رؤئیت خدا نزد شیعه

06:22 - 1397/09/13

خداوند را با چشم نمی‌توان دید، ولی با قلب می‌توان وی را نظاره کرد.

شیعه

در اعتقادات شیعه، تجسم خدا معنایی ندارد، اما برخی از مخالفان تشیع تلاش کرده‌اند با نقل برخی از روایات که در کتب علمای شیعه وجود دارد، به گونه‌ای این اندیشه را به ایشان نسبت دهند. در ادامه در ذیل گفتگویی به بررسی این ادعا می‌پردازیم:
بعد از منبر جوانی جلو آمد و گفت: حاج آقا خدا رو میشه دید!؟
حاج آقا: نه.
جوان: چرا!؟
حاج آقا: چون اگه قرار باشه دیده بشه، باید خدا جسم داشته باشه و اگر خدا جسم باشه باید مرکب باشه که این با بی‌نیازی خداوند منافات داره.[عقائد استدلالی، ج1، ص158]

جوان: اگه این‌طوریه، پس چرا توی روایات ما آمده که خدا دیده میشه.
حاج آقا: اون روایات رو باید دید، برخی از جهت سندی ضعیف هستند، بعضی دیگه، منظورشون چیزی دیگه‌ای هستش؛ در مقابل برخی روایات معتبر هم داریم که به صراحت دیدن خداوند متعال رو نفی می‌کنه.
جوان: حاج آقا من داخل یکی از کانال‌ها دیدم که این احادیث را  آورده بود و می‌گفت که شیعه قائل به این هستند که خدا دیده میشه!؟
حاج آقا: این صحت نداره، حالا چند تا از این احادیث رو بگو ببینم تا با هم بررسی کنیم.

جوان: یکی از احادیث از کتاب معتبر اصول کافی بیان شده بود که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودن: «خداوند آدم را به صورت خودش خلق کرده است.»[اصول کافی، ج1، ص134]
حاج آقا: خوب این حدیث که فقط مربوط به شیعه نیست، توی کتاب‌های معتبر اهل تسنن مثل بخاری هم آمده[صحیح بخاری، ج8، ص50] اما اگه به اصل حدیث توی کتاب اصول کافی رجوع کنی، می‌بینی ادعای اون کانال درست نیست و خود حدیث توضیح میده که منظورش چیه!؟ بذار ترجمه حدیث رو خدمتت بگم :« محمد بن مسلم میگه، از امام باقر(علیه‌السلام) پرسيدم: در مورد این حدیث که: خدا آدم را به صورت خود آفريده است» حضرت فرمود: آن صورتى است پديده وآفريده كه خدا آن را انتخاب كرده و بر ساير صورت‌هاى مختلف برگزيده است و به خود نسبت داده است، همچنان كه كعبه و روح را به خود نسبت داده و فرموده است: خانه من و دميدم در او از روحم.» پس اگه خدا گفته به صورت خودم، این صورت خودم نه این‌که خدا جسم هستش و صورت داره، بلکه به این معنا که خدا یکی از مخلوقات خودش را مورد احترام قرار داده و فرموده صورتم.

جوان: خوب حاج آقا همین این یه دونه حدیث که نیست، احادیث دیگه‌ای هم هست مثل این حدیث که از بحارالانوار نقل شده که امام باقر(علیه‌السلام) فرمودن: «هر که مایل است بین او و خدا حجابی نباشد تا به سوی خدا تماشا کند و خدا به او توجه نماید، دوست بدارد آل محمد را و از دشمنان آن‌ها بیزاری جوید.»
حاج آقا: دوست عزیز، بذار یک قاعده کلی برات بگم که تمام این احادیث را مورد تحلیل قرار بدی، اون چیزی که قرآن روی اون تأکید داره و عقل هم اون رو تأیید می‌کنه، و روایات هم به آن تصریح داره [التوحيد، ص111] اینه که خدا با چشم دیده نمیشه، به همین خاطر خداوند متعال می‌فرماید: «لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصار[انعام/103] چشم‌ها او را نمى‏‌بينند؛ ولى او همه چشم‌ها را مى‏‌بيند.» حالا اگه روایتی صریحاً با این مطلب مخالف بود، باید روایت رو گذاشت کنار.

جوان: یعنی باید همه اون روایات رو رد کنیم!؟
حاج آقا: من گفتم اگه روایتی صریحاً بگه که خدا با چشم دیده میشه باید رد بشه، و الا یک نوع دیدن دیگه‌ای داریم که خود خدا توی قرآن به اون اشاره کرده و فرموده: «وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ*إِلى‏ رَبِّها ناظِرَةٌ[قیامت/22-23] در آن روز صورت‌هايى شاداب و مسرور است و به پروردگارش مى‏‌نگرد!» که این دیگه دیدن با چشم سر نیست، بلکه دیدن با حقیقت ایمان هستش [الكافی، ج‏1، ص 98]، و کاری هست که قلب انسان انجام میده که یک شهود باطنى و دیدار و ملاقات روحانى و معنوى با خدا هست، که برای برخی از آدم‌ها در دنیا و برای همه در آخرت انجام میشه.

جوان: میشه چندتا منبع برای مطالعه بیشتر معرفی کنید!؟
حاج آقا: برای بحث جسم نبودن خدا تمام کتاب‌های کلامی ذیل صفات سلبیه خدا بحث کردن، اما در مورد دیدن خدا در قیامت می تونید به تفسیر«المیزان» علامه طباطبایی ذیل آیات 22 و 23 قیامت مراجعه کنید، آیت الله مکارم هم توی سایت خودشون در مورد «وجه‌الله» دارن که نکات خوبی را بیان کردن.
جوان: ممنون
حاج آقا: خداحافظ شما.

__________________________________________________
عقائد استدلالی، علی ربانی گلپایگانی، مرکز نشر هاجر،1387ش.
الکافی، ثقة الإسلام‏ کلینی، دار الكتب الإسلامية، 1407ق.
صحيح البخاری، محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاری الجعفی، دار طوق النجاة، 1422هـ
التوحيد، شیخ صدوق، جامعه مدرسين‏، 1398 ق‏.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.