علم و عصمت از دیدگاه اصحاب ائمه اطهار(علیهم‌السلام)

15:16 - 1398/03/06

اصحاب ائمه اطهار(سلام‌الله‌علیهم) قائل به عصمت و علم غیب برای ایشان بوده‌اند.

علم غیب

یکی از اعتقادات مهم شیعه در مورد حضرات معصومین(علیهم‌السلام) برخورداری ایشان از علم غیب و عصمت است، اما در دوران کنونی برخی تلاش کرده‌اند این دو اندیشه را انکار کنند و آن را برخواسته از اندیشه غالیان معرفی کنند. این افراد برای اثبات ادعا خویش به اندیشه «سهوی النبی» که در بین مکتب قمی‌ها رواج دارد اشاره می‌کنند.

پاسخ: اولاً همه قمی‌ها این اندیشه را به صورت کامل قبول نداشته‌ و در مواردی به مخالفت با آن برخواسته‌اند و از سوی دیگر اصحاب ائمه(علیهم‌السلام) تنها به قمی‌ها محدود نمی‌شود، تا گمان شود که اگر ایشان به عصمت و علم غیب قائل نبودند، پس دیگر این اندیشه‌ها برخواسته از اندیشه غالیان است. ثانیا: اصحابی مانند هشام بن حکم و بونس بن عبد الرحمان نیز اندیشه عصمت و علم غیب را پذیرفته‌اند.

یکی از اعتقادات مهم شیعه در مورد حضرات معصومین(علیهم‌السلام) برخورداری ایشان از علم غیب و عصمت است، اما در دوران کنونی برخی تلاش کرده‌اند این دو اندیشه را انکار کنند و آن را برخواسته از اندیشه غالیان معرفی کنند، و بگویند این اندیشه بین اصحاب ائمه اطهار(علیهم‌السلام) نبوده است، این افراد معمولاً برای اثبات ادعا خویش به اندیشه «سهوی النبی» که در بین مکتب قمی‌ها رواج دارد اشاره می‌کنند.

این در حالی است اولاً همه قمی‌ها این اندیشه را به صورت کامل قبول نداشته‌ و در مواردی به مخالفت با آن برخواسته‌اند و از سوی دیگر اصحاب ائمه(علیهم‌السلام) تنها به قمی‌ها محدود نمی‌شود، تا گمان شود که اگر ایشان به عصمت و علم غیب قائل نبودند، پس دیگر این اندیشه‌ها برخواسته از اندیشه غالیان است.

در ادامه تلاش می‌کنیم این دو مورد را بر اساس شواهد مورد تحلیل قرار دهیم:
1. قبل از بررسی اندیشه قمی‌ها لازم است به این نکته اشاره کنیم که این گروه از شیعیان بیشترمکتب اخباری‌گری و نص‌گرایی داشته‌اند، به همین خاطر است که شیخ صدوق و استادش ابن‏ وليد -به خاطر برخی از روایات- اندیشه سهو النبى را مى‏‌پذيرند و انكار آن را اولين مرحله غلو مى‏‌شمارند[1]، از طرفی باید از شیخ صدوق به عنوان یکی از مهم‌ترین راویان اصلی زیارت جامعه کبیره یاد کرد[2]، که در آن از اندیشه‌های فوق ب