تکامل بشر با امتحانات الهی

09:52 - 1396/09/06

غرض از امتحان الهى اگاهی خدا از حال انسان نیست، بلکه براى این است که انسان بتواند قابلیت‌هاى خود را به فعلیت رسانده و نقاط ضعفش را اصلاح و نقاط قوتش را تقویت کند.

آزمایش انسان

بشریت در قبال خالق خود همیشه با سوالاتی روبروست که پاسخ مناسب به این سوالات می تواند استحکام بخش رابطه بنده با پروردگارش باشد از جمله این سوالات این‌که: «وقتی خداوند همه چیز را می‌داند، چرا بندگانش را امتحان می‌کند؟» دین اسلام و مکتب اهل بیت(علیهم‌السلام) به شایستگی پاسخ این قبیل سوالات را داده‌ و بخوبی توانسته است استحکام بخش رابطه بنده با پروردگار باشد.

با بررسی کتاب و سنت به این نتیجه می‌رسیم که یکی از کارکردهای بسیار مهم و عالی امتحانات الهی، رشد و تعالی انسان و بالا رفتن قدرت روحی اوست. برای فهم بهتر آیات قرآن و روایت اهل بیت(علیهم‌السلام) درباره امتحان الهی، ذکر مثالی شایسته است و آن این‌که امروزه داوطلبان ورود به دانشگاه با صرف وقت، هزینه و انرزی قابل توجه در کنکورهای آزمایشی شرکت می‌کنند در حالی که نتیجه کنکورهای آزمایشی هیچ کجا معتبر نیست، حکمت این جور امتحانات کاملا مشخص است، زیرا چنین کنکوری افراد ضعیف را از قوی را مشخص و جایگاه و رتبه اشخاص را نمایان می‌سازد و در سایه خودشناسی و پختگی حاصل از این امتحانات، افراد می توانند نقاط ضعف خود را اصلاح و نقاط قوت خود را تقویت کنند.

امتحان الهى نیز بر مبناى تربیت عام الهی است، قرآن در این رابطه می‌فرماید: «و لیمحّصَ الله الذین آمنوا [آل عمران/140] تا این‌که خدا اهل ایمان را از هر نقص پاک و کامل کند.» امیرالمومنین(علیه‌السلام) نیز در این رابطه می‌فرماید: «در دگرگونی و سختی‌های احوال و روزگار است که جوهرهای مردان شناخته می‌شود».[1] امام رضا(علیه‌السلام) نیز فرمود: «مردم امتحان می‌شوند، چنان‌که طلا امتحان می‌شود و خالص و پاک می‌شوند چنان‌که طلا پاک می‌شود.»[2]

فتنه یا همان امتحان الهی؛ در لغت به معنای پاک و خالص نمودن طلا است[3] طلا را در معرض حرارت قرار می‌دهند، تا ناخالصی‌هایش بسوزد و خالص گردد، گوهر وجود انسان هم طلایى است که خداوند خواسته است آن‌را در پرتو امتحانات خالص و کامل گرداند، همچنان‌که سربازان را با کارهاى سنگین و خشن تمرین می‌دهند تا سطح کارایى آن‌ها بالا رود. امتحان الهى نیز تمرینى است در جهت تقویت قواى معنوی انسان. البته لازم به ذکر است که بحث سازندگی امتحان الهی بسته به جایگاه معنوی افراد متفاوت است و در قالب های تربیتی متفاوت ظهور و بروز پیدا می کند
امیراامؤمنین(علیه‌السلام) فرمود: «همانا امتحان برای ظالم تادیب و برای مومن آزمون و برای برای انبیائ درجه و برای اولیاء الهی کرامت است.»[4] یعنى انبیا هم مورد آزمایش قرار می‌گیرند تا بر درجات‌شان افزوده گردد.

در نتیجه یکی از اهداف مهم امتحان انسان، این است که انسان بتواند قابلیت‌هاى خود را به فعلیت رسانده و رتبه معنوی‌اش را براى خودش معلوم کند، تا بتواند نقاط ضعفش را اصلاح و نقاط قوتش را تقویت کند.
______________________________
پی‌نوشت
[1]. «فى تقلب الاحوال علم جواهر الرجال»؛ نهج البلاغه، شريف الرضي، محمد بن حسين‏، هجرت، قم،  حکمت 217.
[2]. «یفتنون کما یفتن الذهب ثم قال یخلصون کما یخلص الذهب»؛ اصول کافى، شیخ کلینی، ترجمه: مصطفوى، سید جواد، كتاب فروشى علميه اسلاميه‏، تهران، بی تا، ج 2، ص 196.
[3]. مفردات راغب، راغب اصفهانى، حسين بن محمد، دار القلم- الدار الشامية، بیروت- دمشق، ص 371.
[4]. بحار الانوار، علامه مجلسی،  دار إحياء التراث العربي‏، بیروت، 1403ق، ج 4، ص 235.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.