خلاصه مهمترین موضوعات اشاره شده در خطبه غدیر

15:15 - 1398/05/21

-حضرت در اين خطبه در چند محور سخنراني كردند و در جاهاي مختلف از بياناتشان بر آنها تأكيد داشتند تا اهميت و يا زيان آنها بر همگان روشن شود،1. طرح مسأله توحيد. 2. طرح مسأله ولايت و جانشيني و بيان فضايل اهل بيت 3. خبر از وجود گروه نفاق و آزارهاي آنها. 4. بيان خصوصيات دوستان و دشمنان اهل بيت 5. طرح مسأله بيعت براي جانشيني علي(ع) 6. حفظ شعائر.

امام علی

پرسش:
در حجة الوداع در هنگام احرام بستن، امام علي ـ عليه السلام ـ چه نيت كردند و در خطبه غدير پيامبر چه مسايلي را بيشتر تأكيد كردند؟
پاسخ:
در پاسخ به سئوال مورد نظر به دو نكته اشاره مي كنيم:
الف) وقتي پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ قصد عزيمت به حج را نمودند علي ـ عليه السلام ـ در يمن بودند. اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ از حركت پيامبر براي شركت در مراسم حج، آگاه گرديد. وي با سربازان خود در حالي كه 34 قرباني همراه داشت، براي شركت در مراسم حج حركت كرد.
پيامبر از ديدار علي و موفقيت او خوشحال گرديد و از علي پرسيد، چگونه نيت كردي؟! او گفت: من موقع احرام، به نيت شما احرام بستم و گفتم اللهم اهلالا كاهلال نبيك: بارالها! من همان نيتي كه پيامبر تو احرام بسته من نيز احرام مي بندم، سپس پيامبر را از قرباني هايي كه همراه خود بود آگاه ساخت. (1)
حضرت در اين خطبه در چند محور سخنراني كردند و در جاهاي مختلف از بياناتشان بر آنها تأكيد داشتند تا اهميت و يا زيان آنها بر همگان روشن شود، منتهي ما به جهت اينكه مي خواهيم موارد محوري را ذكر كنيم و اين خود انسجام خاصي را مي طلبد، لذا به اختصار در ذيل هر محور، مواردي از آن را ذكر مي كنيم. شش محور مورد بررسي است: 1. طرح مسأله توحيد. 2. طرح مسأله ولايت و جانشيني و بيان فضايل اهل بيت ـ عليهم السلام ـ. 3. خبر از وجود گروه نفاق و آزارهاي آنها. 4. بيان خصوصيات دوستان و دشمنان اهل بيت ـ عليهم السلام ـ. 5. طرح مسأله بيعت براي جانشيني علي ـ عليه السلام ـ. 6. حفظ شعائر.
اكنون با تفصيل بيشتري به هر يك مي پردازيم:
1. پيامبر بعد از حمد و ثناي الهي به طرح مسأله توحيد و يكتاپرستي پرداختند و در ضمن عباراتي، نحوه نگرش به مسأله توحيد را بازگو كردند: خدايي كه در عظمت يكتاست، در وحدانيت تنهاست، در قدرت و سلطه خود در امور قادر و عظيم است، علم او بر همه چيز احاطه دارد و در همه جا حاضر و ناظر است... باطن را مي فهمد و ضماير را مي داند و پنهان ها بر او مخفي نمي ماند.
مي خواهد پس به انجام مي رساند و اراده مي كند پس مقدر مي نمايد و مي داند پس به شماره مي آورد... او را سپاس مي گويم و دائما شكر مي نمايم، چه در آسايش و چه در گرفتاري، چه در حال شدت و چه در حال آرامش و به او و ملائكه و كتابهايش و پيامبرانش ايمان مي آورم...
2. طرح مسأله جانشيني و بيان فضايل علي و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ كه قسمت بيشتر سخنراني حضرت را تشكيل مي دهد و در واقع قسمت مهم خطبه همين بخش است: خداوند به من چنين وحي كرده است «بسم الله الرحمن الرحيم: يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربّك...» اي پيامبر! ابلاغ كن آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است و اگر انجام ندهي رسالت او را انجام نداده اي و خداوند تو را از شرّ مردم حفظ خواهد نمود». پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سبب نزول اين آيه را چنين بازگو كردند:
«من سبب نزول اين آيه را براي شما بيان مي كنم و اعلام مي كنم بر هر سفيد و سياه كه «انّ علي بن ابي طالب اخي و وصيي و خليفتي و امام من بعدي.» علي بن ابي طالب برادر من و وصي من و جانشين من در امتم و امام بعد از من است. نسبت او به من همانند هارون به موسي است جز اينكه پيامبري بعد از من نيست و خداوند در اين مورد آيه اي بر من نازل كرده است: «انما وليكم الله و رسوله و الذين ...» صاحب اختيار شما خدا و رسولش هستند و كساني كه ايمان آورده و نماز به پا مي دارند و در حال ركوع زكات مي دهند و علي بن ابي طالب است كه نماز را به پا داشته و در حال ركوع زكات داده و در هر حال خداوند عزوجل را قصد مي كند».
از اينجا پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به طور مفصل در مورد فضايل علي ـ عليه السلام ـ صحبت مي كنند كه ما به چند مورد آن اشاره مي كنيم: اي مردم! اين مطلب را درباره او بدانيد و بفهميد و بدانيد كه خداوند او را براي شما صاحب اختيار و امامي قرار داده كه اطاعتش را واجب نموده است... اوست امام مبين كه خداوند در قرآن كريم مي فرمايد: «و كلّ شي ء احصيناه في امام مبين». (يس : 12).
و هر چيزي را در امام مبين جمع كرديم. اي مردم! از علي به سوي ديگري گمراه نشويد و از او روي بر مگردانيد و از ولايت او سرباز نزنيد... اي مردم! او را فضيلت دهيد كه خدا او را فضيلت داده است و او را قبول كنيد كه خداوند او را منصوب كرده است...» اي مردم! علي طرفدار حق است كه خداوند در كتاب خود فرموده و درباره كسي كه با او مخالفت كند نيز فرموده است: «يا حسرتي علي ما فرّطت في جنب الله» متمردين، وقت مرگ حسرت مي برند كه چرا از طرفداران خداوند دوري كرده اند. (زمر : 56).
پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ دستش را بر بازوي علي ـ عليه السلام ـ زد، پيامبر با دستش او را بلند كرد و هر دو دست را به سوي آسمان باز نمود و علي ـ عليه السلام ـ را از جا بلند نمود تا حدي كه پاي آن حضرت موازي زانوي پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ رسيد. سپس فرمود: اي مردم! اين علي است برادر من و وصي من و جامع علم من، و جانشين من در تفسير كتاب خداوند عزوجل و دعوت به آن... اوست خليفه خدا و اوست اميرالمومنين علي ـ عليه السلام ـ و امام هدايت كننده... .
3. خبر از وجود گروه نفاق و آزارهاي آنها: پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در اين قسمت از گروهي خبر مي دهد كه پيوسته پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را آزار و اذيت مي دادند و اينكه همين گروه آينده اسلام را به مخاطره خواهند انداخت: اي مردم! من از جبرئيل درخواست كردم كه از خدا بخواهد تا مرا از ابلاغ اين مهم معاف بدارد، زيرا از كمي متقين و زيادي منافقين و افساد ملامت كنندگان و حيله هاي مسخره كنندگان اسلام اطلاع دارم... و هم چنين به خاطر اينكه منافقين بارها مرا اذيت كرده اند تا آنجا كه مرا گوش دهنده بر هر حرفي ناميدند و گمان كردند كه من چنين هستم به خاطر ملازمت بسيار علي با من و توجه من به او...
تا آنكه خداوند عزوجل در اين باره چنين نازل كرد: «و منهم الذين يوذن النبي...» و از آنان كساني هستند كه پيامبر را اذيت مي كنند و مي گويند او گوش دهنده به هر حرفي است اگر من بخواهم گويندگان اين نسبت را نام مي برم و اگر بخواهم به شخص آنها اشاره كنم مي توانم و با علائم مي توانم آنها را معرفي كنم ولي در كار آنها من با بزرگواري رفتار كرده ام... اي مردم! بعد از من خلفايي خواهند بود كه به آتش دعوت مي كنند و در روز قيامت كمك نمي شوند... به زودي خلافت بعد از من را با ظلم و زور مي گيرند... .
4. بيان خصوصياتِ دوستان و دشمنان اهل بيت ـ عليهم السلام ـ : آگاه باشيد: دوستان ما اهل بيت ـ عليهم السلام ـ كساني هستند كه خداوند عزوجل درباره آنان فرموده است: كساني كه ايمان آورده اند و ايمانشان را با ظلم نپوشانده اند، بر ايشان امان است و آنان هدايت يافتگانند. (انعام : 82). آگاه باشيد كه دوستان ايشان كساني اند كه ايمان آورده اند و به شك نيفتاده اند... آگاه باشيد: كه دشمنان اهل بيت كساني هستند كه به شعله هاي آتش وارد مي شوند آگاه باشيد: كه به دشمنان ايشان كساني هستند كه از جهنم در حالي كه مي جوشد صداي وحشتناكي مي شنوند و شعله كشيدن آن را مي بينند... .
5. طرح مسأله بيعت از مردم در جانشيني علي ـ عليه السلام ـ : اي مردم آگاه باشيد: كه من بعد از پايان خطابه ام شما را به دست دادن با من به عنوان بيعت با او و اقرار به او، و بعد از من به دست دادن با خود او فرا مي خوانم. اي مردم! آگاه باشيد كه من با خدا بيعت كرده ام و علي با من بيعت كرده است و من از جانب خدا براي او از شما بيعت مي گيرم «ان الذين يبايعونك...» كساني كه با تو بيعت مي كنند در واقع با خدا بيعت مي كنند، دست خداوند بر روي دست آنان است پس هر كس بيعت را بشكند اين شكستن بر ضرر خود اوست و هر كس به آنچه، خدا عهد بسته وفادار باشد خداوند به او اجر عظيمي مي دهد» اي مردم: با خدا بيعت كنيد و با من بيعت نماييد و با علي اميرالمومنين و حسن و حسين و امامان از ايشان... .
6. حفظ شعائر: اي مردم حج و عمره از شعائر الهي هستند... اي مردم به حج خدا برويد... اي مردم! نماز به پا داريد و زكات را بدهيد... اي مردم: آگاه باشيد: تقوا را، تقوا را... .
پاورقی:
1. فرازهايي از تاريخ پيامبر اسلام، جعفر سبحاني، ص506، نشر مشعر.
منبع: نرم افزار پاسخ - مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.