410 ق‏، ج‏1، ص376.
[4]. الخصال، ابن بابويه، محمد بن على‏ جامعه مدرسين‏، 1362 ش‏، ج‏1، ص102.
[5]. در وصیت‌های امام علی(علیه‌السلام) به امام حسن(علیه‌السلام) این گونه فهمیده می‌شود که نباید در کارهای نظامی و... از زن مشورت گرفت. نهج البلاغة، شريف الرضي، محمد بن حسين‏ ، هجرت‏ ، 1414 ق‏، ص405.
[6]. نهج الفصاحة، پاينده، ابو القاسم‏، دنياى دانش‏، ص156.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.