گمراهی بشر، ثمره عالم فاسد

10:05 - 1395/12/13

جایگاه مشاوره و ارشاد دینی به قدری مهم است که در روایات از امام سجاد(علیه السلام) داریم که: «کسی که حکیمی برای ارشاد نداشته باشد هلاک می شود.»اربلى، كشف الغمة في معرفة الأئمة، ج2، ص 113.

کودک انتحاری

انسان با توجه به افزایش دانش و علوم روز، در معرض شبهاتی قرار می گیرد که بعضی اوقات، اگر پاسخ داده نشود، می تواند منجر به انحراف جامعه انسانی گردد.
یکی از این شبهات این است که بعضی گمان می کنند، انحرافاتی که داعش و گروه های تروریستی را به منجلاب کشانده، به خاطر رهبران دینی آنهاست و بعد آمده اند یک انسان که انحراف عقیدتی دارد و آماده عملیات انتحاری شده است را پست از حیوان معرفی کرده اند. حال سوال این است که هر عالم روحانی برای بشریت مضر است و اگر انسانی منحرف شد، اصل مشاوره دینی و هدایت توسط رهبران دینی بد است؟ بیان چند نکته در تبیین موضوع لازم است.

1- جایگاه انسانیت در فراز و نشیب است
خداوند در قرآن برای انسان، جایگاهی رفیعی در نظر گرفته است و فرموده است: «وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَليفَه [بقره/30] و چون پروردگارت بفرشتگان گفت: من می خواهم در زمين جانشينى بيافرينم» یعنی خداوند برای انسان مقام جانشینی خود را در نظر گرفته است، حال سوال این است که آیا این مقام برای همه انسان هاست؟ یا کسانی که در تلاش برای انسان بودن داشته باشند به این مقام می رسند؟ با توجه به این آیه روشن شد که انسان می تواند به مقام عظیمی برسد و مقایسه او به طور کلی با انسان گمراه و منحرف درست نیست.
خداوند در قرآن برای بعضی انسان ها جایگاهی پایین تر از حیوان معرفی می کند و فرموده: «وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُون [اعراف/179] بسيارى از جن و انس را براى جهنم آفريده‏ ايم دل‏ها دارند كه با آن فهم نمى‏ كنند، چشم‏ها دارند كه با آن نمى‏ بينند، گوش‏ها دارند كه با آن نمى‏ شنوند، ايشان چون چارپايانند، بلكه آنان گمراه‏ ترند، ايشان همانانند غفلت‏ زدگان هستند.»
پس انسان هایی که شرایط ذکر شده در آیه را داشته باشند، به تعبیر قرآن پست تر از حیوان هستند و خداوند هم در این تشبیه هیچ تعارفی ندارد، یعنی هر فردی گرفتار غفلت شود به این بلا گرفتار می شود. جالب است که خداوند این هشدار را به رسول رحمت و مهربانی خودش هم داده است و فرموده است: «يَا أَحْمَدُ أَنْتَ لَا تَغْفُلُ أَبَداً مَنْ‏ غَفَلَ‏ عَنِّي لَا أُبَالِي بِأَيِّ وَادٍ هَلَك [1] یا احمد، هيچ گاه غافل و بی خبر نباشى هر كس از من غافل شد، باكى ندارم بهر كجا كه بخواهم او را نابود مى‏ كنم‏.»

2- عالم روحانی و عالم روحانی نما
خوب می دانیم که بد و خوب در هر صنفی وارد شده اند و به خوبی نقش خود را ایفا کرده اند. اما تشخیص این افراد باید درست انجام بگیرد تا انسان گرفتار انحراف نشود و خود را به تباهی نکشاند. به عنوان مثال معروف است در زمان حضرت آیت الله بروجردی شخصی بازاری خدمت ایشان آمدند و اعتراضشان را در خصوص یکی از طلبه های حوزه که حق او را خورده بودند ابراز داشتند. آیت الله بروجردی به آن بازاری جواب دادند: «آن فرد طلبه نبوده و از در حوزه نیز برای دزدی آمده بوده است. او در حوزه لباس طلبگی را که لباس پیامبر است به سرقت برده است.»[2]
قطعا این افراد باعث گمراهی مردم و انسانهای مظلوم و مستضعف فکری هم شدند و در موارد بسیار بدعت هایی را هم پایه گزاری کردند که باید پاسخگویی تمام این انحرافات تا روز قیامت باشند. مانند فرقه های بهاییت و وهابیت و ... که هیچ انتسابی به دین و خدا ندارند، اما به اسم دین کلاه گشادی را به سر بسیاری از مردم گذاشتند و ضربه های غیر قابل جبران به پیکره اسلام وارد کردند.

3- ضرورت نیاز به حکیم و مرشد برای رسیدن به کمال
مسیری که خداوند برای انسان در نظر گرفته است تا انسان به مقام خلیفه اللهی برسد، مسیری پر پیچ و خم و پر فراز و نشیب است و در بسیاری از مواقع نیاز به یک راهنما و مشاور حکیم ضروری و الزامی است. لذا در روایات از امام سجاد(علیه السلام) داریم که : «هَلَكَ‏ مَنْ‏ لَيْسَ‏ لَهُ‏ حَكِيمٌ يُرْشِدُه‏ [3] کسی که حکیمی برای ارشاد نداشته باشد هلاک می شود.»
جالب است حتی در جریان حضرت موسی و خضر(علی نبینا وآله علیه السلام) داریم که:
«هنگامی كه فرعون و فرعونيان در دريای نيل غرق شده و به هلاكت رسيدند، بنی اسرائيل به رهبری حضرت موسی (عليه السلام) پس از سالها مبارزه، پيروز شدند و زمام امور رهبري به دست موسي(عليه السلام) افتاد.
او در يك اجتماع بسيار بزرگ (كه می‎توان آن را به عنوان جشن پيروزی ناميد) در حضور بنی‎اسرائيل سخنراني كرد، مجلس بسيار باشكوه بود، ناگاه يك نفر از موسی (عليه السلام) پرسيد: «آيا كسی را می شناسی كه نسبت به تو اعلم (عالم‎تر) باشد؟»
موسی(عليه السلام) در پاسخ گفت: نه. و مطابق بعضی از روايات، پس از نزول تورات و سخن گفتن مستقيم خدا با موسی(عليه السلام)، موسي در ذهن خود به خودش گفت: «خداوند هيچكس را عالم‎تر از من نيافريده است.» در اين هنگام خداوند به جبرئيل وحی كرد موسی را درياب كه در وادي هلاكت افتاده. خداوند همان‎دم به موسی(عليه السلام) وحی كرد: آری داناتر از تو عبد و بنده ما خضر (عليه السلام) است، او اكنون در تنگة دو دريا، در كنار سنگي عظيم است.»[4]
پس می بینیم که خدا حتی برای پیامبر خود هم مشاور و حکیمی را در نظر می گیرد تا بیشتر بیاموزد و دانش او افزوده شود، لذا جناب حافظ چنین سرود:
«قطع این مرحله بی همرهی خضر مکن
ظلمات است بترس از خطر گمراهی»[5]

نتیجه:
اینکه بعضی گمان کنند وقتی یک یا چند نفر از انسان ها به علت تبلیغ یک روحانی نما و عالم فاسد، منحرف می شود، پس باب مشاوره و تبلیغ و ارشاد را باید بست، انسان هم با این انحراف از حیوان هم پست می شود،  در حالی که در دقیق ترین علوم روز و پیشرفته ترین دستگاه ها هم احتمال اشتباه و انحراف وجود دارد و این اشتباهات سبب تعطیلی آزمایشات و تحقیقات و در نتیجه پیشرفت علم نمی شود. پس وجود یک یا چند اشتباه نمی تواند اصل خیر و نیکی موجود در ارشاد و تبلیغ و مشاوره مبلغان دین را بگیرد.

________________________________

پی نوشت:
[1]. ديلمى، حسن بن محمد، إرشاد القلوب إلى الصواب، تاريخ وفات مؤلف: 841 ق‏، محقق / مصحح: ندارد، موضوع: اخلاق‏، زبان: عربى‏، تعداد جلد: 2، ناشر: الشريف الرضي‏، مكان چاپ: قم‏، سال چاپ: 1412 ق‏، ج 1، ص 205.
[2]. پایگاه خبری تحلیل راه اترک.
[3]. اربلى، على بن عيسى‏، كشف الغمة في معرفة الأئمة، تاريخ وفات مؤلف: 692 ق‏، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم‏، موضوع: كلام‏، زبان: عربى‏، تعداد جلد: 2، ناشر: بنى هاشمى‏، مكان چاپ: تبريز، ج2، ص 113.
[4]. اندیشه قم.
[5]. حافظ، دیوان غزلیات، غزل شماره 488، گنجور.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.