ویژگی‌های عربستان برای بعثت پیامبر اکرم(ص)

06:24 - 1398/01/14

سرزمین حجاز به خاطر موقعیت خاصی که داشته است، مکان مناسبی برای بعثت پیامبراکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بوده است.

بعثت

سوال: چرا دین اسلام در عربستان ظهور کرد؟

پاسخ: موقعیت ژئوپولوتیکی(سیاسی جغرافی) حجاز و ویژگی‌هایی که برای مردم آن سامان وجود داشته است، سبب نزول اسلام در آن سرزمین شده است، اما در نهایت باید به این مطلب دقت داشت که تنها خداوند متعال است که از تمام شرائط و ویژگی‌های برای نزول یک دین آگاهی دارند به همین خاطر خداوند متعال می‌فرماید: «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَه‏[انعام/124] خداوند آگاهتر است كه رسالت خويش را در كجا و به عهده چه كسى قرار دهد.»

چرا دین اسلام در عربستان ظهور کرد؟

در پاسخ به این سوال باید گفت عوامل متعددی در ظهور اسلام در حجاز موثر بوده که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

1. مردم حجاز، به صورت قبیله‌ای زندگی می‌کردند و تحت سلطه‌ی هیچ‌گونه حاکمیت سیاسی واحدی نبودند و هر قبیله برای خود، حاکمیتی مستقلی داشت، و می‏‌توان حکومت آنان را نوعی حکومت «ملوک الطوایفی» دانست،[1] به همین خاطر اسلام در حالی گسترش یافت که از نظر سیاسی در منطقه خود، فقط با قدرت «قریش» روبرو بود. قریش نیز به چند گروه تقسیم شده بود و تنها گروه خاصی از آن‌ها در برابر رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) قرار داشتند؛ از این‌رو، پیشرفت اسلام در قبایل دیگر، با مشکل چندانی مواجه نبود و زمانی‌که پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) حکومت تشکیل داد، اکثر قبایل برای حل اختلاف خود، آن را پذیرفتند و دشمنان حکومت اسلامی مدینه نیز گرچه گاهی با یکدیگر متحد می‏‌شدند، اما به جهت اختلافی که با یکدیگر داشتند، معمولاً کاری از پیش نمی‏‌بردند.

2. سرزمین حجاز به خاطر آب و هوای خشک و بیابانی که داشت، هیچ‌گاه مورد طمع قدرت‌های بزرگ آن زمان قرار نمی‌گرفت، به همین خاطر تهدیدهای بیرونی جزیره‌العرب نیز اسلام را تهدید نمی‌کرد،[2] گرچه بعدها با تشکیل حکومت واحد اسلامی، امپراطوری ایران و روم برای مسلمانان مشکلاتی به وجود آوردند، ولی قبل از آن، هیچ‌گونه توجهی به حوادثی که در حجاز اتفاق می‌افتاد نداشتند.

3. ویژگی خاص مکه بود؛ زیرا کعبه در شهر مکه واقع شده بود که توسط حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) تجدید بنا شد. مشرکان حجاز و پیروان ادیان توحیدی به آن با دید احترام می‌نگریستند و هر ساله در موسم حج، مکه شاهد حضور انبوهی از جمعیت از سرتاسر حجاز بود، به همین خاطر ظهور پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در این شهر و اعلام نبوت خویش در مراسم حج، موجب پخش سریع خبر نبوت آن حضرت در اطراف مختلف حجاز و به تبع آن در جهان شد.

4. علاوه بر اهمیت دینی شهر مکه، این شهر مرکز فعالیت‌های تجاری و اقتصادی منطقه محسوب می‌شد که از این حیث، مهم و اخبار آن سریع پخش می‌شد[3]. اکثر شهروندان آن به شغل تجارت و بازرگانی می‌پرداختند. لذا به حسب شغلشان با مراکز اقتصادی دیگر رابطه و تماس داشتند، که این ویژگی می‌توانسب سبب انتشار اسلام شود.

5. عرب جاهلی گرچه از تمدن بهره‌چندانی نبرده بود، ولی برخی خصلت‌های مثبتی که در آن‌ها وجود داشت، زمینه‌ساز پیشرفت و اعتلای اسلام می‌شد، ویژگی‌هایی مانند توانایی تحمل شداید و سختی‌ها و داشتن روحیه دلاوری و شجاعت و سلحشوری و آشنایی با جنگ و درگیری و پای‌بندی به پیمان و قرار داد و وفاداری نسبت به آن و.... با وجود این ویژگی‌ها بود که مسلمانان توانستند آزار و اذیت مشرکین و مشکلات محاصره اقتصادی شعب ابی‌طالب و جنگ‌ها و ...را تحمل کرده و به پیروزی دست یابند، از این‌رو امام صادق(علیه‌السلام) در حدیثی عرب جاهلی را از مجوسیان به حق نزدیک‌تر معرفی کرد.[4]

6. اگر این دین، خارج از عربستان و به زبان غیر عربی بود، جمعیت عرب به اسلام ایمان نمی‌آوردند. آن‌چنان که امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «اگر قرآن بر عجم نازل می‌شد، عرب بدان ایمان نمی‌آورد؛ درحالی که بر عرب نازل شد و عجم بدان ایمان آورد؛ و این [نشان‌دهنده] فضیلت عجم است».[5]

7. نکته دیگری که نباید آن را به فراموشی سپرد، ویژگی‌ها خاص زبان عربی است [شعرا/193- 195]، به گونه‌ای که این زبان به خاطر انعطافی که دارد، می‌تواند تمام معارف مورد نیاز جامعه بشری را با خویش حمل کند و به نسل‌های بعدی انتقال دهد.

8. مردم حجاز، مردمی عقب مانده بودند و از نظر فرهنگی بسیار وضع بدی داشتند و به جز تعداد محدودی همه بی‌سواد بودند؛ ظهور پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در میان این مردم، یکی از دلایل حقانیت پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بود؛ چون امکان ندارد از این مردم شخصی همانند پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) خود به خود ظاهر شود که دارای دینی بس مترقی و آداب نیکو و دستورات علمی و.. باشد.

با توجه به نکاتی که بیان شد، به این نتیجه می‌رسیم که موقعیت ژئوپولوتیکی(سیاسی جغرافی) حجاز و ویژگی‌هایی که برای مردم آن سامان وجود داشت، سبب نزول اسلام در آن سرزمین شده است، اما در نهایت باید به این مطلب دقت داشت که تنها خداوند متعال است که از تمام شرائط و ویژگی‌ها برای نزول یک دین، آگاهی دارند، به همین خاطر خداوند متعال می‌فرماید: «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَه‏[انعام/124] خداوند آگاه‌تر است كه رسالت خويش را در كجا و به عهده چه كسى قرار دهد.»

_________________________________________________________
پی‌نوشت
[1]. تطور تاریخ‌ العرب‌، السیاسی‌ و الحضاری‌، من‌ العصر الجاهلی‌ الی‌ العصر الاموی‌، فاطمه‌ قدوره‌ شامی‌، بیروت‌، ۱۹۹۷، ج۱، ص‌ ۴۷.
[2]. تمدن اسلام و عرب، گوستاو لوبون، ترجمه: محمدتقی فخرداعی گیلانی، دنیای کتاب، ص93.
[3]. جزیرة ‌العرب‌ قبل‌ الاسلام‌: التاریخ‌ الاقتصادی‌، الاجتماعی‌، الثقافی‌ و السیاسی‌، برهان‌الدین‌ دلّو،  بیروت‌، ۱۹۸۹، ج‌ ۱، ص‌ ۹۳ـ۱۲۵.
[4]. الإحتجاج على أهل اللجاج، طبرسی، نشر مرتضى‏، ج‏2، ص346.
[5]. بحار الأنوار، علامه مجلسی، مؤسسةالوفاء، بیروت، ج 9، ص 228.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.