تاریخچه عزاداری فاطمیه

13:26 - 1397/11/12

در طول تاریخ برای حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) عزاداری برگزار می‌شده است.

فاطمیه

برخی افراد مدعی شده‌اند که عزاداری برای حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) تاریخی طولانی ندارد، و بعد از انقلاب اسلامی توسط حکومت ترویج شده است، از این‌رو در این نوشتار تلاش می‌کنیم به اسنادی بپردازیم که عزاداری در مورد صدیقه طهاره(سلام‌الله‌علیها) را به سالیان بسیار دور باز می‌گرداند، البته قبل از پرداختن به این موضوع لازم است دو نکته مهم در این زمینه را بیان کنیم.

1. به طور قطع در روزگار گذشته‌ چیزی به اسم، دهه فاطمیه وجود نداشته است و ما نیز اصلاً تلاش نداریم، این موضوع را ثابت کنیم، بلکه صرفاً در تلاش هستیم که اصل عزاداری برای آن حضرت در طول تاریخ را اثبات کنیم.
2. نباید فراموش کنیم که در طول تاریخ، شیعیان از سوی حکومت‌ تحت فشار بوده‌‌اند، مخصوصاً در زمینه برگزاری مراسم دینی و به ویژه موضوعی مانند شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) که با غصب خلافت از سوی بزرگان اهل سنت پیوند خورده است، به همین خاطر شعیان، معمولاً عزاداری خویش را به صورت مخفیانه انجام داده‌اند، ولی هر زمان که فضای اختناق از بین رفته و شیعیان آزادی عمل پیدا کرده‌اند، عزاداری خویش را به صورت علنی انجام داده‌اند، آن‌چنان که ابن کثیر در تاریخ خویش می‌گوید: «در قرن سوم و چهارم و پنجم و هم‌زمان با تشكيل دولت‌های آل بويه در عراق و حمدانيون در سوريه و فاطميون در مصر، مذهب شيعه گسترش يافت و مراسم عزاداری توسعه پیدا کرد.»[1] ولی قبل از آن عزاداری به صورت پنهانی انجام شده است، آن‌چنان که تاریخ‌نویسان نوشته‌اند: در دوران حكومت عباسيان «... علويان يا از دم تيغ گذشتند و يا در سياه چال‌ها پوسيدند و يا از ترس جان، گمنام در دهكده‌ها و بيغوله‌ها بسر می‌بردند... نوحه‌گری در مجلس‌های سری و سپس بر سر بازارها بر دختر پيغمبر و ستم‌هايی كه بر او و فرزندان او رفته است، آغاز شد.»[2]

اما پاسخ به شبهه:
اولین شخصی که برای حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) عزاداری کرد، امیرالمونین(علیه‌السلام) بود که در زمان دفن آن حضرت خطاب به رسول الله(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از مظلومیت حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) سخن گفته است.[3] این عزاداری‌ها در زمان دیگر ائمه(علیهم‌السلام) هم ادامه داشته است به طور نمونه خصیبی در «الهدایه الکبری»[4] و بحرانی در «العوالم»[5] و هم‌چنین بسیاری دیگر[6] با ذکر سند نقل کرده‌اند که امام صادق(علیه‌السّلام) در عزای مادرش فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) آن چنان می‌گریست و ذکر مصیبت می‌کرد که محاسنش از خیس می‌شد.

علاوه بر کتاب‌های شیعه در کتب اهل سنت نیز به عزاداری‌ برای حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) اشاره شده است: «قاضی عبدالجبار» بیش از هزار سال پیش در کتاب «تثبیت دلائل النبوه» در نقدی بر شیعیان می‌گوید: «بزرگان و علمای شیعه که ادعای تشیع و محبت به پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و اهل بیت(علیهم‌السلام) را دارند، برای فاطمه(سلام‌الله‌علیها) و پسرش محسن گریه می‌کنند و گمان دارند عمر او را به قتل رسانده است.»[7] «ضرار بن عمر غطفانی» از علمای قرن دوم، یکی از باورهای شیعه را این می‌داند که معتقدند خلفا در حق حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) ظلم و جنایت کردند، و حتی می‌گویند ایشان توسط خلفا مضروب شده و فرزندش محسن به شهادت رسیده است.[8]

پس عزاداری برای مادر سادات، قدمتی دیرینه و به بلندای تاریخ دارد و چیز جدیدی نیست که توسط نظام جمهوری اسلامی ایجاد شده باشد، بلکه در طول تاریخ به صورت مخفیانه وجود داشته و هر زمان که شیعیان توانسته‌اند آشکارا آن را انجام دهند، آشکارا به این امر مهم پرداخته‌اند.

______________________________________________
پی‌نوشت
[1]. ابن اثير، الكامل فی التاريخ، ترجمه عباس خليلی، مؤسسه مطبوعاتی علمی، 1401، ج8، ص549.
[2]. شهيدی، سيدجعفر، زندگانی فاطمه زهرا(س)، قم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ نوزدهم، 1373، ص184.
[3]. کلینی، الكافی، دار الكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج‏1، ص458.
[4]. خصيبى، حسين بن حمدان‏، الهداية الكبرى‏، البلاغ‏، بيروت‏، 1419 ق‏، ص407.
[5]. بحرانى اصفهانى، عبد الله بن نور الله‏، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال‏، مؤسسة الإمام المهدى عجّل الله تعالى فرجه الشريف‏، قم، 1413 ق‏، ج11، ص750.
[6]. علامه مجلسی، بحارالانوار، دار إحياء التراث العربی‏، بيروت‏، 1403 ق‏، ج53، ص18.
[7]. عبدالجبار بن احمد الهذامی، تثبیت دلائل النبوه، محقق: دکترعبدالکریم عثمان، دارالعربیه، بیروت، ص595.
[8]. ضراربن عمروالغطفانی، التحریش، دارالارشاد، استانبول، ص52.
 

نظرات

تصویر میلاد12
نویسنده میلاد12 در

سلام

متن بسیار روشنگری بود. با دلایل و مدارک کافی مظلومیت مادر سادات و قدمت عزاداری بر ایشان را اثبات فرمودید. ان شاء الله مادر سادات دست همه ی ما عزادارن و دوستدارانش را بگیرد.

البته توجه دارید که به برکت انقلاب اسلامی شیعیان از مظلومیت تاریخی خودشان در آمدند و هر سال با شکوهتر این مراسمات برگزار می شود.

تصویر کمالی
نویسنده کمالی در

سلام علیکم

الحمد الله که این نوشتار توانسته هست تا حدودی حق را آشکار کند.

امیدوارم که حقیرو تمام محبین به آن حضرت(سلام‌الله‌علیها)، مورد شفاعتی ایشان در دنیا و آخرت قرار بگیریم.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.