فقر و نداری، پلی برای تقویت ایمان

19:32 - 1396/08/01

- اگرچه فقر و نداری نقش بسزایی در از بین رفتن ایمان دارد ولی باید گفت که علت تامه نبوده و برعکس ما انسانهای فقیر بسیاری را هم داشته ایم که در عین فقر و نداری در دین داری پایدار و محکم بوده اند. لذا اگر انسان بتواند ایمان خود را تقویت کند فقر و نداری نه تنها بازدارنده نیست بلکه پلی برای ترقی و پیشرفت است، همانطور که در زندگی اولیاء الهی اینطور بوده است.

تقویت ایمان

یکی از ضرب‌المثل های بسیار مشهور بین مردم این است که از دری که فقر وارد شود از در دیگر ایمان می رود یعنی بین دینداری و فقر رابطه‌ی مستقیم وجود دارد لذا فقر اقتصادی یکی از عوامل مهم در دین گریزی و بی ایمانی افراد است که اهمیت اقتصاد در رونق مسلمانی و دینداری و معنویت نباید نادیده گرفته شود. اما سوال اصلی اینجاست که آیا فقر نقش علت تامه در از بین رفتن ایمان دارد و هرکسی که بی دین می شود یا ایمان خود را از دست می دهد علت آن فقر است. مثلا در مضمون اشعار عطار نیشابوری آمده است که اسم اعظم خدا «نان» است. پرسیدند چگونه؟ گفت: کدام اسم خدا را می‌شناسید که بدین سرعت درهای مسجد را باز کند و صدای مؤذن را در شهر بپراکند و مردم را به مسجد و محراب بیاورد؟ نبودید و ندیدید آن سال قحطی را در نیشابور، که مسجدها لانۀ عنکبوتان شده بود؟ [مصیبت نامه، ص329]
باید گفت اگر چه نقش و تاثیر رونق اقتصادی در دین‌داری بسیار موثر است و به همین دلیل در دین، سفارش به صدقات و کمک به فقرا یا زکات شده است و حتی معصومین(علیهم السلام) با مهیا کردن نان شب و هیزم فقرا به آنها کمک می کردند. ولی باید گفت که ما انسانهای فقیر و محتاجی را هم داشته ایم که در عین فقر ایمان خود را حفظ کرده و در خط دین باقی مانده‌اند مانند مسلمانانی که سختی های شعب ابی‌طالب را تحمل و نه تنها در این امر سست نشدند بلکه در راه خود محکم‌تر و مقام‌تر شدند. لذا باید گفت آنچه مهم است تقویت دین داری در افراد است که با فقر و نداری دین خود را از دست ندهند و خداوند در قرآن به این امر اشاره می کند که یکی از عوامل آزمایش افراد فقر و نقص در مال است. خداوند در قرآن می فرماید: «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرين [بقره/155] قطعاً ما شما را به چیزى از ترس و گرسنگى و کاهش اموال و نفوس و فرزندان مى آزماییم. و تو ـ اى پیامبر ـ به شکیبایان نوید ده.»
لذا اگر انسان در زندگی، تلاش خود را انجام دهد و در پی تلاش توکل کند و وظیفه‌ای که دین برای فرد قرار داده است را عملی کند، خود خداوند راه برای انسان باز می کند. [طلاق/3] لذا نباید پایه و اساس و علت تامه‌‌ی بی‌دینی را فقر دانست بلکه باتقویت دین داری، نگاه انسان نسبت به فقر و نداری تغییر می کند و حتی می تواند نگاه‌هایی مانند امتحان، بلا یا حتی پرورش و تقویت روحی قلمداد کند.
البته این شعر عطار را هم می توان یک توجیه عرفانی کرد که اگرچه فقر مصطلح در اذهان فقر مالی است ولی ما یک فقر ذاتی هم داریم که انسان‌ها خود را در برابر خداوند فقیر بدانند. خداوند در قرآن می فرماید: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَي اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ [فاطر/ 16] ای مردم همه شما به خدا محتاجيد و خداوند بی‌نياز و شايسته حمد و ستايش است.» لذا منظور از اینکه اسم اعظم خداوند نان است اینکه در هر حال رزق و روزی و همه چیز نزد خداوند است و انسان باید در هر حالی خود را محتاج به خداوند بداند و چون مردم خود را به او محتاج نمی دانند به درگاه الهی کمتر متوسل می شوند.

پی‌نوشت:
فريد الدين عطار نيشابورى، مصيبت نامه، كتابخانه مركزى،  تهران، 1354 ه.ق، ص329.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.