حق زن بر گردن شوهر در روایات

09:09 - 1398/05/19

در اسلام حقوق زیادی برای زن قرار داده‌ شده است که شوهر باید انجام دهد.

شبهه: زن در روایات شیعه حقی بر گردن شوهر ندارد و فقط باید مطیع مرد باشد.

پاسخ: روایاتی که در این زمینه وارد شده به احتمال زیاد شخصی بوده و قابل استناد نیست؛ چرا که روایات زیادی از ائمه معصومین(علیه‌السلام) دست ما رسیده است که حقوق متعددی برای زنان قرار می‌دهد.

شبهه: دشمنان اسلام می‌گویند: اسلام زن‌ ستیز است و برای زن هیچ حقی قرار نداده است، سپس برای اثبات این ادعا به روایتی از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) استشهاد می‌کنند که زنی خدمت حضرت رسید و عرض کرد: چه کسی از مردم، حق بیشتری بر زن دارد؟ حضرت فرمود: شوهرش،  آن زن گفت: آیا به اندازه حقی که شوهرم بر من دارد، من نیز به گردن او حق دارم؟ حضرت فرمود: خیر، حتی یک درصد نیز بر گردن او حقی نداری. آن زن گفت: سوگند به کسی که تو را به حق، به پیامبری مبعوث کرد، هیچ‌گاه تحت تملک هیج مردی در نخواهم آمد (و با هیچ مردی ازدواج نمی‌کنم).[1]

پاسخ: 
به صرف دیدن یک روایت، نمی‌توان آن را اندیشه یک مذهب حساب کرد و به آن مکتب نسبت داد، چون امکان دارد که این سخن پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به خاطر شرائط خاص این زن بوده باشد که ما از آن اطلاع نداریم، یا سند روایت ضعیف باشد و غیر قابل قبول.
این روایتی که نقل شده اگر چه سند آن صحیح است، ولی با روایات متعددی که حقوق زن را بیان می‌کند در تعارض است؛ به عنوان نمونه امام صادق(عليه‌السلام) فرمود: «زنى خدمت پيامبر(صلى‌الله‌عليه‌وآله) رسيد و از آن حضرت درباره حقّ شوهر بر زن پرسيد: پس از آن كه پيامبر(صلى‌الله‌عليه‌وآله) پاسخش را داد، زن پرسيد حقّ زن بر مرد چيست؟ حضرت پاسخ داد بايد او را از برهنگى بپوشاند و از گرسنگى سير كند و اگر گناهى كرد بر او ببخشد و ...».[2]

روایات بسیاری که در باب حق زن بر شوهر در منابع روایی نقل شده، سبب شده است که در کتاب‌های فقهی حقوق متعددی برای زن توسط مراجع بیان شود که شوهر موظف است آن‌ها را انجام دهد. بخشی از این حقوق مربوط به وظایف مالی زن است مانند: تهیه خوراک، پوشاک، مسکن وسایل مورد نیاز یک زن برای زندگی عادی و متناسب موقعیت اجتماعی زن، حتی اگر شأن اجتماعی و خانوادگی زن اقتضا دارد باید برای او خدمتکار نیز بگیرد، درمان بیماری او مریض است و... . قسمتی دیگر مربوط به وظایف روحی و جنسی زن است که باید مرد انجام دهد.

غیر از حقوق مالی که بیان شد، نکات اخلاقی متعددی است که اسلام به شوهر توصیه کرده  است که نسبت به همسر خویش انجام دهد، مانند این‌که امام علی(علیه‌السلام) می‌فرماید: «زن، ریحانه است است و نه قهرمان. با او به هر حال مدارا کن و نیکو برخورد نما تا زندگی تو باصفا شود»[3] رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: «بهترین مردان امّت من کسانی هستند که بر خانواده خود فخر نمی‌فروشند، با ایشان مهربانند و به آن‌ها ستم روا نمی‌دارند».[4]

در پایان به جایگاه زن در اسلام از دیدگاه دانشگاه آکسفورد اشاره می‌کنیم تا این نکته آشکار شود که ادعای بالا چقدر غرض‌ورزانه و دور از اخلاق است که ادعا شود که زن در اسلام تنها باید خواسته‌های مردش را اجابت کند، دانشگاه آکسفورد در زمینه حقوق زن در اسلام می‌نویسد: «اسلام به طور کلی وضعیت زنان را در مقایسه با فرهنگ‌های پیشین عرب و نیز منع خشونت علیه زن و شناخت شخصیت کامل زنان را بهبود بخشید. قوانین اسلامی بر ازدواج تاکید می‌کند. تضمین‌کننده حقوق زن در ارث و مالکیت و مدیریت اموال است. تاریخ نشان می‌دهد پیامبر اسلام(ص) با زنان مشورت داشت و نظرات آن‌ها را جدی می‌گرفت. زنان به طور قابل توجهی به [تشکیل] کانون‌های قرآنی کمک کردند، زنان در انتقال حدیث مشارکت داشتند، درگیر معاملات تجاری بودند[تجارت مستقل انجام می‌دادند] در جستجوی دانش بودند و مدرسان و دانش‌پژوهان دوره اولیه اسلامی بودند».[5]

_______________________________

پی‌نوشت
[1]. الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، دار الكتب الإسلامية، 1407 ق‏، ج‏5، ص507.
[2]. همان، ج‏5، ص511.
[3]. همان، ج‏5، ص510.
[4]. مكارم الأخلاق، طبرسى، حسن بن فضل‏، الشريف الرضى‏، 1370 ش‏، ص216.
[5]. http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e2510

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.