دو قرینه بر زمان نزول "آیه إکمال"

16:09 - 1398/05/21

-"انطباق تقویمی" علاوه بر استدلال به "آیه إکمال" دو قرینه بر این هستند که آیه إکمال در روز عید غدیر نازل شده است نه در روز عرفه!

امامت

خداوند متعال در آیه 3 از سوره مائده از اتمام و اکمال دین خود و از یأس کفار سخن گفته و می‌فرماید: «الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِين: امروز، كافران از (زوال) آیين شما مأيوس شدند، بنابراين از آن‌ها نترسيد و از (مخالفت با) من بترسيد؛ امروز، دين شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما تكميل نمودم و اسلام را به عنوان آیين (جاودان) شما پذيرفت».
یکی از بحث‌های مورد اختلاف بین شیعه و اهل سنت در مورد این آیه، شان‌ نزول آیه و زمان نزول آن است؛ غالب اهل سنت معتقدند که این آیه در روز «عرفه» در «حجة الوداع» نازل شد.[1] البته در بین آن‌ها علمایی نیز یافت می‌شود که معتقد باشد در روز «غدیر» از حجة الوداع نازل شده باشد؛ اما اکثریت می‌گویند در روز عرفه نازل شد. شیعه نیز بالاتفاق معتقد است در روز «غدیرخم» از «حجة الوداع» نازل شده است.
با بررسی تاریخ دقیق زندگانی پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به این نتیجه خواهیم رسید که قول شیعه صحیح بوده و نظر اهل سنت درست نیست و مطابق واقع نبوده؛ ما دو قرینه و دو دلیل بر صحت نظر شیعه را نقل می‌کنیم، سپس قضاوت را به مخاطبین عزیز می‌سپاریم:
قرینه اول:
تاریخ‌نویسان از اهل تسنّن، بر این‌كه پيامبر اكرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بعد از نزول آيه اكمال دين، هشتاد و يك روز، و يا هشتاد و دو روز، رحلت کرده و به دار باقی سفر کردند، اتفاق نظر دارند؛ هم‌چنين مورخين اهل سنت مى‏‌گويند: رحلت آن حضرت در روز دوازدهم ماه ربيع الأوّل بوده است.[2]
«فخر رازى» از علمای بزرگ اهل سنت در تفسير خود می‌گويد: اصحاب گفته‌‏اند: چون اين آيه بر پيغمبر اكرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نازل شد پس از نزول آن، بيش از هشتاد و يك و يا هشتاد و دو روز عمر نكردند و بعد از اين آيه در شريعت اسلام، آیه جدیدی نازل نشد و تبديل و نسخى انجام نگرفت و اين آيه إخبار رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از نزديكى وفاتش بود و اين اخبار از غيب است، و معجزه مى‏‌باشد.[3]
و اين درست مطابقت دارد با اين‌كه این آيه در روز غدير نازل شده باشد، زيرا اگر روز غدير را حساب نكنيم و روز رحلت را حساب كنيم- هم‌چنان‌كه معمولا در محاسبات ايام، يك روز از اوّل و يا از آخر را مى‏‌اندازند- و هر سه ماه ذی‌الحجة، محرم و صفر بيست و نه روز باشند، بين عيد غدير و روز رحلت هشتاد و يك روز مى‏‌شود، و اگر دو ماه از آن‌ها، بيست و نه روز و يك ماه سى روز باشد، هشتاد و دو روز خواهد شد.[4]
و معلوم است كه اين حساب، وقتى صحیح است كه نزول آيه در روز غدير، يعنى در هجدهم ذی‌الحجه باشد. ولى اگر فرض شود كه در روز عرفه، يعنى روز نهم ذی‌الحجه نازل شده‏ باشد، فاصله بين نزول آيه و ارتحال رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نود روز و يا نود و يك روز خواهد شد. و اين خلاف تصريح خود اهل سنت است، و كسى هم اين فاصله را ذكر نكرده است.
در نتیجه چون خود اهل سنت معتقدند بین نزول این آیه و رحلت پیامبر عظیم الشان اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) 81 یا 82 روز فاصله بوده است، و این تاریخ تنها با نزول آن در روز غدیر سازگار است نه با روز عرفه؛ نتیجه آن می‌شود که آیه در روز غدیر نازل شده است و قول شیعه در این زمینه درست است نه اهل سنت.
قرینه دوم:
آيه «أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ» دلالت دارد بر آن‌كه دين اسلام در آن زمان کامل شد و تمام احكام و دستورات لازم برای سعادت مردم بیان شد و چيزى باقى نماند، نه حلالى و نه حرامى تا پيامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) رحلت كردند. این درحالی‌ست که به طور قطع بعضى از احكام بعد از روز عرفه نازل شد، مانند آيه ربا، آيه دِين، آيه ارث كلاله و به طور كلى آياتى كه در سوره مائده بين روز عرفه و روز غدير نازل شده است. و علمای اهل سنت نیز مانند شیعه قبول دارند که سوره «مائده» در حجه الوداع نازل شده است.[5]
بنابراین، این آیه نمی‌تواند در روز عرفه نازل شده باشد، زیرا بعد از عرفه، چند دستور شرعی دیگر به صورت آیه قرآن بر پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نازل شده است، و این نزول، با مفاد این آیه که می‌فرماید دین را کامل و تمام کردم، سازگاری ندارد.
در نتیجه: با توجه به این دو قرینه می‌توان گفت قول شیعه صحیح است و آیه نمی‌تواند در روز عرفه نازل شده باشد؛ و برادران اهل سنت نیز برای فرار از بحث امامت و جانشینی امیرالمومنین(علیه‌السلام) که کامل‌کننده دین بوده است، چنین توجیه و چنین شان‌النزولی را بیان کرده‌اند.
---------------------------------------------
پی‌نوشت
[1]. جلال الدین سیوطی، الاإتقان،  چاپ الموسويّة بالديار المصريّة، 1278(ه.ق) ج 1، ص 23؛ تفسير ابن كثير دمشقى، چاپ دار الفكر ج 2، ص 491.
[2]. البداية و النهاية، ج 6، ص 332؛ سيره حلبيه، ج 3، ص 391. الكامل فى التاريخ، طبع بيروت سنه 1358، ج 2، ص 323؛ تفسير طنطاوى، ج 3، ص 146.
[3]. تفسير مفاتيح الغيب، ج 3، ص 529، چاپ دار الطباعة العامرة.
[4]. حدّاكثر سه ماه متوالى مى‌‏توانند هر يك بيست و نه روز باشند، و حدّاكثر چهار ماه متوالى مى‏‌توانند سى روز باشند نه بيشتر، طبق قواعد نجوم و محاسبات سير قمر.
[5]. علّامه طباطبایى(رحمه‌الله‌علیه) می‌نویسد: «در نزد مفسّرين و أهل نقل(شیعه و اهل سنت) این مطلب قطعی است که سوره مائده در حجّة الوداع نازل شده است» (الميزان، ج 5، ص 202).
[6]. بر گرفته از امام شناسى، ج‏8، ص30 – 26.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.