آیا جسم امام زمان(عج) قابل رؤيت است؟

09:55 - 1398/04/06

روایات زیادی نقل شده که مردم در زمان غیبت کبری حضرت را می‌بینند و بسیاری از مردم او را نمی‌شناسند.

امام زمان

شبهه: روایتی با این مضمون منتشر شده که دیدن امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) امکان ندارد و این مطلب در منابع مهم شیعی نیز آمده است و این احادیث با ادعاهای علمای شیعه تناقض دارد.

پاسخ: منظور از این روایت این نیست که امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) جسمش به نحوی است که اصلا دیده نمی‌شود و حالتی نامرئی دارد، چرا که چنین چیزی امکان عقلی ندارد، زیرا جسم مادی است و لازمه آن انعکاس نور و دیده شدن است، و با دیگر روایات نیز سازگاری ندارد؛ زیرا روایات زیادی نقل شده که مردم در زمان غیبت کبری حضرت را می‌بینند و بسیاری از مردم او را نمی‌شناسند.

 شبهه: شبکه های معاند با حالت تمسخر می‌گویند: در روایتی از کتب معتبر شیعه بیان شده امام زمان(عج) جسمش دیده نمی‌شود؛ اولا: این چه بشری است که جسمش دیده نمی‌شود، ثانیا: این حدیث با ادعاهای علمای شیعه مبنی بر دیدن آن حضرت توسط علمای آنان، تناقض دارد. بنابراین یا ادعای های آنها مبنی بر دیدن حضرت، دروغ است و یا این روایات؟ سپس به حدیثی از امام رضا(علیه‌السلام) که فرموده است: «جسمش قابـل دیـدن نیسـت و نـامش قابـل نامیدن نیست» استناد کرده اند.[1]

پاسخ:
اولا: منظور از این روایت و مشابه آن، این نیست که امام زمان(عجل‌الله‌ تعالی‌فرجه‌ الشریف) جسمش به نحوی است که اصلا دیده نمی‌شود و حالتی نامرئی دارد، چرا که چنین چیزی امکان عقلی ندارد، زیرا جسم مادی است و لازمه آن انعکاس نور و دیده شدن است، و با دیگر روایات نیز سازگاری ندارد؛ زیرا روایات زیادی نقل شده که مردم در زمان غیبت کبری حضرت را می‌بینند و بسیاری از مردم او را نمی‌شناسند. به طور نمونه می توان به دو روایت زیر استناد کرد که  امام صادق(علیه السلام) از امام علی(علیه السلام) نقل می‌کند: «اگر زمین یک ساعت از حجت خالی باشد، ساکنان خود را فرو خواهد برد. [حضرت] حجت مردم را می‌شناسد، لکن مردم او را نمی‌شناسند؛ همان‌گونه که [حضرت] یوسف مردم را می‌شناخت و آنان او را نمی‌شناختند».[2] و در جای دیگری فرموده اند: «حضرت قائم دو غیبت دارد: یکی کوتاه و دیگری طولانی است. در غیبت نخست از مکان حضرت کسی آگاه نیست، مگر شیعیان خاص و در غیبت دوم مکان وی را نمی‌داند، مگر موالیان خاص آن حضرت».[3]

 دوما: این روایات با ادعیه و اذکاری که برای مشاهده امام زمان(عجل‌الله‌ تعالی‌فرجه‌ الشریف) از جانب ائمه معصومین(علیهم‌السلام) وارد شده است نیز تعارض دارد: توصیه این احادیث به خواندن این دعاها و اذکار، نشان می‌دهد که مشاهده  و دیدار امام زمان(عجل‌الله‌ تعالی‌فرجه‌ الشریف) امکان دارد.[4] مثلا دعایی که از امام صادق(علیه‌السلام) نقل شده است که ایشان فرموده‌اند هر کس آن دعا را پس از هر نماز واجب بخواند، حضرت را در بیداری یا خواب می‌بیند.[5]

سوما: هیچ یک از عالمان شیعه دلالت این روایات را نپذیرفته اند و معتفدند که میتوان در زمان غیبت کبری امام زمان(عجل‌الله‌ تعالی‌فرجه‌ الشریف) دید به طور مثال سید مرتضی در این باره می فرمایند: «نحن نجوّز ان یصل الیه کثیر من اولیائه و القائلین بامامته فینتفعون به: ما جایز می‌دانیم که گروه زیادی از اولیا و معتقدانِ به امامت ایشان، شرفیاب محضرشان شوند و بهره گیرند.[6]

چهارما: این روایت‌ها، حکمی عام را بیان می‌کنند و استثنا خوردن آنها هیچ اشکالی ندارد. به بیان دیگر، عموم مردم در عصر غیبت نمی‌توانند امام را زیارت کنند، اما ممکن است افراد خاصی لیاقت دیدار آن حضرت را پیدا کنند و این مخالف حکمِ عام نیست. افزون بر اینکه برخی از این روایات، صریحاً می‌گویند مردم امام را می‌بینند، اما حضرت را نمی‌شناسند. پس مراد از روایات همین نشناختن است، نه اینکه امکان مشاهده را به کلی نفی کند[7]

بنابراین اینطور می توان نتیجه گرفت که: 

1.  مراد ازاینکه جسم امام زمان(عجل‌الله‌ تعالی‌فرجه‌ الشریف) دیده نمی شود، یعنی اینکه شناخته نمی شود. چون در روایات دیگری آمده است که حضرت بر جماعت مردم وارد می شود و برآنها سلام می کند. و مردم او را می بینند و نمی شناسند.

2. روایاتی که می گویند جسم حضرت دیده نمی شود بیانگر یک حکم عمومی است. یعنی همه مردم نمی توانند امام زمان علیه السلام را ببینند ولی ممکن است افرادی در اثر مجاهدت و کسب مقامات معنوی به محضر آن حضرت برسند و او را ببینند و بشناسند.   

__________________________________________________________
پی‌نوشت

[1] . لا يرى جسمه ولا يسمى باسمه» الكافي، شیخ كلينى، ج1، ص333، تصحیح علی اکبر غفارى، دار الكتب الإسلاميه، چاپ چهارم، تهران‏، 1407ق؛ كمال الدين وتمام النعمة، شيخ صدوق، ص 370.  http://lib.eshia.ir/27045/1/370   

[2]. «ولو خلت الارض ساعة واحدة من حجة الله لساخت بأهلها و لکن الحجة یعرف الناس و لایعرفونه کما کان یوسف یعرف الناس و هم له منکرون». نعمانی، کتاب الغیبه، ۱۳۹۷ق، ص۱۴.

[3]. «للقائم غیبتان: احداهما قصیرة و الاخری طویلة الغیبة الاولی لایعلم بمکانه فیها الا خاصة شیعته و الاخری لایعلم بمکانه فیها الا خاصة موالیه» کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۴۰.کلینی، محمد بن یعقوب،‌ کافی، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۸۹ق.

[4]. طبرسی، مکارم الاخلاق، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۵، ح۲۰۷۶.طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، قم، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، چ۱، ۱۴۱۴ق. سید بن طاووس، الطرائف، ۱۴۰۰ق، ص۱۸۴؛ اربلی، کشف الغمة، ۱۴۰۱ق، ج۳، ص۲۸۷ و ۳۲۲. اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفة الائمه، تصحیح: سید هاشم رسولی محلاتی، بیروت: الکتاب، ۱۴۰۱ق.

[5]. مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۳، ص۶۱. مجلسی، بحارالانوار، ج۵۱، ص۳۶۱.مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، چ۲، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق

[6]. سید مرتضی، رسائل الشریف المرتضی، ج۲، ص۲۹۷.

[7]. محمدی ری‌شهری، دانشنامه امام مهدی (علیه السلام)، ج۵، ص۱۸۹-۱۹۰.محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامه امام مهدی(ع) بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، قم، انتشارات دارالحدیث، ۱۳۹۳ش.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.