فهم حاضران در غدیر خم از واژه "مولی"

15:07 - 1398/05/20

-اين واژه بدون كوچك‌ترين شبهه‌اي بر ولايت و امامت علي (عليه‌السلام) دلالت دارد، چنان كه ياران پيامبر و مخاطبان اصلي اين سخن، در غدير خم، معناي ولايت و امامت را فهميده‌اند.

غدیر

سؤالی که مطرح می‌شود اين است چرا پيامبر خدا در روز غدير از واژه "مولي" استفاده كردند كه توجيهات و احتمالات مختلف در آن باشد؟ و چرا خداوند با آنکه می دانست از پیامبرش نخواست که لفظ صريح و مشخصی براي اعلام امامت و ولايت حضرت علي (عليه‌السلام) استفاده کند که دیگر شاهد این بی‌عدالتی‌ها نباشیم؟
در این رابطه باید بیان شود که پيامبر خدا آن چه را كه در روز غدير خم ايراد كرده است، بنابر نقل مشهور از واژه "مولي" استفاده كرد اما بنابر نقل دوم از واژه "وليّ"[1] استفاده كرد، بنابر نقل سوم از واژه "اَوْلي" بهره گرفت[2].
نقل دوم و سوم یعنی واژه‌هاي "وليّ" و "اَولَي" به ولايت و امامت علي (عليه‌السلام) به روشني و شفافيت كامل دلالت دارد بدون هیچ ابهامی، کما اینکه بنا به نقل مشهور كه واژه "مولي" در سخنان پيامبر آمده است، هم هیچ مشكلي وجود ندارد. چون اين واژه بدون كوچك‌ترين شبهه‌اي بر ولايت و امامت علي (عليه‌السلام) دلالت دارد، چنان كه ياران پيامبر و مخاطبان اصلي اين سخن در غدير خم معناي ولايت و امامت را فهميده‌اند.
حال اشاره‌اي مي‌کنیم به بعضی از شواهدي كه وجود دارد و گوياي اين معنا است كه مخاطبان پيامبر در غدير خم از واژه "مولي" ولايت و امامت را فهميده بودند:
1ـ حسان بن ثابت شاعر نامدار زمان پيامبر (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) در مورد حديث غدير گفته است: فقال له قُمْ يَا عَلِي فَإنّنی رضيتُك مِنْ بعدي إماماً و هادياً[3]
در اين شعر حسان بن ثابت به وضوح بيان كرده است كه مراد از "مولي" امام و هادي و پيشوا است.
2ـ قيس بن سعد بن عباده، صحابي بزرگ پيامبر در مورد حديث غدير مي‌گويد: وعَلِيٌّ إمامنا و إماملسوانا أتي به التنزيل  يوم قال النبي مَنْ كنتُ فهذا مولاه خطب جليل[4]
در اين شعر هم "قيس" از مولي، امام فهميده و آن را در شعر منعكس نموده است.
3ـ شعر عمروعاص كه از صحابي پيامبر بود و با وجودي كه در جبهه مخالف علي(علیه السلام) قرار داشت، در مورد حديث غدير مي‌گويد:
في يوم غدير خم رقي منبراً يبلغ و الركب لم يرحل     ألستُ بكم منكم في النفوسباَوْلَي؟ فقالوا بلي فافعلْ
فانحله امرة المؤمنين من الله مستخلف المستحل      و قال فمن كنتُ مولي لهفهو له اليوم نعم الولي[5]
در اين شعر هم عمرو عاص با وجودي كه در جبهه سياسي مخالف امام علي (عليه‌السلام) قرار داشت، به روشني از "مولي" به وليّ و امام و امير المؤمنين ياد مي‌كند.
4 ـ‌ امام علي (عليه‌السلام) در شعري كه براي معاويه نوشت و ارسال كرد، در مورد حديث غدير استدلال مي‌كند و مي‌گويد: وَ أوْجَبَ لِي وِلَايَتُه عَلَيْكُم رَسُول اللهِ يَوْمَ غَديرِ خُم[6]
5ـ تبريك ابوبكر و عمر در روز غدير: بعد از آن كه پيامبر فرمود: "من كنت مولاه فهذا علي مولاه" ابو بكر و عمر به علي بن ابي طالب تبريك گفتند: "بَخٍّ بَخٍّ لَكَ يَابنَ اَبِي طَالِبٍ اَصْبَحْتَ مَوْلَايَ وَ مَوْلَي كُلّ مُؤمِنٍ وَ مُؤمِنَهٍ"[7].اين تبريك دليل بر اين است كه ابو بكر و عمر هم از كلمه مولا، ولايت و امامت را فهميده بودند.
6 ـ بعد از حادثه غدير،‌ يكي از دشمنان علي (عليه‌السلام) به نام حارث بن نعمان فهري (كه از ولايت و امامت علي (عليه‌السلام) ناراحت شده بود) از پيامبر خواست كه اگر بعد از اين ولايت و امامت در دست علي قرار می‌گيرد، از خدا مي‌خواهم كه عذابي نازل كند و مرا از بين ببرد، كه آيه "سئل سَائلٌ بِعَذابٍ وَاقِع" در اين مورد نازل شد.[8]
بنابراين حديث غدير با وضوح كامل به امامت علي (عليه‌السلام) دلالت دارد، ليكن پيروان مكتب خلفا براي توجيه خلافت خلفاي ثلاث، به توجيهاتي رو آورده، از جمله گفته‌اند: مولي بر مقصود مذكور دلالت ندارد.
بنابر اين اگر پیامبر خدا از هر لفظ ديگري نيز استفاده می کرد، باز مي‌شد به وسيله كساني كه در صدد تغيير ولايت و امامت بودند معناي ديگر استفاده شود، همان همان طور كه الفاظ ديگر به كار رفته در اين معنا را (كه قبل از واقعه غدير و در حوادث گوناگون توسط پيامبر (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) بيان شده بود) مورد تغيير و توجيهات ديگر قرار داده‌اند.
براي مطالعه بيشتر، رجوع شود به فصلنامه علوم الحديث، شماره 7، مقاله ديدگاه‌هاي اهل سنت درباره حديث غدير.
پی نوشت :
1.عقبات الانوار، ج 8، ص 226.
2. عقبات الانوار، ج 8، ص 226.
3. ابو جعفر اسكافي، المعيار و الموازنه، ص 214؛ زرندي حنفي، نظم دُرَر السمطين، ص113؛ ابوالفرج اصفهاني، الآغاني، ج 4، ص 143.
4. شريف رضي، خصائص الائمه، ص 43؛ الغدير ج 2، ص 67.
5. الغدير، ج 2، ص 114.
6. الغدير،ج2 ، ص 25.
7.الغدير، ج 1، ص 272 و 273؛ علامه اميني اين جمله را از شصت كتاب اهل سنت نقل كرده است
8. الغدير، ج 1، ص 246.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.