رسوا کردن غالیان با بردن نام آن‌ها

07:20 - 1398/02/14

-هر کدام از ائمه اطهار(علیهم‌السلام) بسته به اقتضای زمان خویش، به معرفی سران غلو می‌پرداختند تا مردم و جامعه، آنان را بشناسند و از آن‌ها دوری بجویند.

غالیان

در نوشتاری دیگر به این نکته اشاره کردیم که یکی از راه‌کارهای مقابله اهل بیت(علیهم‌السلام) با غالیان، شیوه پیش‌گیرانه بوده است. این راه‌کار گرچه جلو خیلی از انحرافات را گرفت، ولی متأسفانه برای کسانی که اعتقاد دینی صحیحی نداشتند و یا به انحراف کشیده شده بودند، تأثیر نداشت. غالیان برای ریسدن به مقاصد خود، به هر شیوه‌ای تمسک می‌کردند و ابایی هم نداشتند که در این راه به خدا و اولیای او دروغ بببندند. بدین جهت در مرحله بعد ائمه معصومین(علیهم‌السلام) راه‌کار مقابله را در پیش گرفتند که در چندین حوزه می‌توان آن‌ها را تحلیل کرد:

1. برائت از جریان غلو
یکی از مهم‌ترین اقدامات اهل بیت(علیهم‌السلام) علیه جریان انحراف غلو، برائت از آن‌ها و منتسبان‌شان بود. ایشان هر فرصتی که می‌یافتند، درباره خطرات این جریان روشن‌گری می‌کردند و ضمن اعلام انزجار از آن‌ها و عقایدشان، شیعیان را به امکانِ افتادن در دام اعتقادی آن‌ها هشدار می‌دادند. اولین زمزمه‌های برائت از این گروه از سوی پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) مطرح شد، ایشان به یاران خویش می‌فرمودند: «برشما باد دوری از غلو، چرا که پیش از شما افرادی بودند که به دلیل غلو در دین‌شان، هلاک گردیدند.»[1]

ائمه معصومین(علیهم‌السلام) نیز همین شیوه را در مقابله با این انحراف، در پیش گرفتند به طور نمونه امیرالمومنین(علیه‌السلام) در مقابله با این جریان فرمود: «من از کسانی که درباره ما غلو کنند و ما را از حد خود فراتر ببرند، بیزارم؛ همان طور که عیسی بن مریم(علیه‌السلام) از نصاری بیزار بود.»[2] امام سجاد(علیه‌السلام) نیز در این باره فرمود: «گروهی از شیعیان ما، ما را چنان دوست می‌دارند که یهود و نصاری عزیز و عیسی را دوست می‌داشتند، اما نه آن‌ها از ما هستند و نه ما از آن‌ها هستیم.»[3]
در دروان امام صادق(علیه‌السلام) که جریان غلو به اوج خود رسیده بود، لحن ایشان نیز در رد اعتقادات انحرافی این جریان، تندتر شد به گونه‌ای که آن حضرت افراد منتسب به این جریان را حتی از یهود، نصرانی ومجوس بدتر معرفی کردند.[4]

2. برائت از سران غلو
هر کدام از ائمه اطهار(علیهم‌السلام) بسته به اقتضای زمان خویش، به معرفی غالیان می‌پرداختند تا مردم از آن‌ها دوری بجویند. به عنوان نمونه امام صادق(علیه‌السلام) در تفسیر آیه «هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى‏ مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطينُ*تَنَزَّلُ عَلى‏ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثيم‏ [شعراء/221-222] آيا به شما خبر دهم كه شياطين بر چه كسى نازل مى‏‌شوند؟ آن‌ها بر هر دروغ‌گوى گنه‌كار نازل مى‏‌گردند.» نام این افراد را چنین ذکر می‌کند: «آن‌ها هفت نفر هستند: مغیره بن سعید، بنان، صائد النهدی، الحارث الشامی، عبدالله بن الحارث، حمزه بن عماره البربری و ابوالخطاب.»[5]
امام کاظم(علیه‌السلام) نیز درباره «محمد بن بشیر» که حضرت را خدا می‌دانست، فرمود: «خدا محمد بن بشیر را لعنت کند و حرارات آهن را به او بچشاند! او به من نسبتِ دروغ می‌دهد. خدا از او بیزار است و من نیز از او به خدا بیزاری می‌جویم؛ خداوندا من از آن‌چه ابن بشیر به من نسبت می‌دهد، بیزارم.»[6]
امام جواد(علیه‌السلام) نیز درباره «ابوالسمهری» و «ابن ابی الزرقاء» که به نام ایشان، آموزه‌های ابوالخطاب را میان مردم منتشر می‌کردند و از این راه برای خود موقعیتی دست و پا کرده بودند، می‌فرماید: «خدا ابوالسمهری را که نسبتِ دروغ به ما می‌دهد، لعنت کند! او و ابن ابی الزرقاء گمان می‌کنند مردم را به سوی ما دعوت می‌کنند؛ من از این دو به سوی خداوند بیزاری می‌جویم. همانا این دو فتنه گر و ملعون هستند.»[7]

در نتیجه: نه تنها امامان معصوم به روشن‌گری درباره غلو و دوری از آن می‌پرداختند، بلکه با نام بردن سران غالیه، آن‌ها را رسوا و از مردم می‌خواستند که سخنان آن‌ها را دور بریزند.

_______________________________________________
پی‌نوشت
[1]. مسند احمد بن حنبل، احمد بن حنبل، بیروت، دارصادر، بی‌تا، ج1، ص215.
[2]. عیون اخبار الرضا(علیه‌السلام)، ابن بابویه محمد بن علی صدوق، تهران، جهان، 1378، ج2، ص201.
[3]. اختیار معرفة الرجال، محمد بن حسن طوسی، مشهد، دانشگاه مشهد، 1409ق، ص120.
[4]. الامان من أخطار الأسفار و الأزمان، علی بن موسی ابن طاووس، موسسه آل البیت(علیهم‌السلام)، 1409، ص72.
[5]. اختیار معرفة الرجال، ص302.
[6]. همان، ص483.
[7]. رجال العلامة الحلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی، نجف، دارالذخائر، چاپ دوم، 1411ق، ص268.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.