اسلام همان اخلاق و اخلاق همان اسلام است

08:28 - 1396/11/02

هیچ تضاد یا تقابلی بین دین و اخلاق نیست؛ حقیقت آئین اسلام، همان اخلاق عظیم انسانی است.

 اخلاق نیکو

برخی در فضای مجازی در صددند که دین و اخلاق تضادی ایجاد کرده و بگویند: اخلاق بر دین مقدم است و دین مخالف اخلاق است و با دین و آموزه‌های دینی نمی‌توانند هویت نظری انسان و مقتضیات این هویت را به دست آورد.
اما این سخن کاملا نادرست و مخالف واقع است؛ زیرا هیچ تضاد و تقابلی بین دین اسلام و اخلاق انسانی نیست، تا کسی بخواهد بحث اخلاق انسانی را بر دین اسلام مقدم کند، چون حقیقت آئین پیامبر اسلام (صلی‌الله‌وعلیه‌وآله) همان اخلاق عظیم انسانی است که قرآن کریم این طور به آن تاکید می‌فرماید: «إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ [قلم/4] همانا تو بر اخلاق عظیم هستی.» در روایات اسلام به اخلاق نیکو معنا شده است: «إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ قَالَ هُوَ الْإِسْلَامُ.»[1] پیامبر اسلام(صلی‌الله‌وعلیه‌وآله) نیز فلسفه بعثتش را تکامل فضائل اخلاقی بیان می‌کند: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ»[2] تا آنجا که در ماجرایی تأمل‌برانگیز مردی نزد حضرت آمد و پرسید: «ای رسول خدا! دین چیست؟ حضرت فرمود: خوش‌اخلاقی. سپس از سمت راست حضرت آمد و پرسید: دین چیست؟ حضرت فرمود: خوش‌اخلاقی. سپس از سمت چپ حضرت آمد و پرسید: دین چیست؟ حضرت فرمود: خوش‌اخلاقی. آنگاه از پشت سر حضرت آمد و پرسید: دین چیست؟ این بار حضرت فرمود: نفهمیدی؟ دین، آن است که خشم‌گین نشوی.»[3]

و از آنجا که بنیان آئین اسلام و آموزه‌های وحیانی آن، جهت تکامل اخلاق انسانی است، لذا انسان‌های صالح با درک این حقیقت و پای‌بندی به آموزه‌های اسلامی، توانسته اند به کسب فضائل والای اخلاق انسانی برسند البته این مهم درگرو آن است که از کارکردهای اخلاقی آموزه‌های اسلامی غفلت نشود برای نمونه اگر در نظر  داشته باشیم «نماز» فقط صرف رکوع و سجود نیست، بلکه کارکردهای تربیت اخلاقی متعددی دارد، زیرا در برخی از مواقع انسان جایگاه خود و فقر ذاتی‌اش را فراموش می‌کند و به همان نسبت از خوبی مطلق که خداست غافل می‌شود. این غفلت تبعات اخلاقی منفی بسیاری دارد، از جمله طغیان و بی‌اخلاقی انسان؛ چنان‌که قرآن تأکید می‌کند: «إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغی * أَنْ رَآهُ اسْتَغْنی[علق/ 6و 7] قطعا انسان طغیان می‌کند، هرگاه خود را بی‌نیاز ببیند.» و درمان این حالت استغنی(بی‌نیازی) خوبی مطلق و طبع آن طغیان انسان، در گرو اقرار به نیازمندی و فقر ذاتی انسان با ابراز ارادت علنی به نیکی مطلق یعنی خداست و نجات انسان را از ورطه طغیان در پی دارد، طغیانی که غارت، استعمار و فساد از مظاهر ضد اخلاقی آن است.

درحقیقت با پای‌بندی به مبانی اخلاقی دین می‌توان مانع تمام بی‌اخلاقی ها از جمله غارت‌ها، استعمارها و فسادها شد، و ایمنی بشریت از عاقبت شوم بد اخلاقی‌های افرادی چون فرعونیان و نمرودیان تضمین نمود آموزه های اسلامی نیز کارکردهای اخلاقی متعددی دارند که از حوصله این نوشتار خارج است و درجای خود به تفصیل به آن پرداخته شده است.

در نتیجه: هیچ تضاد یا تقابلی بین دین و اخلاق نیست. حقیقت آئین پیامبر اسلام (صلی‌الله‌وعلیه‌وآله) همان اخلاق عظیم انسانی است، حال اگر فرد یا جامعه‌ای سرکلاس آموزه‌های اخلاقی اسلام به جهت سهل انگاری‌هایش مردود شد خودش مقصر است نه اسلام.

______________________________________________
پی‌نوشت
[1]. معانی الأخبار، ابن بابویه، ص 188، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏، قم، 1403 ق.
[2]. بحار الانوار، علامه مجلسی، ج 68، ص 382، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق.
[3]. مجموعة ورام، ورام بن أبي فراس، ج 1، ص 89مسعود بن عيسى‏، مکتب الفقیه، قم، 140 ق.

نظرات

تصویر حق شناس

با سلام و احترام مطلب شما در کلوپ هاي زير بازنشر و منتشر شد.
 
کلوپ دوستان
 
کلوپ مشاوره ازدواج و خانواده
 
کلوپ مثبت انديشي
 
کلوپ فلسفه
 
کلوپ نماز
 
کلوپ نسل جوان
 
کلوپ محمد رسول الله
 
کلوپ روحانيت
 
کلوپ جنبش مجازي رهروان ولايت
 
کلوپ عشق به خدا
 
کلوپ اسلام
 
کلوپ کانون وبلاگ نويسان ديني

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.